240px|thumb|right|Tablica epitafijna Mateusza Lipskiego na jego grobie w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Mińsku Mateusz Lipski (ur. 1770?, zm. w Mińsku) – administrator diecezji mińskiej w latach 1827–1831, biskup miński w latach 1831–1839T. Kasabuła, Lipski Mateusz, w: Encyklopedia Katolicka, t. 10, red. A. Bednarek i in., Lublin 2004, s. 1130.Hierarchia Catholica Medii et recentioris aevi sive summorum pontificum – S.R.E. Cardinalium Ecclesiarium antistitum series e documentis tabularni praesertim Vaticani, vol. 6, A pontificatu Clementis PP. XII (1730) usque pontificatum Pii PP. VI (1799), Patavii 1958, s. 97, 267.Encyklopedia Powszechna Orgelbranda podaje, że Lipski urodził się w 1769 roku (por. Lipski Mateusz, w: Encyklopedia Powszechna Orgelbranda, t. 17, Warszawa 1864, s. 122)..
Urodził się przed 22 września 1770 roku. Podawał się za szlachcica herbu Grabie, ale podobno tylko podszywał się pod tę rodzinęLipski Mateusz, w: Encyklopedia Powszechna Orgelbranda, t. 17, Warszawa 1864, s. 122-123.. Wstąpił do bazylianów, gdzie przyjął święcenia kapłańskie. Był bliskim współpracownikiem metropolity Stanisława Bohusza Siestrzeńcewicza, z którego inspiracji w 1812 roku przeszedł na obrządek rzymskokatolicki. W 1811 roku został kanonikiem kijowskim, w latach 1811–1817 był dziekanem petersburskim, 1812–1813 był kanonikiem kapituły arcybiskupstwa mohylewskiego. W 1816 roku został prałatem i archidiakonem białoruskim. W latach 1818–1839 był proboszczem parafii Druja.
Około 1817 roku został nominowany przez cesarza Aleksandra I na biskupa pomocniczego połockiego, ale papież Pius VII odmówił mianowania go na tę godność z powodu niekanoniczności aktu i braku doktoratu. Będąc bliskim współpracownikiem Siestrzeńcewicza, popierał metropolitę w relacjach z cesarzem i jezuitami. Swoim podpisem Lipski, serwilista, sygnował wiele niepopularnych decyzji Siestrzeńcewicza. W 1820 roku został asesorem w Kolegium Duchownym Rzymsko-Katolickim w Petersburgu, a w 1822 roku prałatem prepozytem kapituły katedralnej mohylewskiej. Zrezygnował z archidiakonii białoruskiej, jednak zachował uposażenie parafii na Zaprudziu (Mohylew).
W 1823 roku został prekonizowany na biskupa pomocniczego połockiego z tytułem Aureliopolis, w 1824 roku otrzymał sakrę biskupią. W 1827 roku, mimo sprzeciwu biskupa łucko-żytomierskiego Kacpra Kazimierza Cieciszowskiego, ale za zgodą deportowanego biskupa Dederki, został administratorem diecezji mińskiej. W 1831 roku został biskupem mińskim. Ingres odbył dopiero w 1833 rokuO niechętnym stosunku Lipskiego do powstania listopadowego zob. J. Skarbek, J. Ziółek, Duchowieństwo chrześcijańskie wobec powstania listopadowego, w: Powstanie listopadowe 1830–1831. Dzieje wewnętrzne i militaria. Europa wobec powstania, red. W. Zajewski, Warszawa 1990, s. 197.. Za rządów Lipskiego w diecezji mińskiej skasowano 23 klasztory spośród 35 istniejących oraz doprowadzono do likwidacji Kościoła unickiego.
Znawca historii Kościoła w Cesarstwie Rosyjskim – Adrien Boudou – ocenia Lipskiego następującymi słowami:
Zmarł 21 listopada 1839 roku. Został pochowany w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego na Cmentarzu Kalwaryjskim w Mińsku.
Przypisy
Bibliografia Boudou A., Stolica Święta a Rosja. Stosunki dyplomatyczne między niemi w XIX stuleciu, tł. Z. Skowrońska, T. 1, 1814–1847, Kraków 1928. Boudou A., Stolica Święta a Rosja. Stosunki dyplomatyczne między niemi w XIX stuleciu, tł. Z. Skowrońska, T. 2, 1848–1883, Kraków 1930. Encyklopedia Katolicka, t. 10, red. A. Bednarek i in., Lublin 2004. Encyklopedia Powszechna Orgelbranda, t. 17, Warszawa 1864. Hierarchia Catholica Medii et recentioris aevi sive summorum pontificum – S.R.E. Cardinalium Ecclesiarium antistitum series e documentis tabularni praesertim Vaticani, vol. 6, A pontificatu Clementis PP. XII (1730) usque pontificatum Pii PP. VI (1799), Patavii 1958. Powstanie listopadowe 1830–1831. Dzieje wewnętrzne i militaria. Europa wobec powstania, red. W. Zajewski, Warszawa 1990. ks. Piotr Nitecki,Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny, Instytut Wydawniczy „Pax” Warszawa 2000.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Administratorzy diecezji mińskiej Kategoria:Biskupi bazyliańscy Kategoria:Biskupi katoliccy zaboru rosyjskiego Kategoria:Biskupi mińscy Kategoria:Ludzie związani z Mińskiem (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Kalwaryjskim w Mińsku Kategoria:Polscy bazylianie Kategoria:Urodzeni w 1770 Kategoria:Zmarli w 1839