Maciej Norbert Popko (ur. 3 grudnia 1936 w Częstochowie, zm. 22 listopada 2014 w Warszawie) – polski orientalista, hetytolog, doktor habilitowany, profesor zwyczajny w Wydziale Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Taternik, alpinista, grotołaz, ratownik w Grupie Tatrzańskiej GOPRKronika zmarłych: Maciej Norbert Popko, w: "Wierchy" R. 80 (2014), wyd. Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK, Kraków 2016, ISSN 0137-6829, s. 314, organizator i kierownik polskich wypraw eksploracyjnych w góry Azji.
Życiorys Maturę zdał w II Liceum Ogólnokształcącym im. Romualda Traugutta w Częstochowie. Odbył studia włókiennicze w Łodzi, a w latach 1958–1963 studiował filologię w Warszawie, gdzie zatrudnił się na Uniwersytecie Warszawskim. Naukowo zajmował się przede wszystkim starożytną Anatolią. Doktoryzował się w 1968, profesorem nadzwyczajnym został 30 października 1987, a zwyczajnym w 1992. Pracował na Wydziale Orientalistycznym. Był jednym z najważniejszych światowych autorytetów w zakresie historii i języka Hetytów. Był członkiem Komitetu Nauk Orientalistycznych PAN, któremu przewodniczył w latach 1990–1992Józef Nyka, Maciej Popko 1936-2014, w: A/Zero, nr 1/2015, s. 6-9, ISSN 1641-9359. Został pochowany w Warszawie, na Cmentarzu Północnym (Wólka Węglowa).
Działalność wspinaczkowa Działał w Klubie Wysokogórskim, Stołecznym Klubie Tatrzańskim, Speleoklubie Warszawskim oraz Uniwersyteckim Klubie Alpinistycznym w Warszawie. Wspinał się latem i zimą w Tatrach (od 1953), Dolomitach (1 polskie przejścia drogi Soldy na Marmoladzie i drogi Comiciego na Cima Grande di Lavaredo) i Alpach Francuskich (1 polskie przejście pn. ścianą Aiguille de Triolet, 1965). Kierował pionierskimi wyprawami w góry Cilo w Turcji (1967, 1968) oraz wyprawą w góry Wachanu w Afganistanie, na pograniczu Pamiru i Hindukuszu. W tej ostatniej uczestniczył m.in. w zdobyciu dziewiczych szczytów w otoczeniu doliny Purwakszan: szczyt bez nazwy (6110 m n.p.m.), Kohe Purwakszan (6080 m n.p.m.) i szczyt bez nazwy (5950 m n.p.m., samotnie). Opublikował szereg artykułów o górach i wyprawach górskich i speleologicznych, m.in. w czasopismach „Poznaj Świat”, „Taternik” i „Wierchy”. Był redaktorem i współautorem jednego z najlepszych polskich podręczników wspinaczki pt. „Alpinizm” (wyd. 1971 i 1974).
Dzieła Turcja (Wiedza Powszechna, Warszawa 1971, 1984, 1987), Góry pod półksiężycem, (Iskry, Warszawa 1974), Mitologia hetyckiej Anatolii (Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1976, 1980, 1987), Religie starożytnej Anatolii (Iskry, Warszawa 1980), Magia i wróżbiarstwo u Hetytów (PIW 1982), Wierzenia ludów starożytnej Azji Mniejszej (Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1989), Huryci (PIW, Warszawa 1992, 2005), Zippalanda, ein Kultzentrum im hethitischen Kleinasien (Universitätsverlag C. Winter, Heidelberg 1994), Religions of Asia Minor (DIALOG, Warszawa 1995), Ludy i języki starożytnej Anatolii (DIALOG, Warszawa 1999, ). Völker und Sprachen Altanatoliens (Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 2008, ). Arinna, eine heilige Stadt der Hethiter (Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 2009, ).
Osiągnięcia wspinaczkowe Zestawienie najważniejszych przejść: +DataSzczytDrogaOsiągnięcieTowarzysze1 kwietnia 1957Mięguszowiecki SzczytN-E filarIV przejście zimowe, I jednodniowe zimoweH. Furmanek24 sierpnia 1957Mięguszowiecki Szczyt CzarnyN-E grzęda z dolnym urwiskiemI przejścieKrystyna Sałyga-Dąbkowska15 lipca 1958Kazalnica Mięguszowieckaprzez SanktuariumI przejścieJan Długosz14 marca 1960Mały MłynarzN ściana, droga KorosadowiczaI przejście zimoweJan Mostowski20 kwietnia 1960Hruby WierchN ściana i Grań Hrubego do końcaI przejście zimoweStanisław Biel12 lipca 1960Pośrednia Bednarzowa TurniaN filaremI przejścieL. Saduś30 stycznia 1961Żabi Szczyt WyżniN-E filaremI przejście zimoweA. Drescher, C. Mielczarek6 kwietnia 1961Kazalnica Mięguszowiecka"lewa", drogą DługoszaII przejście zimowe, I jednodniowe zimoweZ. Jurkowski22 kwietnia 1961Ciężki SzczytN-E ścianą, drogą StanisławskiegoI przejście zimoweBronisław Kunicki10 lutego 1962Mięguszowiecka Przełęcz pod Chłopkiemwprost od NII przejście zimoweG. Małaczyński14 kwietnia 1962Żabi Szczyt Wyżnilewą częścią N ściany, drogą OrłowskiegoI przejście zimoweA. Heinrich, L. Saduś, R. şki26 kwietnia 1962Skrajna Bednarzowa ŁawkaN żlebI przejście zimoweG. Małaczyński, L. Saduś, R. Zawadzki26 lipca 1962MniszekE ściana, direttissimaI przejścieJózef Nyka29-30 sierpnia 1962 MarmoladaS ściana, via Soldapierwsze polskie VI+ w DolomitachR. Zawadzki3-4 kwietnia 1963Mięguszowiecki SzczytE ściana, droga KurczabaI przejście zimoweZ. Jurkowski, Janusz Kurczabkwiecień 1963Rysylewą depresją wschodniej ścianyI przejście zimoweJacek Hanasiewicz, A. Mróz23 lipca 1963Orla ŚcianaI przejscieK. Paliwoda2 sierpnia 1963Kazalnica MięguszowieckafilaremI przejście jednodnioweM. Pogorzelski18 lipca 1967 AraratII wejście polskieA. Kuś, A. Mróz, J. Tuszyński15 lipca 1968 Genişkaya (Turcja)N-E filarI przejścieJ. Tuszyński24 lipca 1968 Keskin Tepe (Turcja)E żebroI przejścieK. Wieteska29 grudnia 1969Mięguszowiecki Szczyt CzarnyN-E grzędą z dolnym urwiskiemI przejście zimoweK. Wieteska10 kwietnia 1971Mięguszowiecki Szczyt Czarnyśrodkową częścią N ścianyI przejścieR. Wrona27 sierpnia 1973Świstowy Szczytprawym żebrem W ścianyI przejścieTomasz Łubieński12 kwietnia 1974Mały Kościółlewym filarem N-E ścianyI przejścieM. Mikołajczyk14 kwietnia 1974Strzelecka TurniaN filarem S ścianyI przejście zimowe (?)M. Mikołajczyk16 sierpnia 1974Turnia ponad Kościółśrodkowym żebrem E ścianyI przejście (wg Stanislava Samuhela)M. Mikołajczyk3 września 1974Wielki KościółN-E filarem, Granią DziadkówI przejście (?)M. Mikołajczyk22 lipca 1975 Koh-e Wedel (Afganistan, góry Koh-e Wachan)I wejścieM. Mikołajczak26 lipca 1975 Koh-e Purwakszan (Afganistan, góry Koh-e Wachan)I wejścieM. Mikołajczyk
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Hetytologia Kategoria:Ludzie urodzeni w Częstochowie Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Kategoria:Polscy filolodzy Wschodu Starożytnego Kategoria:Polscy historycy starożytności Kategoria:Polscy taternicy Kategoria:Urodzeni w 1936 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zmarli w 2014