Martti Oiva Kalevi Ahtisaari (ur. 23 czerwca 1937 w Viipuri, zm. 16 października 2023 w Helsinkach) – fiński polityk i dyplomata, zastępca sekretarza generalnego ONZ, w latach 1994–2000 prezydent Finlandii. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2008.
Życiorys W 1959 ukończył studia na Uniwersytecie w Oulu. W 1965 dołączył do fińskiego ministerstwa spraw zagranicznych, a w 1972 wstąpił do Fińskiej Partii Socjaldemokratycznej.
W latach 1973–1976 był ambasadorem Finlandii w Tanzanii, Zambii, Somalii i Mozambiku. Od 1977 pełnił funkcję komisarza Organizacji Narodów Zjednoczonych i następnie specjalnego przedstawiciela sekretarza generalnego ONZ ds. Namibii. Z ramienia ONZ był odpowiedzialny za przygotowanie pierwszych wolnych wyborów w Namibii. Reprezentował Finlandię w Afrykańskim Banku Rozwoju, Azjatyckim Banku Rozwoju i Międzynarodowym Funduszu Rozwoju Rolnictwa. Kierował radą dyrektorów fińskiego funduszu wsparcia industrializacji krajów rozwijających się. W latach 1987–1991 zajmował stanowisko zastępcy sekretarza generalnego ONZ. Pozostał następnie w strukturach tej organizacji na stanowisku doradcy.
Wystartował jako kandydat socjaldemokratów w wyborach prezydenckich w 1994. Zwyciężył w drugiej turze głosowania, pokonując Elisabeth Rehn wynikiem 53,9% głosów. Sześcioletnią kadencję zakończył 1 marca 2000, nie ubiegał się o reelekcję.
Po odejściu z urzędu powrócił do dyplomacji. W latach 2000–2004 był przewodniczącym Międzynarodowej Grupy Kryzysowej (ICG) w Brukseli. Wszedł w skład rady dyrektorów think tanku IDEA. Zajmował się kwestiami dotyczącymi Kosowa, w tym w 2005 powołany na specjalnego przedstawiciela sekretarza generalnego ONZ.
Odznaczenia i wyróżnienia Ordery i odznaczenia Łańcuch Krzyża Wielkiego Orderu Białej Róży Finlandii (z urzędu, 1994) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Wolności (z urzędu, 1994) Krzyż Wielki Orderu Lwa Finlandii (z urzędu, 1994) Łańcuch Orderu Wyzwoliciela San Martina (Argentyna, 1997) Order Flagi Narodowej (Albania, 2017) Order Słonia (Dania, 1994) Wielki Krzyż z Łańcuchem Orderu Krzyża Ziemi Maryjnej (Estonia, 1995) Łańcuch Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania, 1999) Krzyż Wielki Orderu Witolda Wielkiego (Litwa, 1996) Order Orła Białego (Polska, 1997) Krzyż Wielki Orderu Dobrej Nadziei (RPA, 1997) Order Księcia Jarosława Mądrego I klasy (Ukraina, 1996)
Nagrody i wyróżnienia W 2008 został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla, którą przyznano za działania w celu rozwiązania konfliktów międzynarodowych na kilku kontynentach (w szczególności w Namibii, Kosowie i prowincji Aceh).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Prezydenci Finlandii Kategoria:Ambasadorowie Finlandii Kategoria:Politycy Socjaldemokratycznej Partii Finlandii Kategoria:Nobliści – nagroda pokojowa Kategoria:Odznaczeni Orderem Białej Róży Finlandii Kategoria:Odznaczeni Orderem Dobrej Nadziei Kategoria:Odznaczeni Orderem Flagi Narodowej (Albania) Kategoria:Odznaczeni Orderem Izabeli Katolickiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Wolności (Finlandia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Ziemi Maryjnej Kategoria:Odznaczeni Orderem Księcia Jarosława Mądrego Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Finlandii Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Kategoria:Odznaczeni Orderem Wyzwoliciela San Martina Kategoria:Odznaczeni Wielkim Krzyżem Orderu Witolda Wielkiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Wyborgu Kategoria:Urodzeni w 1937 Kategoria:Zmarli w 2023