Gleby litogeniczne – gleby, na których budowę, właściwości i ewolucję dominujący wpływ ma skała macierzysta, z której powstały.
Gleby litogeniczne jest to jeden z działów gleb - nadrzędnych jednostek systematycznych w IV wydaniu systematyki gleb Polski z 1989 r., które obowiązywało do 2011 r. Działy gleb obejmują różne gleby, na których powstanie miał dominujący wpływ jeden z czynników glebotwórczych.
Dział gleb litogenicznych dzieli się na dwa rzędy gleb i na siedem typów: Dział I Gleby litogeniczne: Rząd IA. Gleby mineralne bezwęglanowe słabo wykształcone Typ IA1. Gleby inicjalne skaliste (litosole) Typ IA2. Gleby inicjalne luźne (regosole) Typ IA3. Gleby inicjalne ilaste (pelosole) Typ IA4. Gleby bezwęglanowe słabo wykształcone ze skał masywnych (rankery) Typ IA5. Gleby słabo wykształcone ze skał luźnych (arenosole) Rząd IB. gleby wapniowcowe o różnym stopniu rozwoju Typ IB1. Rędziny Typ IB2. Pararędziny
Dział gleby litogeniczne nie występuje ani we wcześniejszych, ani w późniejszym wydaniu systematyki gleb Polski.
Gleby litogeniczne zazwyczaj mają budowę profilu A-C, gdzie A jest to poziom próchniczny, C jest to skała macierzysta. Możliwe jest występowanie cienkiego, słabo wykształconego poziomu brunatnienia lub eluwialnego na granicy pomiędzy poziomem próchnicznym i skałą macierzystą. Do tego działu należą gleby, w których takie cechy jak skład mineralny, skład chemiczny i uziarnienie wynikają wprost z właściwości skały macierzystej i wpływają na przebieg zachodzących procesów glebotwórczych, a także takie, gdzie erozja powierzchniowa zmniejsza miąższość gleby i powoduje, że skała macierzysta znajduje się w bezpośrednim kontakcie z poziomem powierzchniowym.
Zobacz też Systematyka gleb Gleby autogeniczne Gleby semihydrogeniczne Gleby hydrogeniczne Gleby napływowe Gleby słone Gleby antropogeniczne
Bibliografia
Litogeniczne