thumb|Dwulistnik muszy Dwulistnik, dwulist, dwójlist (Ophrys L.) – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Należy do niego 28 gatunków, ale z powodu ich zmienności i łatwości tworzenia mieszańców w niektórych ujęciach opisywanych jest bardzo wiele gatunków (do ponad 250). Zasięg rodzaju obejmuje niemal całą Europę i basen Morza Śródziemnego, gdzie rodzaj jest najbardziej zróżnicowany – północną Afrykę (wraz z Wyspami Kanaryjskimi) i południowo-zachodnią Azję (po Iran na wschodzie). W Polsce spotykane są dwa gatunki – dwulistnik muszy Ophrys insectifera oraz rozprzestrzeniający się i rejestrowany od XXI wieku dwulistnik pszczeli Ophrys apifera. Są to storczyki naziemne, związane głównie z glebami wapiennymi, z formacjami trawiastymi lub widnymi zaroślami i lasami. Warżki w ich kwiatach przypominają kształtem, zabarwieniem i układem włosków samice określonych gatunków błonkoskrzydłych. Samce wabione są także substancjami zapachowymi. Storczyki z tego rodzaju są jedynymi we florze Europy zapylanymi w efekcie tzw. pseudokopulacji.
Morfologia thumb|Ophrys lutea nothosubsp. phryganae thumb|Ophrys tenthredinifera Pokrój Rośliny zielne z dwiema jajowatymi bulwami korzeniowymi, odnawiającymi się corocznie. Liście Zebrane w przyziemną rozetę, ponad którą na łodydze kwiatostanowej wykształca się jeszcze jeden, czasem dwa zredukowane, tutkowate liście. Kwiaty Zebrane po kilka–kilkanaście w luźny kwiatostan, często jednostronny. Płatki zewnętrznego okółka okwiatu zwykle są większe od bocznych płatków okółka wewnętrznego, wszystkie są szeroko rozpostarte. Boczne płatki okółka wewnętrznego zwykle są nitkowate i omszone. Warżka jest bardzo zmienna – niepodzielona lub trójłatkowa, przy czym łatki bardzo zróznicowane. Łatka środkowa jest zwykle omszona, ciemno zabarwiona, z wyraźnym rysunkiem, jest wycięta lub całobrzega, często z mięsistym wyrostkiem. Prętosłup jest prosty, znamię owalne, rostellum podzielone na dwie łatki, uczepki są dwie.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj sklasyfikowany do podplemienia Orchidinae w plemieniu Orchideae, podrodzina storczykowe (Orchidoideae), rodzina storczykowate (Orchidaceae), rząd szparagowce (Asparagales) w obrębie roślin jednoliściennych.
Wykaz gatunków Rodzaj Ophrys charakteryzuje się bardzo dużym zróżnicowaniem, u większości gatunków wyodrębniono wiele podgatunków, form i odmian a także scharakteryzowano wiele mieszańców zarówno między gatunkami, jak i podgatunkami. Łatwo tworzą się także mieszańce wielokrotne.
Przypisy
Kategoria:Storczykowe