thumb|Grób Aleksandra Pełczyńskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach Aleksander Pełczyński (ur. 2 lipca 1932 w Tarnopolu, zm. 20 grudnia 2012 we Wrocławiu) – polski matematyk, członek rzeczywisty PAN, specjalista w zakresie analizy funkcjonalnej i topologii nieskończenie wymiarowej. Autor tzw. metody rozkładu Pełczyńskiego.
Życiorys Ukończył I Liceum Ogólnokształcące w GdańskuPierwsza Olimpiada Matematyczna. Sprawozdanie Komitetu Głównego, Warszawa, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1951, s. 18–20.. W latach 1950–1955 studiował matematykę na Uniwersytecie Warszawskim. Doktoryzował się 12 grudnia 1958 na podstawie pracy Własności izomorficzne przestrzeni Banacha związane ze słabą zbieżnością bezwarunkową szeregów; promotorem był Stanisław Mazur. W 1963 habilitował się, a w 1974 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego.
W latach 1955–1967 był zatrudniony na Uniwersytecie Warszawskim, a od 1967 do przejścia na emeryturę w 2002 – w Instytucie Matematycznym PAN. W roku 1976 został członkiem korespondentem PAN, w roku 1989 członkiem rzeczywistym.
W latach sześćdziesiątych XX wieku był członkiem drużyny matematyków w teleturnieju 20 pytań. W latach 1971–1986 był przewodniczącym Komitetu Głównego Olimpiady Matematycznej. Redaktor pisma Studia Mathematica. Był promotorem 7 prac doktorskich: Tadeusz Figiel (1972), Niels Jørgen NielsenNiels Jørgen Nielsen został później profesorem w Syddansk Universitet w Odense., Przemysław Wojtaszczyk (1973), Nicole Tomczak-Jaegermann (1974), Stanisław Szarek (1979), Wojciech Wojtyński, Michał Wojciechowski (1993). Jego uczniowie byli promotorami w kolejnych 16 doktoratach, a ci „wnukowie matematyczni” byli promotorami w 27 dalszych doktoratachMathematical Genealogy Project https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=45917..
Dwukrotnie dostał zaproszenie do wygłoszenia referatu na Międzynarodowym Kongresie Matematyków, ICM: w 1966 w Moskwie (wykład sekcyjny, wspólnie z Borysem Mitiaginem) i w Warszawie 1983 (wykład plenarny).
Otrzymał wiele nagród: Nagroda im. Stefana Banacha (1961) przyznana przez Polskie Towarzystwo Matematyczne, Nagroda Wydziału III Nauk Matematycznych, Fizycznych i Chemicznych PAN (1963), Nagroda Fundacji Jurzykowskiego (1981), Medal im. Wacława Sierpińskiego (1983), Medal im. Stefana Banacha (1996) przyznany przez Prezydium PAN, Medal im. Władysława Orlicza (1996), Nagroda Prezesa Rady Ministrów (2002). Został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1999).
Doctor honoris causa czterech uczelni: Vrije Universiteit Brussel (1983); Friedrich-Schiller-Universität Jena (1984); Kent State University (Ohio, USA); Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (2005). W 1986 został członkiem zagranicznym Akademii Nauk NRD. Członek honorowy Polskiego Towarzystwa Matematycznego od 2003. Pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera FIV-tuje-1)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze..
Życie prywatne Syn Leona i Marii z domu Goszczewskiej. Jego żoną była Rosjanka Swietłana, a córką Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz oraz syn Michał Pełczyński.
Dorobek Autor ponad 100 publikacji oraz monografii Bessaga, Czesław; Pełczyński, Aleksander: Selected topics in infinite-dimensional topology. „Monografie Matematyczne”, Tom 58. PWN, Warszawa, 1975. Pełczyński, A.: Banach Spaces of Analytic Functions and Absolutely Summing Operators, American Mathematical Society Regional Conference Series in Mathematics nr. 30, Providence R.I. 1977.
Inne przełomowe prace to m.in. Bessaga, C., and Pełczyński, A.. On bases and unconditional convergence of series in Banach spaces, Studia Mathematica 17 (1958), 151–164. <http://eudml.org/doc/216910> Pełczyński, A.: Projections in certain Banach spaces, Studia Mathematica 19 (1960), 209-228. <http://eudml.org/doc/216957> Lindenstrauss J., Pełczyński, A.: Absolutely summing operators in -spaces and their applications, Studia Math. 29 (1968), 275–326.
Zobacz też operator Pełczyńskiego
Przypisy
Bibliografia Wojtaszczyk, P: Aleksander Pełczyński (1932–2012), Wiadomości Matematyczne 50(1) (2014), 159–162. impan.pl
Linki zewnętrzne Laureat nagrody PTM Aleksander Pełczyński, Aleksander Pełczyński w PAN Nekrolog PTM Nekrolog IM PAN Matematyczna genealogia AMS Newsletter of the London Mathematical Society Joe Diestel (ed.), Aleksander „Olek” Pełczyński 1932–2012, Notices AMS, vol. 64, 2017, no.1, pp. 54–58.
Kategoria:Absolwenci I LO im. Mikołaja Kopernika w Gdańsku Kategoria:Absolwenci Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Analiza funkcjonalna – polscy naukowcy Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Matematycznego Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Laureaci medalu im. Stefana Banacha Kategoria:Laureaci medalu im. Wacława Sierpińskiego Kategoria:Laureaci Nagrody im. Stefana Banacha Kategoria:Ludzie upamiętnieni nazwami twierdzeń Kategoria:Ludzie urodzeni w Tarnopolu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy doktorzy honoris causa uczelni w Belgii Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu w Jenie Kategoria:Polscy doktorzy honoris causa uczelni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Polscy matematycy XXI wieku Kategoria:Polscy topolodzy Kategoria:Pracownicy Instytutu Matematycznego PAN Kategoria:Prelegenci ICM Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1932 Kategoria:Zmarli w 2012