Goździeniec okółkowy (Illecebrum verticillatum L.) – gatunek roślin z rodziny goździkowatych. Reprezentuje monotypowy rodzaj goździeniec Illecebrum. Występuje w zachodniej, środkowej i południowej Europie, poza tym w północno-zachodniej Afryce. W Polsce gatunek rzadki.
Rozmieszczenie geograficzne Występuje w zachodniej, środkowej i południowej Europie, sięgając na północ do Wielkiej Brytanii i Danii, na wschodzie do Polski i Grecji, poza tym w północno-zachodniej Afryce od Maroka po Tunezję i na wyspach MakaronezjiIllecebrum verticillatum na Germplasm Resources Information Network [dostęp 2013-12-02].. W Polsce spotykany w południowej części niżu, na pojedynczych stanowiskach obserwowany też w północno-zachodniej części kraju.
Morfologia mały|lewo|Pokrój mały|lewo|Kwiatostan Pokrój Naga roślina zielna. Łodygi liczne, rozesłane, czterograniaste, wiotkie – osiągają do 2 mm średnicy i od kilku do 30 cm długości. U nasady często czerwono nabiegłe. Międzywęźla dłuższe u nasady łodygi i coraz bardziej skrócone w części szczytowej. Liście Naprzeciwległe lub pozornie okółkowe. Dolne liście oddalone, górne – zagęszczone. U nasady z błoniastymi przylistkami o długości 1 mm. Blaszka liści odwrotnie jajowata do jajowatej, tępa na końcu, do 5 mm długa i do 3 mm szeroka. Kwiaty Drobne, białe, krótkoszypułkowe, zebrane w 4–6-kwiatowe wierzchotki w kątach liści. Działki kielicha nabrzmiałe, łódeczkowate i trwałe. Płatki korony nitkowate i krótsze od działekSzafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.. Pręcików 5, słupek z krótką szyjką. Owoce Torebki podługowate lub owalne, otwierające się 10 (czasem 5) klapami, zawierające pojedyncze nasiono. Nasiona brązowe, błyszczące, osiągające od 0,5 do 0,8 mm długości.
Biologia i ekologia thumb|Zbiorowisko z panującym goździeńcem na brzegu oczka wodnego w Portugalii Roślina jednoroczna lub dwuletnia. Kwitnie od lipca do października. Rośnie w miejscach okresowo wilgotnych w dolinach cieków, na przydrożach, odłogach. Rośnie też w uprawach, w których uważany jest za chwast. Gatunek charakterystyczny zespołu Spergulario-Illecebretum verticillati.
Systematyka Synonimy taksonomiczne Bergeretia Bubani, Corrigiola O. Kuntze, Serpillaria Heist. ex Fabr. Homonimy taksonomiczne Illecebrum K. P. J. Sprengel = Alternanthera Forsskål
Gatunek i rodzaj zaliczane są do plemienia Paronychieae Dumortier zajmującego pozycję blisko bazalnej w obrębie rodziny goździkowatych Caryophyllaceae.
Zagrożenia i ochrona Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006, 2016) pośród gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria zagrożenia VU).
Przypisy
Kategoria:Goździkowate