Synagoga w Sabile (łot. Sabiles sinagoga) – synagoga znajdująca się w mieście Sabile, w Kurlandii na Łotwie pod adresem Strautu iela 4. Budynek został wybudowany w 1890 roku i pełnił funkcję wyznaniową do czasów II wojny światowej (do czerwca 1941 roku). 15 stycznia 2016 roku budynek wpisano na listę zabytków Łotwy jako zabytek o znaczeniu krajowym.
Budynek został wybudowany w stylu eklektycznym z elementami barokowymi. W czasach istnienia Łotewskiej SRR przerobiono go na salę sportową, a następnie na magazyn. W latach 2001–2004 został całkowicie odnowiony. Budynek następnie został ponownie wyremontowany i 18 czerwca 2021 roku zostało w nim otwarte Centrum Sztuki, Kultury i Turystyki.
Lokalizacja Synagoga znajduje się pod numerem 4 przy Strautu iela na rynku miejskim w historycznym centrum miasta Sabile, które jest położone w dolinie rzeki Abavy i wchodzi w skład obszaru chronionego w Kurlandii na Łotwie.
Historia mały|lewo|Budynek pod koniec XIX wieku mały|Budynek na pocztówce z początku XX wieku Fundamenty synagogi powstały w 1875 roku. W okresie tym Sabile było zamieszkiwane przez 66 żydów, a w miejscowości znajdował się już jeden dom modlitwy. Budowa bożnicy została ukończona w 1890 roku, w okresie gdy 73% mieszkańców miasta stanowiła ludność żydowska. Obok synagogi znajdowała się mykwa. Synagoga była otwierana raz w tygodniu oraz w święta. W Sabile znajdował się również cmentarz żydowski. Synagoga pełniła funkcję wyznaniową do czerwca 1941 roku.
W czasach ZSRR synagoga była używana jako sala sportowa, a następnie w latach 80. została przerobiona na magazyn. Na początku lat 90. budynek należał do kombinatu rolnego Sabile ADK i został wykupiony przez fundację „Abavas ieleja”. Budynek został całkowicie odnowiony w latach 2001–2004 dzięki funduszom Szwedzkiego Urzędu Dziedzictwa Kulturowego oraz . W projekcie rekonstrukcji udział brali łotewscy i szwedzcy architekci. mały|Budynek w 2013 roku przed przekształceniem w centrum kultury Budynek został przerobiony na Centrum Sztuki, Kultury i Turystyki, gdzie odbywają się m.in. wydarzenia artystyczne, wydarzenia kulturalne, wystawy, koncerty, wykłady, seminaria i konferencje. Centrum zostało uroczyście otwarte 18 czerwca 2021 roku. W wydarzeniu udział wzięli m.in. prezydent Łotwy Egils Levits, Nauris Puntulis, deputowani, artyści oraz muzycy. Łączny koszt inwestycji wyniósł 760 244,32 euro.
Architektura mały|lewo|Front synagogi Synagoga m.in. przez zachowanie swojej pierwotnej bryły i architektoniczno-artystycznego wyglądu elewacji jest zabytkiem architektury o znaczeniu państwowym z wysoką wartością architektoniczną, historyczną i przestrzenną. W rejestrze widnieje pod numerem 9133. Synagoga znajduje się w historycznym centrum Sabile, gdzie stanowi ważny element jego kompozycji.
Synagoga jest murowana. Ma charakter ortodoksyjny (posiada m.in. osobne wejścia dla kobiet i mężczyzn oraz babiniec). Budynek jest porównywany do synagogi w Livorno z 1603 roku, która stała się architektonicznym wzorcem dla wielu europejskich synagog. Jej dach jest dwuspadowy, pokryty dachówką. Architektura budynku wykazuje też cechy stylu barokowego, dlatego też styl synagogi określany bywa jako eklektyczny. mały|Wnętrze budynku Babiniec został zlikwidowany w czasach ZSRR, a następnie odtworzony podczas rekonstrukcji budynku w latach 2001–2004. Przed rekonstrukcją przeprowadzono badania obiektu, podczas których odsłonięto historyczne barwy ścian. Podczas przekształcenia budynku w dom kultury odnowiono okna i pomieszczenia, poprawiono stan podłóg oraz zmodernizowano ogrzewanie. Synagogę połączono też zadaszonym łącznikiem z sąsiednim budynkiem.
Przypisy
Kategoria:Sabile Sabile