Vincas Krėvė-Mickevičius, właśc. Vincas Mickevičius, pol. Wincenty Mickiewicz (ur. 19 października 1882 w Subortowiczach koło Merecza, zm. 17 lipca 1954 w Broomall w Pensylwanii) – litewski pisarz i filolog, wykładowca na uniwersytetach w Kownie, Wilnie i Pensylwanii, slawista, teoretyk literatury oraz minister spraw zagranicznych i tymczasowy premier Litwy (1940).
Życiorys Wczesna młodość Urodził się w rodzinie małorolnych chłopów na Wileńszczyźnie, przydomek rodzinny Krėvė dodał do nazwiska w okresie późniejszym. W młodości pragnął zostać księdzem – rozpoczął studia na seminarium duchownym, które jednak przerwał po dwóch latach w 1900 roku. W 1904 roku zapisał się na studia filologiczne na Uniwersytecie Kijowskim, które ukończył jednak we Lwowie, uzyskując w 1908 roku tytuł doktora filologii. Jeszcze w tym samym roku otrzymał Złoty Medal Uniwersytetu św. Włodzimierza za swoją pracę magisterską na temat pochodzenia języków indoeuropejskich.
W 1909 roku wyjechał do Baku, gdzie pracował jako nauczyciel. Trzy lata później miał swój udział w powstaniu lokalnego Uniwersytetu Narodowego, w którym nauczał języków obcych. 2 listopada 1918 roku został mianowany konsulem litewskim w Azerbejdżanie, po likwidacji azerskiej państwowości w 1920 roku powrócił do Kowna, gdzie pracował jako sekretarz komisji podręcznikowej w ministerstwie oświaty.
Po założeniu Uniwersytetu Witolda Wielkiego w Kownie rozpoczął karierę profesora literatury i języków słowiańskich. Od 1925 do 1937 roku był również dziekanem Wydziału Filozofii UWW.
Aktywność w latach II wojny światowej Po wejściu na Litwę wojsk sowieckich i utworzeniu proradzieckiego rządu Paleckisa w czerwcu 1940 roku wszedł w jego skład jako wicepremier oraz minister spraw zagranicznych. 24 czerwca 1940 roku awansował na szefa rządu (Paleckis został prezydentem), 30 czerwca wraz z grupą litewskich posłów wziął udział w politycznej pielgrzymce do Moskwy. Po powrocie do Kowna podał się do dymisji, 25 sierpnia 1940 roku został w roli premiera zastąpiony przez polityka KPL Mečysa Gedvilasa. Poświęcił się pracy naukowej – wykładał na Uniwersytecie Wileńskim oraz kierował Litewską Akademią Nauk.
Podczas okupacji niemieckiej (1941–1944) ukrywał się, w obliczu zbliżającej się ku Litwie ofensywie Armii Czerwonej wyjechał na zachód, gdzie przejściowo przebywał w obozie dla dipisów w Glasenbach koło Salzburga, pracując tam jako nauczyciel. Po 1946 wyjechał do Stanów Zjednoczonych, aż do 1953 roku wykładał literaturę i języki słowiańskie na Uniwersytecie w Pensylwanii.
Krėvė-Mickevičius jako pisarz Przygodę z pisarstwem rozpoczął w wieku 15 lat, pisał w języku polskim i rosyjskim, dopiero jego dzieła wydane po 1902 roku pisane są w większości językiem litewskim. Inspiracją dla jego twórczości były legendy, mity i tradycje południowego regionu Litwy, z którego pochodził. W 1921 roku ukazał się pierwszy tom jego dzieł zebranych, u progu niepodległości Litwy był już osobą znaną i cenioną w środowisku literackim. Dorobek pisarski Krėvė-Mickevičiusa oprócz dramatów historycznych, zbiorów folkloru litewskiego i powieści, obejmuje również nowele, opowiadania czy baśnie inspirowane kulturą Orientu („Rytų pasakos”, 1930).
Krėvė-Mickevičius wniósł ogromny wkład w rozwój języka litewskiego i jego słownictwa. Był rozważany jako kandydat do literackiej Nagrody Nobla. W miejscowości Subartys znajduje się obecnie muzeum jego imienia, z kolei w Wilnie, w kamienicy w której mieszkał do 1943 roku, istnieje izba pamięci jego imienia.
Dzieła „Šarūnas, Dainavos kunigaikštis” („Šarūnas, książę Dainavy”, 1911) „Dainavos šalies senų žmonių padavimai” (1912) „Žentas” („Zięć”, 1922) „Šiaudinėj pastogėj” („Pod dachem krytym słomą”, 1922) „Skirgaila” („Skirgaiło”, 1922) „Dainavos krašto liaudies dainos” („Pieśni ludowe z regionu Dainavy”, 1924) „Likimo keliais” („Scieżkami losu”, 1926–1929) „Rytų pasakos” („Baśnie ze Wschodu”, 1930) „Karaliaus Mindaugo mirtis” („Śmierć Króla Mindoga”, 1935) „Patarlės ir priežodžiai” (1934-1937)
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Kijowskiego Świętego Włodzimierza Kategoria:Litewscy dyplomaci Kategoria:Litewscy literaturoznawcy Kategoria:Litewscy ministrowie spraw zagranicznych Kategoria:Litewscy pisarze Kategoria:Litewscy profesorowie Kategoria:Pisarze związani z Kownem Kategoria:Pisarze związani z Wilnem Kategoria:Premierzy Litwy Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Pensylwanii Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Wileńskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Witolda Wielkiego Kategoria:Zmarli w 1954