Ben Gazzara (właśc. Biagio Anthony Gazzara; ur. 28 sierpnia 1930 w Nowym Jorku, zm. 3 lutego 2012 tamże) – amerykański aktor filmowy, teatralny i telewizyjny oraz reżyser.
Życiorys Wczesne lata Biagio Anthony Gazzara urodził się w Nowym Jorku jako syn sycylijskich imigrantów – dekarza i stolarza Antonio Gazzary i Angeli (z domu Cusumano). W 1948 ukończył St. Simon Stock High School w nowojorskim Bronksie (wcześniej uczył się w Stuyvesant High School). Naukę kontynuował na wydziale elektrotechniki w New York City College i The New York School of Social Research. Aktorstwa uczył się w Actors Studio.
Kariera W 1953 zadebiutował udaną rolą Jocko de Parisa na broadwayowskiej scenie, w przedstawieniu Skończony jako człowiek (End as a Man), za którą otrzymał nagrodę Theatre World. Następnie zagrał w sztukach Tennessee Williamsa: Kotka na gorącym blaszanym dachu (Cat On A Hot Tin Roof, 1955–56) w reżyserii Elii Kazana i Kto się boi Wirginii Woolf? (Who’s Afraid of Virginia Woolf?, 1976; nominacja do nagrody Tony i Drama Desk Award) oraz w spektaklach: Kapelusz pełen deszczu (A Hatful of Rain, 1955–56), Nocny cyrk (The Night Circus, 1958) i Dziwne interludium (Strange Interlude, 1963) z Jane Fondą.
Po gościnnym udziale w serialach, zadebiutował w dramacie Dziwny jeden (The Strange One, 1957). W dramacie kryminalnym Otto Premingera Anatomia morderstwa (Anatomy of a Murder, 1959) z Jamesem Stewartem i Lee Remick zagrał postać podporucznika Fredericka Maniona. Kreacja adwokata Paula Bryana w serialu NBC Uciekaj, jeśli ci życie miłe! (Run For Your Life, 1965–68) przyniosła mu trzy nominacje do nagrody Złotego Globu i dwie nominacje do nagrody Emmy. Reżyserował m.in. dwa filmy telewizyjne NBC Columbo: Przyjaciel w sprawie (A Friend in Deed, 1974) i Zmartwione wody (Troubled Waters, 1975). Za rolę majora Franka Hallswortha w historycznym dramacie wojennym Inchon (1981) z udziałem Laurence’a Oliviera i Jacqueline Bisset oraz za postać Brada Wesleya w dramacie sensacyjnym Wykidajło (Road House, 1989) z Patrickiem Swayze i Samem Elliottem był nominowany do Złotej Maliny jako najgorszy aktor drugoplanowy. Jako Bruneri / Canella w dramacie kryminalnym Prawdziwy skandal (Uno scandalo perbene, 1984), do którego napisał scenariusz i wyreżyserował Pasquale Festa Campanile, zdobył nominację do David di Donatello dla najlepszego aktora.
Występował także na małym ekranie, m.in. w melodramacie CBS Pocałunki i kłamstwa (Lies Before Kisses, 1991) z Jaclyn Smith i Gregiem Eviganem. Za jego rolę Nicka w telewizyjnym dramacie HBO Histeryczna ślepota (Hysterical Blindness, 2002) z Umą Thurman, Geną Rowlands, Juliette Lewis i Justinem Chambersem został uhonorowany nagrodą Złotego Globu.
Spotykał się z Audrey Hepburn i Elaine Stritch. W latach 1951–57 był żonaty z Louise Erickson. 25 listopada 1961 poślubił Janice Rule, z którą ma córkę Elizabeth. 28 stycznia 1982 doszło do rozwodu. 27 lutego 1982 ożenił się po raz trzeci z Elke Stuckmann.
Zmarł 3 lutego 2012 w nowojorskim szpitalu, w 23. rocznicę śmierci swego wielkiego przyjaciela, Johna Cassavetesa, na raka trzustki w wieku 81 lat.
Wybrana filmografia Anatomia morderstwa (1959) – jako podporucznik Frederick Manion Most na Renie (1969) – jako sierżant Angelo Jeśli dziś wtorek, to jesteśmy w Belgii (1969) – jako gracz w karty Mężowie (1970) – jako Harry Śmierć binarna (1972) – jako Steven Graves Capone (1975) – jako Al Capone Przeklęty rejs (1976) – jako Morris Troper Zabójstwo chińskiego bukmachera (1976) – jako Cosmo Vitelli Premiera (1977) – jako Manny Victor Krwawa linia (1979) – jako Rhys Williams Saint Jack (1979) – jako Jack Flowers Inchon (1981) – jako mjr Frank Hallsworth Śmiechu warte (1981) – jako John Russo Historia zwykłego szaleństwa (1981) – jako Charles Serking Wczesny mróz (1985) – jako Nick Pierson Kamorysta (1986) – jako Profesor Wykidajło (1989) – jako Brad Wesley Miłość, honor i posłuszeństwo (1993) – jako Joseph Bonanno Spisek (1997) – jako wiceprezydent Saxon Hiszpański więzień (1997) – jako Mr. Klein Illuminata (1998) – jako Flavio Happiness (1998) – jako Lenny Jordan Oko w oko z życiem (1998) – jako Jimmy Brown Big Lebowski (1998) – jako Jackie Treehorn Afera Thomasa Crowna (1999) – jako Andrew Wallace Mordercze lato (1999) – jako Luigi Po prostu uwierz (2000) – jako Ellicott Winslowe Bardzo wredne typki (2000) – jako Gino Minetti Histeryczna ślepota (2002) – jako Nick Piccolo Dogville (2003) – jako Jack McKay Jan Paweł II (2005) – jako kard. Agostino Casaroli Zakochany Paryż (2006) – jako Ben 13 (2010) – jako Schlondorff
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Stuyvesant High School Kategoria:Amerykanie pochodzenia włoskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Amerykańscy reżyserzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy scenarzyści filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Laureaci nagrody Emmy Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2012