Łomianki – miasto w Polsce w województwie mazowieckim, w powiecie warszawskim zachodnim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Łomianki. Zaliczane do aglomeracji warszawskiej.
Miasto Łomianki powstało 1 stycznia 1989 roku z obszarów należących do sześciu wsi: +Utworzenie miasta Łomianki w 1989 rokuWieśPowierzchnia (ha)ObszarBuraków 114,06główna częśćDąbrowa 360,18większa częśćWieś składała się z dwóch sołectw: Dąbrowa Wieś i Dąbrowa Leśna. Cała Dąbrowa Leśna oraz zasadnicza część Dąbrowy-Wsi weszła w skład miasta Łomianki. Poza Łomiankami pozostała jedynie namiastka dawnej wsi, która nadala funkcjonuje jako odrębna wieś.Kiełpin Poduchowny6,01mała częśćObszar na zachód od ulicy Armii PoznańŁomianki (Stare) 116,07główna częśćŁomianki Dolne 37,02mniejsza częśćObszar na północ od ulicy RolniczejŁomianki Górne 182,66w całości
Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 18 226 mieszkańców, będąc 29. najludniejszym miastem w województwie.
Położenie thumb|left|Położenie na mapie gminy i powiatu
Miasto położone jest 14 km od centrum Warszawy przy drodze krajowej nr 7 (Warszawa – Gdańsk (ul. Kolejowa)). Łomianki graniczą od północy z sołectwami Łomianki Dolne i Łomianki Chopina, przez Wisłę z osiedlem Nowodwory w warszawskiej dzielnicy Białołęka, od wschodu z osiedlem Młociny w warszawskiej dzielnicy Bielany, od południa z Kampinoskim Parkiem Narodowym, miejscowościami Laski i Sieraków z gminy Izabelin, od zachodu z sołectwami Dziekanów Leśny i Kiełpin. Znaczna część Łomianek leży na terenie zalewowym w starorzeczu Wisły, w którym znajdują się trzy z sześciu jezior w gminie: Pawłowskie, Fabryczne i Ostrowskie.
W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego.
Historia
Początki osadnictwa w tej okolicy datowane są na X–XI wiek. Pierwsza wzmianka pisana pochodzi z 1418. Od XV–XVI wieku osadnictwo mennonickie nad Wisłą. Prywatna wieś szlachecka, w 1739 roku należała do klucza Łomianki LubomirskichAdam Homecki, Rozwój terytorialny latyfundium Lubomirskich (starszej gałęzi rodu) w latach 1581-1754, w: Studia Historyczne, rok V, zeszyt 3 (58), 1972, s. 440.. W XVIII wieku istniała tu prochownia założona przez generała Alojzego Fryderyka von Brühla.
Wieś szlachecka Łomni położona była w 1580 roku w powiecie warszawskim ziemi warszawskiej województwa mazowieckiegoAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 5: Mazowsze, Warszawa 1895, s. 266.. Przed II wojną światową część gminy Młociny, po przyłączeniu Młocin do Warszawy samodzielna gmina wiejska Łomianki. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Łomianki. Do 1975 należała do powiatu nowodworskiego.
Przed II wojną światową wieś wielonarodowościowa – Polacy, Niemcy, Żydzi. W 1924 przeniesiono tu kościół i parafię z Kiełpina, w 1929 otwarto kolej Warszawa – Młociny – Palmiry. W czasie II wojny światowej miejsce walk w 1939 i w 1944. W ramach prowadzonej przez okupanta niemieckiego akcji zagłady Żydów osoby pochodzenia żydowskiego deportowano do getta w Legionowie.
W latach 50. XX wieku po włączeniu Młocin do Warszawy powstała Gmina Łomianki.
1 stycznia 1989 miejscowość otrzymała prawa miejskie.
Nazwa Nazwa Łomianki pochodzi od słów łominy, łomna oznaczających miejsca, gdzie wylewy rzeki naniosły drzewa, lub równiny z wykrotami po wykarczowanym lesie.
Burmistrzowie miasta i gminy Łomianki Od powstania miasta Łomianki stanowisko burmistrza pełnili kolejno: Wiesław Bochenek (pełniący obowiązki): 1989–1990 Lech Jeziorski: 1990–1991 Andrzej Belka: 1991–1998 Łucjan Sokołowski: 1998–2006 Wiesław Pszczółkowski: 2006–2010 Tomasz Dąbrowski: 2010–2018 Małgorzata Żebrowska-Piotrak: 2018-2024 Tomasz Dąbrowski: 2024-obecnie
Demografia Według danych GUS na 30 czerwca 2006 pod względem liczby ludności jest 37. miastem województwa mazowieckiego spośród 85, w latach 2006–2007 przyrost ludności wyniósł tu 2,58%Dane dla jednostki podziału terytorialnego łomianki miasto, Bank Danych Regionalnych Głównego Urzędu Statystycznego, 2006.. Według stanu na 1 stycznia 2020 r. miasto zamieszkiwało 17 042 mieszkańców.
Łomianki – liczba ludności miasta w wybranych latach
Łomianki – struktura płci i wieku mieszkańców Według GUS 31 grudnia 2006 było w Łomiankach zameldowanych 15 679 osoby, a faktycznie zamieszkiwało 15 875.
Opis Ogółem Kobiety MężczyźniJednostka osób % osób % osób %Populacja 15 875 100 7653 48,2 8222 51,8Gęstość zaludnienia[mieszk./km²] 1889,9 911,1 978,8
Gospodarka POLMO Łomianki – części samochodowe ACTION Łomianki – artykuły niespożywcze Bazar GS CH Auchan Biedronka NETTO – market Lidl Kompleks handlowy „M Park Prochownia Łomianki” (TEDI, Rossman, HEBE, Neonet)M Park Prochownia Łomianki .
Transport Komunikacja miejska
mały|Solaris Urbino 12 electric w barwach ZTM Warszawa należący do KM Łomianki Historia komunikacji miejskiej w Łomiankach sięga 1991 roku. Komunikacja Miejska Łomianki jako referat Urzędu Miasta i Gminy Łomianki uruchomiła linie Ł i Ł-BIS, które obsługiwały trasy z Placu Wilsona w Warszawie do szpitala w Dziekanowie Leśnym oraz do Łomnej i Sadowej. Komunikacja Miejska Łomianki w takiej formule pracowała do końca 1996 roku. Następnie powołano przedsiębiorstwo miejskie Komunikacja Miejska Łomianki sp. z o.o., które przejęło obsługę większości linii autobusowych. Do Dąbrowy Zachodniej w południowej części miasta dojeżdżał także autobus ZTM linii „701”. Na zlecenie ZTM prywatny ajent obsługiwał także linię „L-7” łączące miasto ze Starostwem Powiatowym w Ożarowie Mazowieckim (trasa prowadziła przez warszawskie osiedle Wólka Węglowa, Mościska i Stare Babice). Od 1 stycznia 2018 r. Łomianki, na mocy umowy pomiędzy miastem a ZTM (obecnie WTP), zostały włączona w I strefę biletową ZTM Warszawa. Dotychczasowy przewoźnik Komunikacja Miejska Łomianki stał się operatorem publicznego transportu zbiorowego ZTM a pojazdy zostały dostosowane do wymagań ZTM. Ponadto na wniosek Urzędu Miasta Łomianki od 3 września 2018 roku, z Metra Marymont do Centrum Handlowego Auchan w Łomiankach, w dni powszednie dojeżdża linia 110. Obecnie po Łomiankach kursuje 5 linii WTP. W Łomiankach kursują także 3 linie lokalne zarządzane przez Komunikację Miejską Łomianki. Przejazdy tymi liniami są bezpłatne. Dodatkowo przez Łomianki przejeżdżają autobusy PKS Polonus w kierunku Warszawy, gmin Czosnów, Zakroczym i Leoncin oraz Nowego Dworu Maz. W sezonie letnim istnieje również okresowe połączenie promem pieszo-rowerowym Łomianek z Warszawską Białołęką. Do 1 grudnia 2024 roku Warszawski Transport Publiczny obsługiwał również lokalną linię L-7, kursującą pomiędzy Dziekanowem Leśnym a Starostwem Powiatowym w Ożarowie Mazowieckim. Linia realizowała sześć kursów dziennie w dni powszednie. Została zastąpiona przez Grodziskie Przewozy Autobusowe, otrzymując numer 97. Zwiększono częstotliwość kursowania – autobusy jeżdżą co 60 minut (z wyłączeniem niedziel i świąt). Jednocześnie wydłużono trasę linii do Malich w Pruszkowie.
Obwodnica Łomianek thumb|Droga krajowa nr 7 w Łomiankach Od 2031 roku DK7 zostanie zamieniona w drogę ekspresową S7 z węzłami :
Łomianki Dąbrowa Łomianki Górnica Kiełpin Sadowa Łomna Wschód
Prócz nowej S7-ki trasa linii autobusowej 750 zamieni się w DK69 na odcinku Warszawa - Kazuń Bielany wraz z DK85 i DW579 i trasa S50, czyli Trasa Mikołajka wraz z autostradą A50, jako Autostradą Raweckiego i GDDKiA zbuduje też nową drogę ekspresową S10, którą nazwiemy Trasą HC. Jeżeli chodzi o DW101, to będzie łącznik między S7 a DK69.
Osiedla thumb|Miasto i gmina Łomianki:* kolorem jasnozielonym zaznaczono sołectwa gminy* kolorem khaki zaznaczono obszar miasta thumb|Osiedle Tęcza – Łomianki Górne W skład miasta Łomianki wchodzą następujące jednostki pomocnicze:Uchwała Nr XVIII/112/2004 Rady Miejskiej w Łomiankach z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie utworzenia jednostek pomocniczych na terenie Miasta i Gminy Łomianki, nadania im statutów oraz wprowadzenia zmian w Statucie Miasta i Gminy Łomianki (dostęp 2009-07-20).: Buraków, Dąbrowa Leśna, Dąbrowa Rajska, Dąbrowa Zachodnia, Łomianki Baczyńskiego Łomianki Centralne, Łomianki Górne, Łomianki Majowe, Łomianki Pawłowo, Łomianki Powstańców, Łomianki Prochownia, Łomianki Równoległa Łomianki Stare, Łomianki Trylogia, Łomianki Fabryczne.
Edukacja Szkoły Szkoła Podstawowa nr 1 im. Marii Kownackiej Prywatna Szkoła Podstawowa z Oddziałami Przedszkolnymi „Pro Futuro” Publiczne Liceum Ogólnokształcące im. Karola Wojtyły Szkoła Podstawowa im. Jadwigi i Romana Kobendzów w Sadowej Szkoła Podstawowa nr 2 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Ireny Szewińskiej Szkoła Podstawowa nr 3 z Oddziałami Dwujęzycznymi i Sportowymi im. Janusza Kusocińskiego
Przedszkola Europejskie Przedszkole Niepubliczne „Dziecięca Planeta” Punkt przedszkolny „Kidi Mini” Przedszkole Niepubliczne Zgromadzenia Córek Maryi Wspomożycielki im. Aniołów Stróżów Przedszkole Niepubliczne Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny Polsko-Angielskie Przedszkole Niepubliczne „The Treehouse” Przedszkola Samorządowe: w Łomiankach, w Dąbrowie, w Dziekanowie Leśnym (nr 1 i 2) Przedszkole Niepubliczne „Kraina Fantazji” (dawniej: „Domowe Przedszkole w Krainie Fantazji”) Przedszkole i Żłobek Niepubliczny „Kids Story"
Uczelnie Wydział Nauk o Rodzinie UKSW Wyższa Szkoła – Nowa Edukacja
Niepubliczna Szkoła Muzyczna I i II stopnia W Łomiankach od 1995 działa Niepubliczna Szkoła Muzyczna I i II st. o statusie artystycznej szkoły publicznej. Uprawnienia szkoły publicznej otrzymała od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2000. Siedziba główna Szkoły mieści się przy ul. Warszawskiej 73 (klasy filialne w ICDS i Dziekanowie Leśnym przy ul. Akinsa). W szkole edukację muzyczna pobiera 70 uczniów w następujących sekcjach instrumentalnych: klasa fortepianu, skrzypiec, wiolonczeli, gitary, perkusji, instrumentów dętych. Przy szkole działa Przedszkolne Studium Muzyczne dla dzieci od lat trzech. W szkole prowadzone są zajęcia gry na instrumentach, a także lekcje teorii: kształcenie słuchu, rytmika, audycje muzyczne, zespół kameralny, chór itp. Szkoła współpracuje z ośrodkami muzycznymi za granicą – uczniowie szkoły brali udział m.in. w konkursach międzynarodowych (w Koszycach na Słowacji, Fundão w Portugalii), zdobywając tytuły laureatów. 1 maja 2004 w dniu wejścia Polski do Unii Europejskiej delegacja Szkoły Muzycznej z Łomianek wystąpiła w koncercie w Portugalii (specjalne gratulacje z siedziby Unii Europejskiej w Lizbonie). Szkoła organizuje Międzynarodowy Konkurs Muzyczny im. Juliusza Zarębskiego pod patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Kultura i sport Biblioteka Publiczna w Łomiankach Biblioteka Publiczna w Łomiankach powstała w 1947. Mieści się na piętrze budynku przy ul. Wiejskiej 12a. Posiada dwie filie: Filię nr 1 w Dziekanowie Nowym (ul. Rolnicza 435) oraz Filię nr 2 w Dąbrowie Leśnej (ul. Partyzantów 31). Biblioteka pełni rolę ośrodka kultury (organizuje: spotkania autorskie, głośne czytania bajek, warsztaty animacyjno-literackie, konkursy literackie i pokazy filmowe) oraz centrum informacji (oferuje bezpłatny dostęp do Internetu oraz bogaty księgozbiór).
Centrum Kultury w Łomiankach W Łomiankach istnieje Centrum Kultury w Łomiankach (Łomianki Stare), w których odbywają się zajęcia kulturalne i gimnastyczne. Każde dziecko może tu znaleźć coś dla siebie. Organizowane są tu także zajęcia dla dorosłych. W Centrum Kultury odbywają są koncerty muzyczne, teatrzyki dla dzieci, bale karnawałowe, a także finał WOŚP.
ICDS thumb|Integracyjne Centrum Dydaktyczno-Sportowe w Łomiankach