Synagoga w Żółkwi () – bóżnica znajdująca się w Żółkwi przy ulicy Zaporoskiej (вул. Запорізька), budynek o charakterze obronnym zbudowany pod koniec XVII w.
Historia W 1625 na miejscu obecnej świątyni zbudowano drewnianą bóżnicę, która jednak szybko spłonęła. W 1635 właściciel Żółkwi Stanisław Daniłowicz zezwolił na postawienie murowanego budynku. Nową synagogę wzniesiono w latach 1692–1698 przy finansowej pomocy króla Sobieskiego, jej projekt przypisywany jest Piotrowi Beberowi.
W XVIII w. do budynku dobudowano zachodnie skrzydło i kontraforsy. W 1833 bóżnica została częściowo uszkodzona w wyniku pożaru, jednak wkrótce przywrócono ją do użytku.
Ołtarz w synagodze nosił u szczytu Orła Polskiego, który 700 lat wstecz licząc od 1924 ofiarowali członkowie tamtejszej gminy wyznaniowej.
Na krótko przed wybuchem II wojny światowej w synagodze prowadzone były prace restauratorskie, polegające na dodaniu sztukaterii. W czasie okupacji niemieckiej częściowo zburzona, po 1945 jej mury zabezpieczono i używano jako skład.
Jest jedną z największych w Europie bóżnic o charakterze obronnym, zbudowaną w stylu renesansu wzbogaconym o elementy baroku.
Budowla została wpisana na nowojorską listę pomników architektury zagrożonych zniszczeniem (World Monuments Watch), co umożliwiło rozpoczęcie jej odbudowy w 2000 roku z przeznaczeniem na Żydowskie Centrum Galicji.
Jeden z budynków wzorowanych na żółkiewskiej świątyni znajduje się obecnie w Tel Awiwie.
Przypisy
Linki zewnętrzne Synagoga w Żółkwi, film z drona Synagoga w Żółkwi na portalu Wirtualny Sztetl Żółkiewska bóżnica Strona World Monuments Fund Archiwalne widoki synagogi w bibliotece Polona
Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo ruskie) Żółkwi Kategoria:Religia w Żółkwi