Ogonopiór uszaty, ogonopiór uszasty (Ptilocercus lowi) – gatunek niewielkiego ssaka z rodziny ogonopiórowatych (Ptilocercidae).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1848 angielski zoolog John Edward Gray nadając mu nazwę Ptilocercus lowii. Miejsce typowe to Kuching, Sarawak, Borneo, Indonezja. Holotyp to zamontowana skóra (sygnatura BMNH 47.12.30.1) i czaszka (sygnatura BMNH 48.5.12.3) ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie; okaz zebrany przez Hugh Lowa. Podgatunek continentis formalnie opisał w 1910 roku angielski zoolog Oldfield Thomas nadając mu nazwę Ptilocercus lowi continentis. Miejsce typowe to obszar od Kuala Lumpur, Selangor, Malezja. Holotyp to skóra i czaszka dorosłego samca (sygnatura BMNH Mammals 1910.4.17.1) ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie; okaz zebrany 27 grudnia 1903 roku przez pracownika Salangor Muzeum (obecnie Muzium Negara) w Kuala Lumpur. Jedyny żyjący przedstawiciel rodzaju ogonopiór (Ptilocercus).
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają dwa podgatunki.
Etymologia Ptilocercus: ptilon „pióro”; κερκος kerkos „ogon”. lowii: Sir Hugh Brooke Low (1824-1905), brytyjski administrator kolonialny, przyrodnik, sekretarz kolonialny na Labuan w latach 1848–1850, rezydent Perak, na Malajach w latach 1877–1889. continentis: nowołac. continentalis „kontynentalny, z kontynentu, ze stałego lądu”, od łac. continens, continentis „stały ląd, kontynent”, od continere „trzymać się razem”.
Zasięg występowania Ogonopiór uszaty występuje w zależności od podgatunku: P. lowii lowii – Borneo i przybrzeżna wyspa Labuan. P. lowii continentis – Półwysep Malajski (od skrajnej południowej Tajlandii do jego południowej końcówki).
Populacje które nie można przypisać do konkretnego podgatunku występują również na Serasan (Wyspy Natuna), Sumatrze i kilku powiązanych wyspach, takich jak Pini i Tanahbala (Wyspy Batu), Siberut (Wyspy Mentawai), Kundur (Wyspy Riau), Lingga i Bangka.
Morfologia Niewielki ssak przypominający wyglądem wiewiórkę. Został wyodrębniony z rodziny tupajowatych ze względu na kilka odróżniających go cech, m.in. obecność wibrysów, których tupajowate nie mają, brak owłosienia na ogonie oraz całkowicie nocnego trybu życia. Pozostałe wiewióreczniki są aktywne w ciągu dnia. Stwierdzono również różnice w budowie szkieletu osiowego i kończynEric J. Sargis, New Views on Tree Shrews: The Role of Tupaiids in Primate Supraordinal Relationships (pdf) (en)..
Długość ciała (bez ogona) 130–150 mm, długość ogona 160–200 mm, długość ucha około 17 mm, długość tylnej stopy około 26 mm; masa ciała 50–60 g. Grzbiet ogonopióra jest szary do jasnobrązowego. Uszy są duże i zaokrąglone. U niektórych osobników występuje czarna maska wokół oczu. Długi ogon jest w 3/5 pokryty łuskami, zakończony jedynie kępką włosów, ciągle drży.
Biologia i ekologia Zasiedla lasy, plantacje kauczuku i domostwa w pobliżu terenów zalesionych. Występuje na różnych wysokościach od poziomu morza do 2000 m n.p.m. Często spotykany na palmach z gatunku Eugeissona tristis (eugejsona) i na winoroślach.
Gniazda o średnicy ok. 8 cm i długości ponad 40 cm zaobserwowano na drzewach, na wysokości 12–20 m od ziemi. Dotychczas nie udało się rozmnożyć ogonopiórów w niewoli. Nie wiadomo, czy mają podobną do tupajowatych biologię rozrodu. Samice mają po dwie pary sutków, co sugeruje, że w miocie występuje 1–4 młodych.
Ogonopiór uszasty jest wszystkożerny, żywi się roślinami, owadami, a nawet drobnymi kręgowcami. Jest jednym z nielicznych ssaków systematycznie spożywających pokarm zawierający alkohol – sfermentowany nektar eugejsony. Zawartość alkoholu w takim nektarze wynosi przeciętnie 0,5%, maksymalnie do 3,8%.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC ( ‘najmniejszej troski’).
Przypisy Nazwy polskie za:
Askay, 2000.
Do rodzaju należy również wymarły, oligoceński gatunek Ptilocercus kylin. Patrz:
Bibliografia
Kategoria:Wiewióreczniki Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya