thumb|Gwiazda Costy-Gavrasa na Alei Gwiazd w Krakowie Costa-Gavras, właśc. Konstantinos Gavras (ur. 13 lutego 1933 w Loutra Iraias) – francuski reżyser, scenarzysta i producent filmowy pochodzenia greckiego. Znany głównie z filmów politycznych.
Jego najbardziej cenionym filmem jest thriller polityczny Z (1969), nagrodzony m.in. Oscarami dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego i za najlepszy montaż; nagrodą na 22. MFF w Cannes dla reżysera i za rolę męską oraz Złotym Globem dla najlepszego filmu zagranicznego.
W latach 1982–1987 był dyrektorem Cinémathèque française, największego na świecie archiwum filmowego.
Życiorys Urodził się w małej wiosce w Arkadii. Po wojnie jego rodzina przeniosła się do Aten. Jego ojciec należał do lewicowej partyzantki EAM-ELAS i był więziony za poglądy. Z tego powodu Costa-Gavras, by skończyć studia, wyemigrował najpierw do Stanów Zjednoczonych, a po skończeniu college’u – do Francji, gdzie studiował najpierw prawo, a potem reżyserię.
Po skończeniu studiów był m.in. asystentem René Claira. Swój pierwszy film Przedział morderców nakręcił w 1965. Polonicum w jego twórczości jest film Mała apokalipsa, zrealizowany w 1993.
Zasiadał w jury konkursu głównego na 29. MFF w Cannes (1976). Przewodniczył obradom jury na 58. MFF w Berlinie (2008).
Filmografia 1965: Przedział morderców (Compartiment tueurs) 1967: O jednego za wiele (1 homme de trop) 1969: Z 1970: Zeznanie (L'aveu) 1972: Stan oblężenia (État de siège) 1975: Sekcja specjalna (Section spéciale) 1979: Blask kobiecości (Clair de femme) 1982: Zaginiony (Missing) 1983: Hanna K. 1988: Zdradzeni (Betrayed) 1989: Pozytywka (Music Box) 1993: Mała apokalipsa (La petite apocalypse) 1997: Miejski obłęd (Mad City) 2003: Amen. 2005: Ostre cięcia (Le couperet) 2009: Eden jest na zachodzie (Eden à l'Ouest) 2012: Żądza bankiera (Le capital) 2019: Dorośli w pokoju (Adults in the Room)
Nagrody i nominacje Rok Festiwal, nagroda Kategoria Za Wynik 1983 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy scenariusz adaptowany Zaginiony 1970 Nagroda Akademii Filmowej Najlepsza reżyseria Z 1970 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy scenariusz adaptowany Z 1983 Złoty Glob Najlepszy scenariusz Zaginiony 1983 Złoty Glob Najlepszy reżyser Zaginiony 1976 Złoty Glob Najlepszy film nieangielskojęzyczny Sekcja specjalna 1974 Złoty Glob Najlepszy film nieangielskojęzyczny Stan oblężenia 1971 Złoty Glob Najlepszy film nieangielskojęzyczny Zeznanie 1970 Złoty Glob Najlepszy film nieangielskojęzyczny Z 1983 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepszy scenariusz Zaginiony 1983 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepsza reżyseria Zaginiony 1970 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepszy scenariusz Z 1982 Festiwal Filmowy w Cannes Złota Palma Zaginiony 1975 Festiwal Filmowy w Cannes Najlepszy reżyser Sekcja specjalna 1975 Festiwal Filmowy w Cannes Złota Palma Sekcja specjalna 1969 Festiwal Filmowy w Cannes Nagroda Jury Z 1969 Festiwal Filmowy w Cannes Złota Palma Z 1983 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji Złoty Lew Hanna K. 2002 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie Złoty Niedźwiedź Amen. 1993 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie Złoty Niedźwiedź Mała apokalipsa 1990 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie Złoty Niedźwiedź Pozytywka 2018 Europejska Nagroda Filmowa Osiągnięcia życia 2006 César Najlepszy scenariusz adaptowany Ostre cięcia 2003 César Najlepszy scenariusz Amen. 2003 César Najlepszy film Amen. 2003 César Najlepszy montaż Amen. 1980 César Najlepszy film Blask kobiecości 1980 César Najlepszy reżyser Blask kobiecości 1969 Nagroda Amerykańskiej Gildii Reżyserów Filmowych Najlepsze osiągnięcie reżyserskie w filmie fabularnym Z 1983 Nagroda Amerykańskiej Gildii Scenarzystów Nagroda Amerykańskiej Gildii Scenarzystów Zaginiony 1983 David di Donatello Najlepszy film zagraniczny Zaginiony 1983 David di Donatello Najlepszy reżyser – film zagraniczny Zaginiony 1983 David di Donatello Najlepszy scenariusz – film zagraniczny Zaginiony 2012 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Sebastián Nagroda Specjalna Żądza bankiera 2012 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Sebastián Złota Muszla Żądza bankiera 1969 Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych Najlepszy reżyser Z
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Francuscy producenci filmowi Kategoria:Francuscy reżyserzy filmowi Kategoria:Francuscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Francuscy scenarzyści XXI wieku Kategoria:Francuzi pochodzenia greckiego Kategoria:Greccy producenci filmowi Kategoria:Greccy reżyserzy filmowi Kategoria:Greccy scenarzyści Kategoria:Laureaci Honorowego Cezara Kategoria:Laureaci nagród BAFTA Kategoria:Laureaci Oscara za najlepszy scenariusz adaptowany Kategoria:Laureaci Złotej Palmy dla najlepszego reżysera Kategoria:Reżyserzy filmów nagrodzonych Oscarem dla najlepszego filmu międzynarodowego Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Naukowej i Kulturalnej Gabrieli Mistral Kategoria:Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Urodzeni w 1933