Marek Waldenberg (ur. 8 stycznia 1926 w Równem na Wołyniu, zm. 25 lutego 2018 w Krakowie) – polski prawnik, nauczyciel akademicki, profesor nauk prawnych, historyk doktryn politycznych i prawnych, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Życiorys Był synem Jana – taksówkarza i pracownika wodociągów miejskich w Równem, ochotnika z wojny polsko-bolszewickiej – i Rozalii. Pod okupacją radziecką od 1939 uczęszczał do polskiej szkoły średniej w Równem, a po aresztowaniu ojca w październiku 1941 przez niemieckie władze okupacyjne Komisariatu Rzeszy Ukraina wyjechał z matką do Łucka. Za sprawą barona Ungern-Sternberga i leśnika inż. Leszczyńskiego został zatrudniony przy przewozie dokumentów i części maszyn koleją pomiędzy tartakiem w Maniewiczach a dyrekcją przedsiębiorstwa leśnego w Łucku, trudniąc się ponadto handlem wymiennym i mieszkając w sąsiedztwie stacji w Maniewiczach. W styczniu 1944 ewakuował się przed zagrożeniem ze strony Ukraińskiej Powstańczej Armii do Kowla, a w maju 1944 wraz z wycofującymi się niemieckimi oddziałami do Brześcia, po kilku tygodniach do Skarżyska-Kamiennej (gdzie pozostawił matkę) i dalej do Forst (Lausitz) nad Nysą Łużycką, skąd powrócił do Lipowego Pola pod Skarżyskiem przed wkroczeniem tam Armii Czerwonej. Po zakończeniu II wojny światowej osiadł w Bytomiu, gdzie pracował jako sekretarz związku zawodowego kelnerów i ukończył szkołę średnią.
Podjął studia na Wydziale Społeczno-Samorządowym Wyższej Szkoły Nauk Społecznych Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych w Krakowie, gdzie związał się ze środowiskiem Polskiej Partii Socjalistycznej i zaprzyjaźnił z Markiem Sobolewskim. Od drugiej połowy 1948 do października 1950 pracował na etacie kierownika wydziału kultury i propagandy w Zarządzie Okręgowym Związku Akademickiej Młodzieży Polskiej w Krakowie. W 1951 ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1962 uzyskał tam stopień doktorski, a w 1969 – habilitację na podstawie wysoko ocenionej monumentalnej (liczącej 1336 stron) pracy pt. Wzlot i upadek Karola Kautsky’ego. Studium z historii myśli społecznej i politycznej, wydanej drukiem trzy lata później. W 1975 uzyskał tytuł naukowy profesora nauk prawnych.
Został profesorem zwyczajnym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pracował w Instytucie Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych UJ. Był autorem publikacji naukowych z zakresu problematyki mniejszości narodowych i nacjonalizmów.
W latach 1946–1948 był członkiem PPS, od 1948 roku należał do PZPR. W latach 1956–1957 był członkiem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Krakowie. W latach 50. i 60. XX w. organizował i prowadził wycieczki studenckie do Jugosławii, był zwolennikiem titoizmu, chętnie podróżował także do Włoch. Był blisko związany z krakowskim kabaretem Piwnica pod Baranami, którego założyciel Piotr Skrzynecki był jego studentem.
Należał do stowarzyszeniahttp://www.muzycznaowczarnia.pl/stowarzyszenie.htm. działającego przy klubie Muzyczna Owczarnia w Jaworkach.
Publikacje książkowe Rewolucja (seria Co to jest?), Iskry, Warszawa 1964. Myśl polityczna Karola Kautsky'ego w okresie sporu z rewizjonizmem 1898–1909, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 1970. Wzlot i upadek Karola Kautsky’ego. Studium z historii myśli społecznej i politycznej, 2 t., Wydawnictwo Literackie, Kraków 1972. Kautsky (seria Myśli i Ludzie), Wiedza Powszechna, Warszawa 1976. Rewolucja i państwo w myśli politycznej W. Lenina, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1978. Prekursorzy Nowej Lewicy. Studia z myśli społecznej XIX i XX w., Wydawnictwo Literackie, Kraków 1985. Kwestie narodowe w Europie Środkowo-Wschodniej. Dzieje, idee, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992. Narody zależne i mniejszości narodowe w Europie Środkowo-Wschodniej. Dzieje konfliktów i idei, WN PWN, Warszawa 2000. Rozbicie Jugosławii. Jugosłowiańskie lustro międzynarodowej polityki, 2 t., wyd. II, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2005 (wyd. I jako Rozbicie Jugosławii. Od separacji Słowenii do wojny kosowskiej, 2003).
Nagrody i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2003). Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej Doktorat honoris causa Akademii Pedagogicznej w Krakowie Kowadło Kuźnicy
Przypisy
Bibliografia Myśl polityczna. Od historii do współczesności. Księga dedykowana profesorowi Markowi Waldenbergowi, red. Barbara Stoczewska, Kraków 2000.
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Badacze stosunków międzynarodowych Kategoria:Członkowie Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Krakowie Kategoria:Członkowie Polskiej Partii Socjalistycznej (1944–1948) Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Równem Kategoria:Nagrodzeni Kowadłem Kuźnicy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bronowickim w Krakowie Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2018