Biathlon, biatlon, dwubój zimowy ( – dwu, gr. áthlon – zawody, nagroda) – zimowa dyscyplina sportu, łącząca biegi narciarskie ze strzelectwem. Polega na biegu na określonym dystansie (zwykle od 7,5 do 20 km), w czasie którego zawodnicy 2 lub 4 razy zajmują stanowiska na strzelnicy, przyjmując postawę stojącą lub leżącą, oddając za każdym razem po 5 strzałów. Rozgrywany jest również biathlon letni.
Biathlon jest popularną dyscypliną w Niemczech, Rosji, Włoszech, Francji i części Skandynawii.
Historia Początki biathlonu można wiązać z ćwiczeniami norweskich żołnierzy. Pierwsze zawody w biathlonie zostały rozegrane w 1767, kiedy współzawodniczyły ze sobą kompanie norweskich pograniczników. Stopniowo sport ten stawał się coraz bardziej popularny w całej Skandynawii.
Biathlon został zademonstrowany po raz pierwszy podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 1924. Zawody odbywały się wtedy pod nazwą „bieg patrolowy”. Pojawił się też jako dyscyplina pokazowa podczas kolejnych igrzysk w 1928, 1936 i 1948. Nie został uznany za dyscyplinę olimpijską z racji niewielkiej liczby państw, które wystawiały swoich biathlonistów. W 1958 odbyły się pierwsze mistrzostwa świata w biathlonie, a dwa lata później dyscyplina ta pojawiła się też na zimowych igrzyskach olimpijskich.
Ciałem zarządzającym biathlonem jest Międzynarodowa Unia Biathlonu (International Biathlon Union, IBU), która oficjalnie powstała w 1998, kiedy wydzieliła się z powstałej w 1948 Międzynarodowej Unii Pięcioboju Nowoczesnego i Biathlonu (Union Internationale de Pentathlon Moderne et Biathlon, UIPMB).
Modyfikacją biathlonu jest biathlon czołgowy.
Mistrzowie medaliści igrzysk olimpijskich w biathlonie medaliści mistrzostw świata w biathlonie medaliści pucharu świata w biathlonie
Zasady Bieg narciarski W biegu narciarskim w biathlonie dozwolone są wszystkie techniki narciarskie. Zawodnicy wyposażeni są jedynie w narty, których długość nie może być mniejsza niż wzrost zawodnika pomniejszony o 4 cm oraz kijki.
Strzelanie thumb|200x200px|Andrea Nahrgang przygotowująca się do strzelania Karabinek o minimalnej masie 3,5 kg wraz z amunicją musi znajdować się podczas całego biegu na plecach zawodnika. Używane są karabinki kalibru 5,6 mm (.22 lr). Muszą być ładowane ręcznie przez zawodników, nie można używać broni samoczynnej lub samopowtarzalnej.
Cele na strzelnicy znajdują się w odległości 50 m. Przy każdym strzelaniu zawodnik musi trafić w 5 krążków o średnicy 45 mm w pozycji leżącej lub 115 mm w pozycji stojącej. Tarcza strzelnicza wyposażona jest w specjalny mechanizm, który automatycznie zasłania trafiony cel białym krążkiem. Dzięki temu biatloniści są na bieżąco informowani co do skuteczności na strzelnicy.
Konkurencje Bieg indywidualny Bieg indywidualny (IN = individual) na 20 km mężczyzn i 15 km kobiet jest najstarszą biatlonową konkurencją. Zawodnicy czterokrotnie pojawiają się na strzelnicy oddając za każdym razem 5 strzałów, po dwa razy w każdej pozycji – kolejności: pozycja leżąca, stojąca, leżąca, stojąca. Za każdy nietrafiony cel dodawana jest minuta kary. Zawodnicy startują w odstępach czasowych – zazwyczaj 30 sekundowych.
Krótki bieg indywidualny Krótki bieg indywidualny (SIN=short individual) na 15 km mężczyzn i 12,5 km kobiet zadebiutował w sezonie 2023/2024 Pucharu Świata. Zawodnicy czterokrotnie pojawiają się na strzelnicy oddając za każdym razem 5 strzałów, po dwa razy w każdej pozycji – kolejności: pozycja leżąca, stojąca, leżąca, stojąca. Za każdy nietrafiony cel dodawane jest 45 sekund kary. Zawodnicy startują w odstępach czasowych – zazwyczaj 30 sekundowych.
Sprint Bieg sprinterski (SP = sprint) w biathlonie rozgrywany jest na dystansie 10 km dla mężczyzn lub 7,5 km dla kobiet. Zawodnicy pojawiają się dwa razy na strzelnicy, gdzie oddają po 5 strzałów, raz w pozycji leżącej, raz w pozycji stojącej. Za każdy niecelny strzał muszą pokonać dodatkowe 150 m rundy karnej. Zawodnicy wypuszczani są do biegu w odstępach czasowych, zazwyczaj co 30 sekund. Gdy zawodnik nie trafi do celu i nie przejedzie za to rundy karnej zostają mu doliczone 2 minuty kary. Jest jedną z najczęściej rozgrywanych konkurencji biathlonowych.
Pościg thumb|259x259px|Jeremy Teela podczas XIX Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Salt Lake City W biegu pościgowym (PU = pursuit) biathloniści startują zgodnie z różnicami czasowymi uzyskanymi we wcześniejszym starcie, najczęściej sprintu. Tym samym, zawodnik, który pierwszy przekroczy linię mety jest zwycięzcą tego biegu. Bieg pościgowy rozgrywany jest na dystansie 12,5 km dla mężczyzn i 10 km dla kobiet, każdy zawodnik wykonuje 4 strzelania (2 leżąc, 2 stojąc), a każdy błąd skutkuje dodatkową rundą o długości 150 m.
Bieg masowy W biegu ze startu wspólnego (MS = mass start) wszyscy zawodnicy startują w tym samym czasie, co ogranicza liczbę zawodników (zazwyczaj do 30), by uniknąć tłoku na strzelnicy. Bieg ten rozgrywany jest na dystansie 15 km dla mężczyzn i 12,5 km dla kobiet, każdy zawodnik wykonuje 4 strzelania (2 leżąc, 2 stojąc), za każdy błąd zawodnik musi pokonać karną rundę o długości 150 m.
Sztafeta W sztafecie (RL = relay) startuje po czterech zawodników, z których każdy pokonuje 7,5 km (dla mężczyzn) i 6 km (dla kobiet) i oddaje dwie serie strzałów na strzelnicy, po jednej w każdej pozycji. Na każde pięć celów na strzelnicy zawodnik może wykorzystać aż 8 nabojów, z tym, że 3 ostatnie może doładować pojedynczo na strzelnicy. Dopiero jeżeli mimo użycia wszystkich nabojów pozostały nietrafione krążki, zawodnik musi wykonać karną rundę o długości 150 m za każdy błąd. Wszyscy zawodnicy z pierwszej zmiany startują w tym samym czasie. By dokonać ważnej zmiany zawodnik jednej zmiany musi dotknąć zawodnika kolejnej zmiany.
Sztafeta mieszana thumb|259x259px|Soczi 2017 – sztafeta mieszana Austrii (1 m.) W sztafecie mieszanej (MR = mixed relay) startuje po czterech zawodników (dwóch mężczyzn i dwie kobiety). Kolejność startujących wcześniej określa organizator. Zależy od tego dystans do pokonania dla każdego z zawodników. Jeśli zaczynają kobiety (kolejność sztafety: kobieta, kobieta, mężczyzna, mężczyzna) to wszyscy pokonują dystans 6 km, ale jeśli zaczynają mężczyźni (kolejność sztafety: mężczyzna, mężczyzna, kobieta, kobieta) to konkurencja toczy się na dystansie 7,5 km.
Pierwsza zmiana startuje tak jak w biegu ze startu wspólnego. Najpierw zawodnicy oddają strzał na leżąco, a potem na stojąco. System strzelania (kary) u kobiet i mężczyzn taki jak w sztafetach.
Pojedyncza sztafeta mieszana W pojedynczej sztafecie mieszanej (SR = single mixed relay), analogicznie do sztafety mieszanej w konkurencji startują przedstawiciele obu płci. Jednakże w pojedynczej sztafecie mieszanej startuje po jednym zawodniku oraz zawodniczce. Łącznie kobieta przebiega 6 km zaś mężczyzna 7,5 km. Najpierw kobieta wykonuje dwie rundy po 1,5 km. Po każdej z nich odbywa się strzelanie, najpierw w pozycji leżącej później stojąc. Po drugim pobycie na strzelnicy i ewentualnym przebiegnięciu karnej/karnych rund (75 m) odbywa się zmiana i na trasę wyrusza mężczyzna, który ma do przebiegnięcia taki sam dystans jak kobieta. Po drugim strzelaniu mężczyzny odbywa się zmiana i ta sama kobieta, która biegła na początku, ponownie wyrusza na trasę. Podobnie jak przy pierwszej zmianie po dwóch pobytach na strzelnicy odbywa się zmiana i startuje ponownie mężczyzna, biegnący już wcześniej. Jednakże w przypadku drugiego startu, mężczyzna po drugim strzelaniu przebiega jeszcze jedną rundę biegową o długości 1,5 km.
Bieg indywidualny (IN)Krótki bieg indywidualny (SIN) Sprint (SP) Pościg (PU) Bieg masowy (MS) Sztafeta (RL) Sztafeta mieszana (MR) Pojedyncza sztafeta mieszana (SR)Supersprint (SS) Mężczyźni 20 km15 km 10 km 12,5 km 15 km 4 × 7,5 km 4 × 6 km lub 4 × 7,5 km 6 km + 7,5 km eliminacje: 4,5 km finał: 7,5 km Kobiety 15 km12,5 km 7,5 km 10 km 12,5 km 4 × 6 km Juniorzy 15 km 10 km 12,5 km 12,5 km 4 × 7,5 km 4 × 6 km lub 4 × 7,5 km 6 km + 7,5 km eliminacje: 4,5 km finał: 7,5 km Juniorki 12,5 km 7,5 km 10 km 10 km 4 × 6 km Juniorzy młodsi 12,5 km 7,5 km 10 km 10 km 3 × 7,5 km 4 × 6 km lub 4 × 7,5 km 6 km + 7,5 km eliminacje: 4,5 km finał: 7,5 km Juniorki młodsze 10 km 6 km 7,5 km 7,5 km 3 × 6 km Start co 30 sekundco 30 sekund co 30 sekund według kolejności sprintu wspólny wspólny wspólnywspólnyeliminacje: co 15 sekund finał: wspólny Strzelanie leżące, stojące, leżące, stojąceleżące, stojące, leżące, stojące leżące, stojące leżące, leżące, stojące, stojące leżące, leżące, stojące, stojące każdy zawodnik: leżące, stojące każdy zawodnik: leżące, stojącekażdy zawodnik: leżące, stojąceeliminacje: leżące, stojące finał: leżące, leżące, stojące, stojące Kary za niecelne strzelanie minuta kary, 45 sekund kary (juniorzy młodsi)45 sekund kary karna runda (150 m) karna runda (150 m) karna runda (150 m) doładowania (3), następnie karna runda (150 m) doładowania (3), następnie karna runda (150 m)doładowania (3), następnie karna runda (75 m)karna runda (75 m) Premiera na PŚ 1978/792023/2024 1978/79 1996/97 1998/99 1978/79 2004/052014/15 – Premiera na MŚ 1958 - 1974 1997 1999 1966 2005 oraz 20072019 – Premiera Olimpijska 1960 - 1980 2002 2006 1968 2014 – –
Polskie kluby biathlonowe Polskie kluby biathlonowe zrzeszone są w Polskim Związku Biathlonu: KLUBMIEJSCOWOŚĆWOJEWÓDZTWONUMER LICENCJIKS AZS AWFKatowiceŚląskie1/2007UKS LiderKatowiceŚląskie2/2007KS AZS AWFWrocławDolnośląskie4/2007BLKSŻywiecŚląskie5/2007MKS KarkonoszeJelenia GóraDolnośląskie7/2007MKSDuszniki-ZdrójDolnośląskie8/2007BKS WPKościeliskoMałopolskie10/2007IKN GÓRNIKIwonicz-ZdrójPodkarpackie11/2007UKN MelafirCzarny BórDolnośląskie12/2007UKS G-8 BielanyWarszawaMazowieckie13/2007UKS StrzałWodzisław ŚląskiŚląskie14/2007UKS KamieńczykSzklarska PorębaDolnośląskie15/2007UKS KrokusPiechowiceDolnośląskie19/2007UKS SołtysianieStare BystreMałopolskie21/2007UKS BiathlonChorzówŚląskie22/2007UKS MuflonDuszniki-ZdrójDolnośląskie23/2007TG SokółRymanówPodkarpackie25/2007UKSSokołowskoDolnośląskie26/2007UKSMieroszówDolnośląskie31/2007PKO HarpaganGdańskPomorskie36/2007UKS GromikGdyniaPomorskie37/2007UKSCicheMałopolskie35/2007UKS OlimpijczykSosnówkaDolnośląskie40/2007ZKSKasina WielkaMałopolskie43/2007UKS SzczytnikSzczytnaDolnośląskie41/2007UKS OlimpikLubichowoPomorskie44/2016KKS NeptunKosakowoPomorskie45/2016KS SKI TEAMWodzisław ŚląskiŚląskie49/2016MUKN Pod StróżąLubawkaDolnośląskie50/2017UKS KłodneKłodneMałopolskie51/2018UKS ÓsemkaŻywiecŚląskie53/2021UKS ZogrodyStare BystreMałopolskie54/2022Biathlon WarszawaWarszawaMazowieckie55/2022KS Turbacz XC ObidowaObidowaMałopolskie56/2023UKS Kudowa Biathlon TeamKudowa-ZdrójDolnośląskie57/2024TG SokółLublinLubelskie58/2024UKS OrlikElblągWarmińsko-Mazurskie59/2025UKS 15Jelenia GóraDolnośląskie60/2025
Znane centra biathlonowe thumb|244x244px|Stadion w Östersund
Gry komputerowe o tematyce biathlonowej Biathlon 2003 Biathlon 2004 Biathlon 2005 Biathlon 2006: Go for Gold Biathlon Champion 2007 RTL Biathlon 2007 RTL Biathlon 2008 RTL Biathlon 2009 NGL Biathlon
Zobacz też Puchar Świata w biathlonie Mistrzostwa świata w biathlonie Mistrzostwa Europy w biathlonie Biathlon na zimowych światowych wojskowych igrzyskach sportowych
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona IBU
Kategoria:Biathlon