Wiewiórczak (Callosciurus) – rodzaj ssaków z podrodziny wiewiórczaków (Nannosciurinae) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowo-wschodniej Azji.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 148–291 mm, długość ogona 110–251 mm; masa ciała 134–403 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1867 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule zatytułowanym Diagnoza azjatyckich wiewiórek (Sciuridae) w kolekcji Muzeum Brytyjskiego, opisująca jeden nowy rodzaj i kilka nowych gatunków, opublikowanym w czasopiśmie „The Annals and magazine of natural history”. Gray wymienił trzy gatunki – Sciurus rufogularis (= Sciurus prevostii ), Sciurus rafflesiiPodgatunek C. prevostii. i Macroxus sarawakensis – nie wskazując gatunku typowego; gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Sciurus rufogularis (= Sciurus prevostii ) (wiewiórczak trójbarwny).
Etymologia Callosciurus: kallos ‘piękno’, od καλος kalos ‘piękny’; rodzaj Sciurus (wiewiórka). Baginia: indonezyjska nazwa Bajing dla wiewiórczaka orientalego. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sciurus plantus (= Sciurus notatus ). Erythrosciurus: gr. ερυθρος eruthros ‘czerwony’; rodzaj Sciurus (wiewiórka). Gatunek typowy: Gray wymienił dwa gatunki – Sciurus siamensisPodgatunek C. erythraeus. i Sciurus ferrugineus Podgatunek C. finlaysonii. – nie wskazując gatunku typowego; gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) – Sciurus ferrugineus . Heterosciurus: gr. ἑτερος heteros ‘inny’; rodzaj Sciurus (wiewiórka). Gatunek typowy (oznaczenie oryginalne): Sciurus erythraeus Tomeutes: gr. τομευς tomeus ‘nóż szewski’. Gatunek typowy (oznaczenie oryginalne): Sciurus lokroidesPodgatunek C. pygerythrus. . Hessonoglyphotes: gr. ησσων hessōn ‘mniej’; γλυφις gluphis, γλυφιδος gluphidos ‘dłuto’, od γλυφω gluphō ‘grawerować’. Gatunek typowy (oznaczenie oryginalne): Glyphotes (Hessonoglyphotes) canalvus (= Sciurus notatus orestes ).
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzneref name="hin&inni" /> Podstawowe wymiaryref name="hin&inni" />DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxCallosciurus orestes(O. Thomas, 1895)wiewiórczak borneański[15 podgatunkówpółnocne i zachodnie środkowe Borneo w Sabah i Sarawak (Malezja) i północno-zachodnim Kalimantanie (Indonezja); zakres wysokości: 1100–1700 m n.p.m.DC: 14,8–15,3 cmDO: 13,9–15,7 cmMC: około 278 gcentruj|150pxCallosciurus adamsi(Kloss, 1921)wiewiórczak kropkouchygatunek monotypowyMalezja i Brunei: północne i zachodnie Borneo; zakres wysokości: do 900 m n.p.m.DC: 15–17 cmDO: 14–16 cmMC: 134–150 gCallosciurus melanogaster(O. Thomas, 1895)wiewiórczak czarnobrzuchygatunek monotypowyendemit Indonezji: Wyspy Mentawai (Siberut, Sipura, Północna i Południowa Pagai), na zachód od SumatryDC: około 21 cmDO: około 18 cmMC: około 292 gCallosciurus baluensis(Bonhote, 1901)wiewiórczak kinabalskigatunek monotypowyMalezja i Indonezja: północne i zachodnio-środkowe Borneo w Sabah, Sarawak i północno-zachodnim Kalimantanie; zakres wysokości: 300–1800 m n.p.m.DC: 23–24 cmDO: 24–25 cmMC: około 370 gcentruj|150pxCallosciurus prevostii (A.G. Desmarest, 1822)wiewiórczak trójbarwnygatunek monotypowyPółwysep Malajski, Sumatra (wraz z wyspą Rupat), Borneo (z przybrzęznymi wyspami) oraz Wyspy Natuna i Wyspy Bangka i Belitung (Belitung); zakres wysokości: do 1200 m n.p.m.DC: około 24 cmDO: około 23 cmMC: 353–403 gcentruj|150pxCallosciurus nigrovittatus(Horsfield, 1823)wiewiórczak czarnopręgowany4 podgatunkiPółwysep Malajski (wraz z wyspą Tioman), Sumatra, Jawa oraz Wyspy TambelanDC: 18,4–19,9 cmDO: 15,9–18,2 cmMC: 202–239 gcentruj|150pxCallosciurus notatus(Boddaert, 1785)wiewiórczak orientalny6 podgatunkówPółwysep Malajski, Sumatra, Jawa, Borneo, Bali, Lombok i wiele przybrzeżnych wysp; zakres wysokości: około 1500 m n.p.m.DC: 20–24 cmDO: 17,5–18,6 cmMC: 219–234 gcentruj|150pxCallosciurus pygerythrus(I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1833)wiewiórczak siwobrzuchy7 podgatunkówwschodni Nepal, północno-wschodnie Indie, Bhutan, Bangladesz, Mjanma i południowa Chińska Republika Ludowa (Tybet oraz mała populacja w południowym Junnanie); zakres wysokości: około 1560 m n.p.m.DC: 18,7–23 cmDO: 11–22 cmMC: 230–300 gcentruj|150pxCallosciurus phayrei(E. Blyth, 1856)wiewiórczak birmańskigatunek monotypowypołudniowa Chińska Republika Ludowa (Junnan), wschodnia i południowa Mjanma (od górnego biegu rzeki Irawadi i rzeki Sittaung na wschód do rzeki Saluin)DC: 21–24 cmDO: 20–25 cmMC: 258–377 gcentruj|80pxCallosciurus inornatus(J.E. Gray, 1867)wiewiórczak ozdobnygatunek monotypowypołudniowa Chińska Republika Ludowa (południowy Junnan), północny i wschodni Laos oraz północny i zachodni Wietnam; zakres wysokości: 160–2000 m n.p.m.DC: około 29 cmDO: 17,6–21 cmMC: około 325 gcentruj|150pxCallosciurus caniceps (J.E. Gray, 1842)wiewiórczak szarobrzuchy5 podgatunkówkontynentalna Tajlandia (na zachód do Mekongu i do okokoło 19º szerokości geograficznej północnej) oraz południowa Mjanma (na południe od rzeki Salween); być może Chińska Republika Ludowa i LaosDC: 20,5–25,4 cmDO: 18,7–27,8 cmMC: 286–313 gCallosciurus concolor(E. Blyth, 1855)gatunek monotypowyPółwysep Malajski w Tajlandii i Malezji od Malakki do Trang na zachodnim wybrzeżu i od środkowego Pahangu do Surat Thani na wschodnim wybrzeżu; zakres wysokości: do 1335 m n.p.m.DC: około 23 cmDO: około 21,5 cmMC: brak danychCallosciurus honkhoaiensisSon Truong Nguyen, Oshida, Phuong Huy Dang, Hai Tuan Bui & Motokawa, 2018gatunek monotypowyendemit Wietnamu: wyspa hòn KhoaiDC: około 17,5 cmDO: około 18 cmMC: około 152 gcentruj|150pxCallosciurus quinquestriatus(J. Anderson, 1871)wiewiórczak samotny2 podgatunkipółnocna Mjanma i Chińska Republika Ludowa (północno-zachodni Junnan); zakres wysokości: około 1000 m n.p.m.DC: około 20 cmDO: 18–21 cmMC: 258–315 gcentruj|150pxCallosciurus erythraeus (Pallas, 1779)wiewiórczak rdzawobrzuchy24 podgatunkipółnocno-wschodnie Indie i Bhutan na wschód do Mjanmy, południowo-wschodniej Chińskiej Republiki Ludowej (wraz z wyspą Hajnan) i Tajwanu, na południe do Wietnamu, Tajlandii i półwyspowej Malezji; introdukowany w Japonii, Hongkongu, Europie i Argentynie; zakres wysokości: 200–3000 m n.p.m.DC: 21–23 cmDO: 17,6–27 cmMC: 286–375 gcentruj|150pxCallosciurus finlaysonii(Horsfield, 1823)wiewiórczak zmienny16 podgatunkówpołudniowo-środkowa Mjanma, Tajlandia, Laos, Kambodża, południowy Wietnam (Delta Mekongu) i przybrzeżne wyspy; introdukowany w Singapurze, Japonii i północnych WłoszechDC: 19,1–21 cmDO: 17,3–22 cmMC: około 278 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek narażony; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Uwagi
Przypisy Nazwy zwyczajowe za:
Bibliografia
Kategoria:Wiewiórczaki Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya