TVP Kultura – kanał tematyczny Telewizji Polskiej, poświęcony w całości tematyce kulturalnej (prezentuje film, teatr, muzykę, sztukę i literaturę), który został uruchomiony 24 kwietnia 2005 roku o godzinie 17.00.
TVP Kultura jest dostępna w sieciach kablowych, na platformach satelitarnych oraz na trzecim multipleksie naziemnej telewizji cyfrowej (MUX 3). Kanał TVP Kultura emituje swój program niemal całodobowo.
Kalendarium 24 kwietnia 2005 o 17:00 – TVP Kultura rozpoczęła regularną emisję. W dniu startu była dostępna dla abonentów platform Cyfrowy Polsat i Cyfra+ oraz indywidualnych odbiorców satelitarnych korzystających z niekodowanych przekazów z satelitów Hot Bird (13°E), Astra 2C (19,2°E) i Eutelsat W3A (7°E). 20 września 2005 – pierwsza transmisja spektaklu teatralnego na żywo. Pierwszym w ten sposób pokazanym przedstawieniem było Made in Poland w reż. Przemysława Wojcieszka z Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy. 2 grudnia 2005 – Telewizja Polska zawarła porozumienie z Polską Izbą Komunikacji Elektronicznej na bezpłatne dostarczanie kanału sieciom kablowym. Było to wynikiem bojkotu stacji przez wiele sieci kablowych. Bojkot związany był z konfliktem Telewizji Polskiej z kablówkami. TVP żądała od sieci kablowych dodatkowych opłat, bądź stworzenia darmowego pakietu, składającego się wyłącznie z kanałów TVP, co technicznie i finansowo jest niemożliwe do zrealizowania lub też dodatkowej opłaty od każdego gniazdka w wysokości 1,5 zł. TVP Kultura w pierwszych miesiącach nadawania zanotowała bardzo słabą oglądalność. Stację w ciągu minuty według AGB Polska oglądało ok. 812 osób. Dla porównania: TVN Turbo i TVN Meteo – ok. 10 000 osób, TVN24 – ponad 63 000 osób, a TVP1 – 1 200 000 osób. AGB nie potrafiła zapisać tak niskiego wyniku w procentach. 16 grudnia 2005 – TVP Kultura została udostępniona abonentom sieci kablowej Aster. 23 stycznia 2006 – TVP Kultura została udostępniona abonentom sieci kablowej Telewizja Kablowa Poznań S.A.. 31 stycznia 2006 – kanał dostępny dla abonentów Vectry. 1 września 2006 – TVP Kultura rozpoczyna nadawanie reklam 22 października 2007 – kanał pojawił się w testowym multipleksie naziemnej telewizji cyfrowej nadawanym w standardzie DVB-T/MPEG-4 w Warszawie, Poznaniu, Wiśle, Rajczy i Leżajsku. 3 listopada 2008 – TVP Kultura wydłuża czas emisji rozpoczynając program o godzinie 7:00. 24 maja 2009 – kanał rozpoczyna nadawanie wybranych pozycji w formacie 16:9. 27 października 2010 – TVP Kultura zaczęła nadawać swoje programy w trzecim multipleksie naziemnej telewizji cyfrowej (MUX 3). 2 września 2013 – 15 lutego 2014 – Wieczorynka została przeniesiona do TVP Kultura 29 grudnia 2014 – kanał został zakodowany z satelity Eutelsat Hot Bird 13C (13°E). 1 stycznia 2015 – przekaz TVP Kultura z satelity Astra 1KR (19,2°E) został wyłączony. 11 kwietnia 2015 – TVP Kultura otrzymała nowe logo i oprawę graficzną 23 października 2019 – stacja rozpoczęła nadawanie w HD na ósmym multipleksie naziemnej telewizji cyfrowej (MUX 8), co wiązało się z likwidacją kanału w wersji SD na MUX 3. 6 kwietnia 2020 – 2 czerwca 2020 – TVP Kultura wraz z TVP Sport, TVP Rozrywka i TVP HD emitowała lekcje Szkoły z TVP adresowane do uczniów szkół ponadpodstawowych, którzy nie mogli chodzić do szkoły z powodu pandemii COVID-19. 26 czerwca 2020 – uruchomiono internetowy kanał TVP Kultura 2, będący uzupełnieniem głównej anteny. 3 września 2020 – stacja rozpoczęła nadawanie w jakości HD na testowym multipleksie telewizji naziemnej w standardzie DVB-T2. 9 listopada 2020 – TVP Kultura nadaje w jakości HD na satelitarnych platformach cyfrowych. 14 lutego 2022 – TVP Kultura można oglądać bezpłatnie dzięki aplikacji TVP GO dostępnej na systemach iOS i Android. 3 stycznia 2023 – TVP Kultura i TVP Kobieta nadają w HD na szóstym multipleksie naziemnej telewizji cyfrowej (MUX 6) 13 stycznia 2023 – kanały TVP Kultura i TVP Kobieta zostały usunięte z MUX 8 1 czerwca 2023 – TVP Kultura można oglądać bezpłatnie w serwisie internetowym i aplikacji TVP VOD. 19 grudnia 2023 – TVP Kultura w jakości HD powróciła do MUX 3. 13 stycznia 2024 – kanał został usunięty z MUX 6
Oprawa graficzna Autorem pierwszej oprawy graficznej kanału (animacji), obowiązującej od początku nadawania, był Mariusz Wilczyński. Druga oprawa, stworzona przez Studio Projektowania Graficznego i Animacji UNIFORMA, zadebiutowała na antenie w marcu 2010 roku. 9 kwietnia 2011 roku wprowadzono nową oprawę, której autorem był Piotr Młodożeniec. Od 11 kwietnia 2015 roku autorką oprawy plastycznej kanału była Julia Mirny. W tym dniu zostało także wprowadzone nowe logo, które zastąpiło stare, funkcjonujące od początku istnienia kanału. Kolejną oprawę wprowadzono 7 stycznia 2018 roku, a szósta obowiązywała w latach 2020-2025. Siódmą oprawę, zaprojektowaną przez Andrzeja Pągowskiego, wprowadzono 1 stycznia 2026 roku.
Oferta programowa Ramówka programu wygląda następująco: programy archiwalne m.in. 100 pytań do... premiery filmowe i dokumentalne, koncerty i opery, spektakle teatralne, programy zakupione za granicą (m.in. od francusko-niemieckiej telewizji Arte), filmy dokumentalne powstałe w koprodukcji: „Był bunt” reż. Małgorzata Kozera, „Inny świat” reż. Dorota Kędzierzawska, „Miłość” reż. Filip Dzierżawski, „Mundial. Gra o wszystko” reż. Michał Bielawski, „Tato poszedł na ryby” reż. Grzegorz Pacek. produkcje własne (m.in. programy kulturalne oraz relacje z wydarzeń kulturalnych)
Programy własne (stan na lato 2024) Informacje Kulturalne (od 2005 roku), Niedziela z... (od 2005 roku) Hala odlotów (2012-2016, od 2024 roku) – prowadzi Katarzyna Janowska, a do 2016 roku także Max Cegielski, Dobry tytuł (od 2025 roku) – program czytelniczo-publicystyczny, prowadzą Agata Passent i Maciej Makselon (w latach 2024-2025 w TVP2)
Pasma programowe Od ucha do ucha Retro kino Portrety Kino Mistrzów Panorama kina polskiego Lekkie obyczaje Dokument w podróży Serialowa nostalgia Noc krótkich filmów Komediowe lato Dokument tygodnia Bilet do kina Kino nocne Seans kultowy Francuskie śniadanie Dokument.pl
Programy nienadawane w TVP Kultura (niepełna lista) Cappuccino z książką (2014-2015) – prowadziły Anna Kałuża, Sylwia Chutnik i Karolina Sulej, Po trochu wyciągane z lochu, czyli archiwizja – prowadzili Wojciech Mann i Grzegorz Wasowski, Sztuka czytania (2013-2014) – prowadzili Anna Kałuża, Andrzej Franaszek i Wojciech Bonowicz. Tygodnik kulturalny (2005-2020) Chuligan literacki (2016-2018) – prowadził Mateusz Matyszkowicz, Dezerterzy (2016-2019) – prowadził Łukasz Orbitowski, Dranie w kinie (2017-2019) – prowadzili Krzysztof Kłopotowski i Jakub Moroz, Dziennik filozofa (2017-2018) – prowadzili Robert Piłat i Jacek Hołówka, Kronos (2017-2023) – prowadzili Piotr Nowak i Ivan Dimitrijevic, Pegaz (wrzesień 2016-2019), Studio Kultura Rozmowy (2005-2020), Tanie dranie (2016-2023) – prowadzili Krzysztof Kłopotowski i Jakub Moroz, Trzeci punkt widzenia (2007-2010, 2016-2023) – prowadzili Marek Cichocki, Dariusz Gawin i Dariusz Karłowicz
Logo Okres wykorzystywaniaOpisIlustracja24 kwietnia 2005 - 10 kwietnia 2015Logo TVP, pod nim napis „KULTURA” na czarnym tle.150pxod 11 kwietnia 2015Różowe logo TVP, pod nim stylizowany czarny napis „KULTURA” („R” jest w kolorze różowym, natomiast „A” nie ma paska).150px
Nagrody i wyróżnienia We wrześniu 2006 oraz w 2007 kanał TVP Kultura otrzymał nagrodę telewizyjną Hot Bird TV Awards, zwaną telewizyjnym Oscarem, w kategorii Kultura/Edukacja. O nagrodę w tej kategorii walczyły też niemiecka Deutsche Welle i włoski Rai Sat Nettuno. Nagroda Hot Bird przyznawana jest kanałom tematycznym emitowanym za pośrednictwem europejskich satelitów.
W maju 2011 kanał TVP Kultura otrzymał złoty medal w konkursie EBUconnect za najlepszą kampanię promocyjną w kategorii Best Comedy, Reality or Entertainment Promo za spoty promujące XVI Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.
W 2012 roku kanał TVP Kultura otrzymał nagrodę SAT Kuriera dla najlepszego kanału tematycznego.
We wrześniu 2014 roku kanał TVP Kultura został laureatem nagrody Muzeum Sztuki w Łodzi.
Gwarancje Kultury
Co roku w rocznicę powstania TVP Kultura świętuje swoje urodziny, przyznając nagrody – Gwarancje Kultury – dla wybitnych twórców polskiej kultury.
Teatr w TVP Kultura TVP Kultura jako pierwszy kanał Telewizji Polskiej rozpoczął transmisje spektakli teatralnych na swojej antenie. Pierwszym w ten sposób pokazanym przedstawieniem było „Made in Poland” w reż. Przemysława Wojcieszka z Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy. Specjalnie na zamówienie TVP Kultura realizowane są przeniesienia telewizyjne najgłośniejszych w ostatnich sezonach przedstawień, dzięki czemu tworzone jest archiwum najnowszej historii teatru polskiego.
Dotychczas wśród premierowych realizacji telewizyjnych i transmisji znalazły się:
2005 „Słomkowy kapelusz”. Reż. Piotr Cieplak – Teatr Powszechny w Warszawie – transmisja. „Poskromienie złośnicy”. Reż. Krzysztof Warlikowski – Teatr Dramatyczny w Warszawie – transmisja. „Scat”. Reż. Wojciech Kościelniak – Teatr Muzyczny „Capitol” we Wrocławiu – transmisja.
2006 „Lament”. Reż. Paweł Szkotak – Teatr Polski w Poznaniu. „Moralność Pani Dulskiej”. Reż. Anna Augustynowicz – Teatr Współczesny w Szczecinie – transmisja. „Matka Joanna od Aniołów”. Reż. Marek Fiedor – Teatr Dramatyczny im. Jana Kochanowskiego w Opolu – transmisja. „Kosmos”. Reż. Jerzy Jarocki – Teatr Narodowy w Warszawie. „Brzeg-Opole” – transmisja. „Wielkie kazanie księdza Bernarda”. Reż. Krzysztof Jasiński – Teatr STU w Krakowie – transmisja.
2007 „Walka karnawału z postem”. Reż. Ewa Wycichowska – Polski Teatr Tańca – Balet Poznański – transmisja. „Przypadek Klary”. Reż. Paweł Miśkiewicz – Teatr Polski we Wrocławiu – transmisja. „2007: Macbeth”. Reż. Grzegorz Jarzyna – Teatr Rozmaitości w Warszawie. „Król Roger”. Reż. Mariusz Treliński – Opera Wrocławska. „Kartoteka”. Reż. Michał Zadara – Wrocławski Teatr Współczesny – transmisja. „Sędziowie”. Reż. Jerzy Grzegorzewski – Teatr Narodowy w Warszawie. „Krum”. Reż. Krzysztof Warlikowski – Teatr Rozmaitości w Warszawie – transmisja.
2008 „Seks, prochy i rock&roll”. Reż. Jacek Orłowski – Teatr im. Stefana Jaracza w Łodzi – transmisja. „Teczki”. Reż. Mariusz Malec – Teatr Ósmego Dnia. „Hamlet Stanisława Wyspiańskiego”. Reż. Jerzy Grzegorzewski – Teatr Narodowy w Warszawie. „Przygody Sindbada Żeglarza”. Reż. Jarosław Kilian – Teatr Polski w Warszawie – transmisja. „Burza”. Reż. Krzysztof Warlikowski – Teatr Rozmaitości w Warszawie. „Spowiedź w drewnie”. Reż. Krystian Kobyłka – Opolski Teatr Lalki i Aktora im. Alojzego Smolki. „Wierszalin. Reportaż o końcu świata”. Reż. Piotr Tomaszuk – Teatr Wierszalin w Supraślu – transmisja. „Transfer!”. Reż. Jan Klata – Wrocławski Teatr Współczesny.
2009 „Ferdydurke”. Reż. Janusz Opryński – Teatr Provisorium w Lublinie. „Chodnik 05”. Reż. Jarosław Staniek – Gliwicki Teatr Muzyczny. „Odpoczywanie”. Reż. Paweł Passini – Teatr Łaźnia Nowa w Krakowie – transmisja. „Opowiadania dla dzieci według Singera”. Reż. Piotr Cieplak – Teatr Narodowy w Warszawie. „Rzeczpospolita Babińska”. Reż. Stanisław Radwan – Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie. „Bułhakow”. Reż. Maciej Wojtyszko – Teatr Słowackiego w Krakowie. „Sprawa Dantona”. Reż. Jan Klata – Teatr Polski we Wrocławiu – transmisja. „Szczęśliwe dni”. Reż. Antoni Libera – Teatr Dramatyczny w Warszawie.
2010 „ID”. Reż. Marcin Liber – Teatr Współczesny w Szczecinie. „Makbet”. Reż. Andrzej Wajda – Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie. „Sztuka bez tytułu”. Reż. Agnieszka Glińska – Teatr Współczesny w Warszawie. „Wymazywanie”. Reż. Krystian Lupa – Teatr Dramatyczny w Warszawie
2011 „Lalka”. Reż. Wojciech Kościelniak – Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej w Gdyni – transmisja. „Sprzedawcy gumek”. Reż. Artur Tyszkiewicz – Teatr Imka w Warszawie – transmisja.