thumb|Arabskie i europejskie cyfry na znaku drogowym w Abu Zabi
Cyfry arabskie, właściwie europeizowane cyfry hinduskie – cyfry stosowane obecnie powszechnie na całym świecie do zapisywania liczb. Są to kolejno znaki: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 oraz 9 i pierwotnie służyły do zapisu liczb w systemie dziesiętnym. Obecnie wykorzystywane również w pozostałych systemach (na przykład w szesnastkowym, przy czym cyfry większe od 9 symbolizowane są kolejnymi literami alfabetu łacińskiego).
Cyfry i dziesiętny system pozycyjny pochodzą z Indii, które około VII wieku najechali Arabowie. Uczeni arabscy wraz z poznaniem sanskrytu uzyskali dostęp do tej wiedzy. Cyfry weszły do powszechnego użytku, a ich propagatorem był perski matematyk Muhammad ibn Musa al-Chuwarizmi, który zastosował je do badań nad algebrą i trygonometrią. W średniowieczu cyfry arabskie z systemem dziesiętnym rozprzestrzenili na zachód Arabowie (stąd ich przyjęta w Europie nazwa), a ich propagatorem w Europie był włoski matematyk Fibonacci.
W systemie dziesiętnym wartość cyfry zależy od jej miejsca w szeregu. Zaczynając od prawej strony, pierwsze miejsce zajmują jednostki i przesuwając się w lewo, drugie miejsce zajmują dziesiątki, trzecie setki itd. Dodatkowo wprowadzono do niego wartość zerową, której nie było w poprzednich systemach.
Cyfry współcześnie używane w krajach arabskich znacznie różnią się od nam znanych, dostosowanych do alfabetu łacińskiego, współczesnych cyfr arabskich i są to, kolejno, znaki: . Liczby za pomocą tych cyfr zapisywane są tak samo jak w systemie europejskim – czyli jedności po prawej.
Etniczne warianty dziesiętnych cyfr arabsko-indyjskich standardowe europejskie 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 arabskie ٠ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٧ ٨ ٩ wschodnio-arabskie ۰ ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ dewanagari ० १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ bengalskie ০ ১ ২ ৩ ৪ ৫ ৬ ৭ ৮ ৯ gurmukhi ੦ ੧ ੨ ੩ ੪ ੫ ੬ ੭ ੮ ੯ gudżarati ૦ ૧ ૨ ૩ ૪ ૫ ૬ ૭ ૮ ૯ orija ୦ ୧ ୨ ୩ ୪ ୫ ୬ ୭ ୮ ୯ tamilskie ௦ ௧ ௨ ௩ ௪ ௫ ௬ ௭ ௮ ௯ telugu ౦ ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ kannada ೦ ೧ ೨ ೩ ೪ ೫ ೬ ೭ ೮ ೯ malajalam ൦ ൧ ൨ ൩ ൪ ൫ ൬ ൭ ൮ ൯ tajskie ๐ ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖ ๗ ๘ ๙ laotańskie ໐ ໑ ໒ ໓ ໔ ໕ ໖ ໗ ໘ ໙ tybetańskie ༠ ༡ ༢ ༣ ༤ ༥ ༦ ༧ ༨ ༩ birmańskie ၀ ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ khmerskie ០ ១ ២ ៣ ៤ ៥ ៦ ៧ ៨ ៩ mongolskie ᠐ ᠑ ᠒ ᠓ ᠔ ᠕ ᠖ ᠗ ᠘ ᠙ limbu ᥆ ᥇ ᥈ ᥉ ᥊ ᥋ ᥌ ᥍ ᥎ ᥏ nowe pismo tai lue ᧐ ᧑ ᧒ ᧓ ᧔ ᧕ ᧖ ᧗ ᧘ ᧙
Zobacz też
cyfry nautyczne cyfry rzymskie cyfry arabskie w krajach islamskich
Przypisy
Kategoria:Systemy liczbowe