Violeta Manushi (ur. 5 marca 1926 w Korczy, zm. 27 lipca 2007 w Tiranie) – albańska aktorka.
Życiorys Po ukończeniu szkoły podstawowej w rodzinnym mieście, w wieku 12 lat zaczęła zarabiać na życie pracą fizyczną w jednej z drukarni korczańskich. Podobną pracę wykonywała także w drukarni „Dielli”, już po przeprowadzce rodziny do Tirany. W 1945 roku wraz z grupą robotników wystąpiła po raz pierwszy w spektaklu teatralnym, przygotowanym dla wojska z okazji 1 maja. Jak wspominała po latach, pierwszy raz wystąpiła na scenie wypełniając wydany jej rozkaz. Wtedy po raz pierwszy ujawnił się jej talent aktorski, dostrzeżony przez obecnego na spektaklu reżysera Sokrata Mio. Tworzony od podstaw w Tiranie Teatr Ludowy (alb. Teatri Popullor) nie dysponował odpowiednią liczbą doświadczonych aktorów (zwłaszcza kobiet), co skłoniło dyrekcję do poszukiwania zdolnych amatorów. Wśród nich znalazła się też Manushi, która w 1946 zadebiutowała na deskach teatru rolą Filomeny w komedii Qypi me flori (Złoty wąwóz) Gjona Karmy. Na tej scenie, nazwanej później Teatrem Narodowym (alb. Teatri Kombetar) występowała przez 48 lat. Równocześnie z grą w teatrze uzupełniała braki w wykształceniu. Grała głównie w dramatach autorów albańskich, ale ma na swoim koncie także role w dramatach obcych. Wśród kilkudziesięciu ról, które zagrała, była Betty (Bertolt Brecht, Kariera Arturo Ui), a także rola Dulskiej (G.Zapolska, Moralność Pani Dulskiej) - prawdopodobnie w pierwszej albańskiej inscenizacji tego dramatu. W 2004 po długiej przerwie pojawiła się na scenie Teatru Narodowego w dramacie Ruzhdi Pulahy Streha e të harruarve.
Violeta Manushi zagrała także w kilkunastu filmach, jej debiutem filmowym była w roku 1958 - Tana. Nagrodę państwową otrzymała za główną rolę Olgi w komedii Zonja nga qyteti (Pani z miasta). Za swoją pracę otrzymała także Order Naima Frashëriego oraz tytuł Artysty Ludu. Po przejściu na emeryturę została zapomniana. Prasa albańska przypomniała jej sylwetkę, kiedy ukończyła 80 lat życia. Zmarła w nędzy, przez ostatnie miesiące życia obłożnie chora.
Pamięć W 2013 we wsi Tushemisht (okręg Pogradec) stanął pomnik upamiętniający postać Ollgi, którą zagrała Manushi w filmie Zonja nga qyteti (dłuta Sadika Spahiji i Vasillaqa Kolevicy)Një shtatoren për "Teto Ollgën" në Tushemisht. Imię aktorki nosi jedna z ulic we wschodniej części Tirany.
Role filmowe 1958: Tana 1961: Debatik 1965: Vitet e para (Pierwsze lata) jako Lonevica 1969: Plagë te vjetra (Stare rany) jako matka Very 1969: Perse bie kjo daulle 1970: Gjurma jako teściowa 1973: Mimoza llastica jako babka 1975: Gjenerali i ushtrise se vdekur (Generał martwej armii) jako Nice 1976: Zonja nga qyteti (Pani z miasta) jako Ollga 1977: Zemrat, qe nuk plaken jako żona Azema 1979: Pertej mureve te gurta jako babka Asimeji 1980: Shoqja nga fshati (Towarzyszka ze wsi) jako Ollga 1982: Nje vonese e vogel jako staruszka 1984: Taulanti kërkon një motër (Taulant chce mieć siostrę) jako Terja 1986: Rrethimi i vogel jako Frosa 1987: Eja jako Ruzhdija 1987: Telefoni i nje mengjesi jako bufetowa 1990: Inxhineri i minieres jako matka
Przypisy
Bibliografia
Wywiad z V.Manushi w 80-lecie urodzin, rozm. Xhelil Aliu
Flori Slatina, 60 vjet Teatri Kombetar 1945-2005, Tirana 2005,
Kategoria:Artyści Ludu (Albania) Kategoria:Albańskie aktorki teatralne Kategoria:Albańskie aktorki filmowe Kategoria:Ludzie urodzeni w Korczy Kategoria:Odznaczeni Orderem Naima Frashëriego Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2007