mały|Jan Heba | HebaMethod™ Jan Heba, również Krzysztof Szczygieł, również Jan Krzysztof Szczygieł (ur. 27 lipca 1970 w Starachowicach) – polski reżyser, aktor teatralny i filmowy, prezenter telewizyjny, trener sztuki wystąpień, kreowania wizerunku i psychologii mówienia. Autor HebaMethod™ - Instrukcja Obsługi Siebie™ biologiczny fundament rytmu działania | Rytm Sprawczości | Rhythm Before Reason - ciało mówi, zanim powstanie myśl. Praktyk regulacji układu nerwowego. Publikuje w GENTLEMAN magazine.
Życiorys Jako aktor zadebiutował w 1990 r. w Teatrze Dramatycznym w Elblągu, gdzie zagrał rolę majstra w Zemście Aleksandra Fredry; wystąpił też w Don Juanie Moliera.
W latach 1991–1995 studiował na wydziale aktorskim Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi, uzyskując dyplom magistra sztuki, specjalizacja aktor teatralny, filmowy i telewizyjny pod kierunkiem prof Jana Machulskiego. Studiował również reżyserię pod kierunkiem prof Henryka Kluby. W trakcie studiów, na II roku zagrał główną rolę Iana Bredy w Preparadise sorry now Rainera Wernera Fassbindera w Teatrze Studyjnym w Łodzi oraz zagrał rolę asystenta u boku Leona Niemczyka w przedstawieniu Teatru Telewizji Babie Dziwo Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej w reżyserii Henryka Kluby w 1994 roku. Grał też kilka ról w Teatrze Powszechnym w Łodzi. w Teatrze Studyjnym oraz Teatr 77 w Łodzi. W kinie debiutował w 1993 roku rolą Andrzeja Pawelca w nagrodzonej Złotymi Lwami na festiwalu w Gdyni Samowolce w reż. Feliksa Falka.
Po studiach związał się z Teatrem Powszechnym w Radomiu, gdzie zagrał kilkanaście ról w latach 2000–2004. Grał też kilka ról w Resursie Obywatelskiej w Radomiu oraz w Teatrze TVP. Od 2005 r. związany jest z Teatrem Na Woli. Jest również lektorem i czyta książki wydawane w formacie mp3. W 2008 roku stworzył akademicki Teatr DĄB, w którym wyreżyserował Sceny z życia na podstawie opowiadań Antona Czechowa, których premiera odbyła się 13 czerwca 2008. Jest autorem artykułu „słowa, słowa, słowa” w półroczniku „Obecni” mówiącym o kondycji słowa w dzisiejszym świecie.
W 2007 roku zagrał na warszawskiej Scenie OFF rolę Antinosa w Powrocie Odysa Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Anny Dziedzic. W 2008 na „Scenie OFF zagrał redaktora w sztuce „Lalek” Zbigniewa Herberta w reż. Anny Dziedzic. W 2010 roku Lalek został zaprezentowany na XXII Festiwalu w Grenoble (Francja) Rencontres du Jeune Théàtre Européan podczas którego aktor zagrał rolę Barańskiego i Pana Władzia.
W latach 1993–2024 zagrał kilkadziesiąt ról w filmach fabularnych i serialach TV.
W 2001 był gospodarzem programu Wokanda w TV4. Od października 2008 roku do 28 grudnia 2009 roku był gospodarzem programu pt. „Znaki Czasu” w Telewizji Polskiej.
W latach 80. grał w piłkę nożną w kadrze juniorów w KSZO Ostrowiec Świętokrzyski, następnie w kadrze waterpolo KSZO.
Od 1989 roku jest ratownikiem WOPR, a od 2013 roku przewodnikiem świętokrzyskim.
W styczniu 2012 roku w Kościele św. Jadwigi w Ostrowcu Św. zainaugurował comiesięczny cykl Teatru Słowa: „Wieczory z Żywym Słowem”, którego jest twórcą.
W marcu 2024 przyjął imię i nazwisko Jan Heba.
Działalność publicystyczna Od 2025 roku Jan Heba publikuje teksty w magazynie Gentleman. W wydaniu wiosennym 2026 (nr ISSN 1427-0420, s. 148–149) ukazał się jego obszerny esej „Jan Rybkowski. Mistrz z Ostrowca”.
W tekście Heba łączy dzieciństwo i formację artystyczną Rybkowskiego z wydarzeniami historycznymi: jako ośmioletni chłopiec był naocznym świadkiem wizyty gen. Paula Henrysa i kpt. Charles’a de Gaulle’a w Zakładach Ostrowieckich latem 1920 roku, co autor nazywa „pierwszym wielkim spektaklem świata”. To spotkanie z „wielką historią” i francuską misją zbrojną w sercu polskiego przemysłu ukształtowało – zdaniem Heby – zmysł estetyczny i inscenizacyjny przyszłego reżysera.
Heba reinterpretuje także film Pierwsze dni nie jako typowy socrealistyczny produkcyjniak, lecz jako osobisty hołd Rybkowskiego wobec strategicznej roli Huty Ostrowiec – miejsca, którego wagę poznał już w 1920 roku i któremu spłacał w ten sposób dług wdzięczności.
Reżyseria Jan Heba jest autorem kilku filmów dokumentalnych, w których pełnił jednocześnie funkcje scenarzysty i reżysera (w napisach często jako „realizacja”).
2023: Ujarzmić ogień – film dokumentalny, 22 minuty (scenariusz, reżyseria, produkcja: Heba Production) 2021: Tylko pozornie zniknęli bez śladu – film dokumentalny (reżyseria, scenariusz) 2010: Jerzy Stępień. Jazz to wolność – film dokumentalny (reżyseria / realizacja, scenariusz) 2010: Leszek Mądzik. Okruchy życia w sztuce – film dokumentalny (reżyseria / realizacja, scenariusz) 2009: Droga do Rzymu, miniatura dokumentalna 8" dla TVP o abp Zygmuncie Zimowskim – scenariusz i realizacja.
W swoich realizacjach Heba konsekwentnie łączy dokument z głęboką obserwacją człowieka – jego rytmu, obecności i wewnętrznego stanu.
Scenariusz Jan Heba jest autorem scenariuszy do kilku filmów dokumentalnych i fabularnych krótkometrażowych.
2023: Ujarzmić ogień – film dokumentalny, 22 minuty (scenariusz, reżyseria, produkcja: Heba Production) 2021: Tylko pozornie zniknęli bez śladu – film dokumentalny (scenariusz, reżyseria) 2016: Dziadek – film fabularny krótkometrażowy (scenariusz, obsada aktorska) 2015: EST – film fabularny krótkometrażowy (scenariusz, obsada aktorska) 2010: Jerzy Stępień. Jazz to wolność – film dokumentalny (scenariusz, reżyseria / realizacja) 2010: Leszek Mądzik. Okruchy życia w sztuce – film dokumentalny (scenariusz, reżyseria / realizacja)
W swoich scenariuszach Heba konsekwentnie sięga do warstw ludzkiej obecności, rytmu i autentyczności – niezależnie od gatunku.
Praca pedagogiczna i trenerska Jan Heba od ponad 35 lat łączy praktykę aktorską i reżyserską z działalnością pedagogiczną i szkoleniową. Zajmuje się m.in. psychologią głosu, wystąpieniami publicznymi, komunikacją sceniczną oraz metodami regulacji autonomicznego układu nerwowego.
W 2007 roku założył własną firmę szkoleniową, w ramach której prowadził warsztaty z zakresu wystąpień publicznych, pracy głosem, komunikacji i rozwoju kompetencji interpersonalnych. Współpracował również przy działaniach związanych z wprowadzeniem marki Scrabble na rynek polski, wspólnie z Jackiem Ciesielskim.
W kolejnych latach jego podejście ewoluowało w kierunku pracy z regulacją organizmu, rytmem oraz biologicznymi mechanizmami stresu i adaptacji. W swojej pracy odwołuje się m.in. do zagadnień związanych z neurocepcją, interocepcją, układem przedsionkowym, rytmem oddechowym oraz autonomicznym układem nerwowym. Koncepcję tę określa mianem „Rhythm Before Reason” („Rytm przed rozumem”), podkreślając znaczenie stanu organizmu w procesach percepcji, działania i komunikacji.
Jest twórcą autorskiego modelu pracy HebaMethod™ (określanego również jako „Instrukcja Obsługi Siebie™” oraz „Rytm Sprawczości™”), skierowanego głównie do osób funkcjonujących w środowiskach wysokiej presji, w tym liderów, pedagogów i osób pracujących głosem. Programy oparte są na pracy z regulacją autonomiczną, rytmem, uważnością somatyczną i pedagogiką doświadczenia.
W swoich publikacjach i wystąpieniach Heba podkreśla wpływ przewlekłego przeciążenia i chronicznej mobilizacji organizmu na funkcjonowanie człowieka. Jako jedno ze źródeł rozwoju własnego podejścia wskazuje również osobiste doświadczenia związane z procesem regeneracji po problemach neurologicznych i radikulopatii szyjnej.
Działalność kulturalna i upamiętnianie Jan Heba od wielu lat angażuje się w przywracanie pamięci o reżyserze Janie Rybkowskim, swoim mistrzu i rodaku z Ostrowca Świętokrzyskiego. Jest jednym z inicjatorów uhonorowania Rybkowskiego przez władze miasta, m.in. nadania tytułu Honorowego Obywatela oraz nazwania skweru jego imieniem.
Publicznie zapowiada również organizację corocznego Festiwalu Filmowego im. Jana Rybkowskiego we współpracy ze Szkołą Filmową w Łodzi, z towarzyszącymi warsztatami aktorskimi i reżyserskimi. Działania te uzupełnia esejem opublikowanym w magazynie Gentleman (wiosna 2026).
Filmografia 1990: Entliczek pentliczek (etiuda szkolna) – robaczek 1992: Róża (etiuda szkolna) – obsada aktorska 1992: Europa, Europa, Europa (etiuda szkolna) – klient 1993: Samowolka – Pawelec 1994: Polska śmierć – policjant 1994: Nasze miasteczko (etiuda szkolna) – obsada aktorska 1994: Baba-dziwo (spektakl telewizyjny) – asystent 1995: Dzieje mistrza Twardowskiego – król Henryk Walezy 1995: Drzewa – obsada aktorska 1996: Szamanka – student medycyny 1996: Poznań 56 – milicjant 1997: Przystań – uczestnik kursu 1997: Młode wilki 1/2 – strażnik w gorzelni 1997: Marion du faouet – chef de volerus – obsada aktorska 1997: Kroniki domowe – młodzik 1998: 13 posterunek – brzytwiarz (odc. 11) 1999: Wojna kreskówek (spektakl telewizyjny) – Kałasznikow 1999: Tygrysy Europy – mężczyzna 1999: Kiler-ów 2-óch – facet od wykładzin 1999–2000: Czułość i kłamstwa – menadżer Marek 2000: Bankructwo małego Dżeka (spektakl telewizyjny) – policjant II 2001: Marszałek Piłsudski – PPS-owiec podczas ślubu Piłsdskiego (odc. 1) 2003: M jak miłość – Nowak, przedstawiciel „AquaPolu” (odc. 141) 2005: Plebania – kierowca (odc. 498) 2005: Pensjonat pod Różą – posterunkowy (odc. 76) 2005: Kryminalni – kierowca mercedesa (odc. 39) 2006: M jak miłość – Robert Maj (odc. 401, 404) 2007: Prawo miasta – właściciel sklepu z telefonami (odc. 8) 2008: Skorumpowani – doktor Lewandowski 2008: Ojciec Mateusz – mieszkaniec Sandomierza (odc. 3-4) 2008: Hotel pod żyrafą i nosorożcem – kierownik sklepu (odc. 12) 2009: Naznaczony – ochroniarz w redakcji (odc. 3) 2010: Weekend – znajomy barman 2010: Pierwsza miłość – starszy inspektor Ryszard Rucki 2010: Ojciec Mateusz – farmaceuta (odc. 35) 2010: Na dobre i na złe – policjant (odc. 398) 2010: Mała matura 1947 – listonosz (odc. 1) 2011: Usta usta – pracownik opieki społecznej (odc. 31) 2011: Unia serc – beneficjent (odc. 8) 2011: Układ warszawski – technik policyjny (odc. 10) 2011: Szpilki na Giewoncie – policjant (odc. 35) 2011: Ojciec Mateusz – barman w Ramzesie (odc. 92) 2011: Ojciec Mateusz – farmaceuta (odc. 66) 2012: Zagadka Kpt. Z 24 – agent Siwiński 2012: Przepis na życie – Zygmunt, szef agencji DDR (odc. 31) 2012: Ojciec Mateusz – ojciec Dobczewskiego (odc. 106) 2012: Ojciec Mateusz – farmaceuta (odc. 95) 2012: Na krawędzi – doktor Jan (odc. 2) 2012: Czas honoru – Bujak, działacz PPS-u (odc. 60-61, 63) 2013: Prawo Agaty – sędzia (odc. 43) 2013: Klan – inkasent w gazowni 2014: Pierwsza miłość – majster Kurski 2013: Hotel 52 – gość na przyjęciu Filipowiczów (odc. 91) 2013: Barwy szczęścia – lekarz (odc. 869, 874, 878-879, 883, 901) 2015: Hiszpanka – dyżurny policjant 2015: Est – obsada aktorska 2016: Szkoła uwodzenia Czesława M. – radny, kolega Zygmunt z czasów szkoły 2016: Historia w ożywionych obrazach – Piotr Skarga 2016: Dziadek – obsada aktorska 2017: Ojciec Mateusz – jubiler (odc. 217) 2017: Brat naszego Boga (spektakl telewizyjny) – brat 2018: Korona królów – Karol Robert, król Węgier (odc. 48-49, 69-70) 2018: Pierwsza miłość – Jan Materski 2018: Diagnoza – mężczyzna w willi (odc. 35, 36, 38) 2018: Prymas Hlond – oficer niemiecki 2022: 48h. Zaginieni (odc. 133) 2024: Malanowski. Nowe rozdanie – Jacques Legrand (odc. 43)
Teatr Wybrane role: Teatr Powszechny w Radomiu, 2000 r. – „Zemsta” Aleksandra Fredry w reż. W. Kempszyński role: Majstra, Perełki, Śmigalskiego Teatr w Radomiu – „Alicji w Krainie Czarów” w reż. Jacka Suta, role: Ptaka, Kata i Smoka Teatr w Radomiu – „Szkoła Mężów” Moliera w reż. Jana Bratkowskiego, rola Notariusza Teatr Powszechny w Radomiu – „Romeo i Julia” Shakespeare w reż. Adama Sroki. rola Benvolio „Nowe szaty króla” w reż. A. Choińskiej, rola Rycerza „Prawdziwa historia głupiego Jasia” R. Figury w reż. M. Bogajewskiej, rola Karola „Tolkienada” według Hobbista i Władcy Pierścieni w reż. K. Galosa, rola Aragorna