78 pułk Strzelców Słuckich (78 pp) – oddział piechoty Samoobrony Litwy i Białorusi oraz Wojska Polskiego II RP.

Pułk w wojnie polsko-bolszewickiej thumb W pierwszej dekadzie lutego 1920 roku w Baranowiczach został utworzony baon zapasowy Słuckiego Pułku Strzelców pod dowództwem podpułkownika Stanisława Szymanowicz-SzymańskiegoPułkownik Stanisław Szymanowicz-Szymański urodził się 19 listopada 1858 roku. 1 czerwca 1921 roku pełnił służbę w Dowództwie Okręgu Generalnego „Białystok”, a jego oddziałem macierzystym był Grodzieński Pułk Strzelców. → Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Dodatek do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 37 z 24 września 1921 roku, s. 212, 912.. Zalążkiem batalionu byli oficerowie i szeregowi przeniesieni z innych pułków 1 i 2 Dywizji Litewsko-Białoruskiej. Już 10 kwietnia został sformowany Słucki Pułk Strzelców składający się z dwóch czterokompanijnych batalionów i kompanii technicznej. Rekruci, rocznika 1901, pochodzili z Powiatowych Komend Uzupełnień z Płocka, Warszawy, Łodzi i Mińska Mazowieckiego. Pierwszym dowódcą pułku został podpułkownik Jan Januszewski. I choć nazwa wyróżniająca – „słucki” pozostała, to powiat słucki na podstawie traktatu podpisanego po wojnie polsko-bolszewickiej znalazł się w granicach Rosji. 29 kwietnia pułk wyjechał do Grodna, gdzie pełnił w twierdzy służbę wartowniczą i prowadził dalsze szkolenie rekrutów, zaś 31 maja został skierowany na linię demarkacyjną polsko-litewską, do dyspozycji gen. Majewskiego, dowódcy 7 Armii. Tam objął odcinek od jeziora Tauroginie aż po Dyneburg. II batalion pułku dostał rozkaz opuszczenia linii demarkacyjnej i został przetransportowany do Ignalina a potem marszem ruszył w kierunku miasteczka Widze, które w międzyczasie zajęli Rosjanie. W związku z tym otrzymał rozkaz bronienia rzeki Dzisny, na odcinku od jeziora Dzisna do miasteczka Melegiany. 8 lipca zmasowany atak wojsk sowieckich, przy ich miażdżącej przewadze, po bohaterskiej obronie (dwie kompanie zaginęły bez wieści i już nigdy do jednostki nie wróciły) spowodował odwrót batalionu. Następną linie obrony utworzył on w okolicach wsi Nowa Derewnia a po przełamania i tej pozycji – dalszy odwrót przebiegał wzdłuż torów linii kolejowej Wilno – Święciany. Koło Czerwonego Dworu otrzymał rozkaz przejścia do dyspozycji dowódcy IV Brygady Litewsko-Białoruskiej z 2 DLit-Biał. i 15 lipca stanął w Niemenczynie. I batalion pułku pozostał na linii demarkacyjnej do 7 lipca. 2 kompania tego batalionu, która miała utrzymywać łączność z II batalionem, w drodze do wsi Dogomoły, została otoczona przez Litwinów i wzięta do niewoli. Reszta batalionu wprost z linii demarkacyjnej rozpoczęła odwrót w kierunku na Święciany. Pod wsią Kożaczyzna, 9 lipca, batalion stoczył zwycięski bój z wojskami bolszewickimi. W czasie dalszego odwrotu 1 kompania została otoczona przez kawalerię wroga i do macierzystej jednostki nigdy już nie wróciła. 3 i 4 kompanie, które dotarły do Święcian, zostały włączone do białostockiego pułku strzelców.

W pierwszych walkach, podczas generalnej ofensywy wojsk sowieckich, straty „młodego” pułku były bardzo duże – ponad 600 żołnierzy zabitych, rannych i zaginionych. 15 lipca pułk w składzie jednego batalionu odszedł do Wilna do dyspozycji dowódcy 2 DLit.-Biał. Kompanie włączone do białostockiego pułku w toku dalszych działań zostały otoczone, rozbrojone i internowane przez Litwinów.

I batalion, który dotarł do Niemenczyna został przydzielony do grupy płk. Zawistowskiego i skierowany do Grodna. Tu organizuje się ponownie pułk, powstaje jeden pełny batalion o trzech kompaniach i pluton karabinów maszynowych. 19 lipca bolszewicy, po sforsowaniu Niemna w rejonie Hoży, rozpoczęli natarcie na Grodno. Pułk broni m.in. dworca kolejowego i wycofując się przechodzi jako ostatni polski oddział przez drewniany most na zachodni brzeg Niemna. Z zajmowanej pozycji obronnej odchodzi 20 lipca i przez Kuźnicę maszeruje do Sokółki. Tam też przybywa batalion marszowy utworzony w Kielcach z kompanii marszowych 26 pp, 2 pp Leg. i 4 pp Leg. i zostaje on wcielony do 78 pp jako III batalion. Od 23 lipca wchodzi on również w skład grupy płk. Zawistowskiego. Tego samego dnia 10. i 11. kompanie zostały wysłane jako osłona czołgów do Kuźnicy.

Pozostałe pododdziały pułku prowadziły krwawe boje pod Sokółką i były zmuszone ustąpić przeważającym siłom wroga. W dalszym odwrocie batalion staczał walki pod Czarnowem i Rykami – wycofując się dalej w kierunku na Komorowo – Jaszczułty. 6 sierpnia z pozostałych żołnierzy batalionu utworzona została zaledwie jedna kompania, która przy udziale pociągu pancernego „Mściciel” utrzymała pozycje w Juszczałtach do następnego dnia, w którym została zluzowana przez 44 pp.

Działania batalionu detaszowanego (odkomenderowanego) Po wyjeździe pułku z Grodna batalion zapasowy wystawiał posterunki i placówki na drogach i wzdłuż linii dawnych okopów niemieckich na wschód od Baranowicz. Do 1 lipca kierował grupami uchodźców i przechwytywał dezerterów oraz różne małe oddziały, które odłączyły się od jednostek macierzystych. Jako batalion detaszowany został podporządkowany dowódcy 4 Armii. 18 lipca otrzymał rozkaz marszu w kierunku Słonima. W czasie drogi kilkakrotnie staczał krwawe, zwycięskie walki z nieprzyjacielem. 19 lipca wieczorem przybył do Słonima i został przydzielony do 1 DLit.-Biał. W nocy na 20 lipca został skierowany do Wołkowyska a dalej do Mostów nad Niemnem z zadaniem obsadzenia folwarku Nowiny. Na tej pozycji, mimo wielokrotnych ataków nieprzyjaciela, pozostał do 24 lipca i dopiero na rozkaz dowódcy dywizji wyruszył w kierunku na Pieski. W krwawych bojach polskie oddziały przebiły się przez pierścień nieprzyjaciela i wywalczyły sobie odwrót. Zdziesiątkowany batalion otrzymał rozkaz odejścia przez Bielsk Podlaski – Szepietowo do Ostrowi Mazowieckiej. Zdolnych do walki żołnierzy wcielono do nowogródzkiego pułku strzelców, zaś oficerów i rannych odesłano do Kalisza, gdzie formował się odrodzony słucki pułk.

Dalsza reorganizacja pułku

8 sierpnia, z powodu bardzo dużych strat i braku możliwości dalszej reorganizacji, dowódca 2 DLit.-Biał. rozwiązał słucki pułk strzelców. 136 szeregowych zostało wcielonych do kowieńskiego pułku strzelców, zaś oficerowie i funkcyjni odjechali do batalionu zapasowego do Kalisza. W sierpniu, na rozkaz Dowództwa Okręgu Generalnego – Łódź zaczął się pułk formować ponownie. Równocześnie z rozkazu Naczelnego Wodza w Modlinie formował się drugi słucki pułk strzelców. Rozkazem Naczelnego Dowództwa połączono obie jednostki w Modlinie a formowany w Kaliszu oddział stał się 3 batalionem pułku. Na wiosnę 1921 zmieniono nazwę na 78 pułk piechoty i podporządkowano go dowództwo 20 Dywizji Piechoty. W lipcu, po czasowym pobycie w Warszawie, został przetransportowany do Baranowicz – do stałego miejsca pobytu.

Kawalerowie Virtuti Militari lewo|66x66px|Order Virtuti Militari

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari za wojnę 1918-1920 ppor. Józef Dworski kpt. Jan Karasiński

Pułk w okresie pokoju 200px|left W okresie międzywojennym 78 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr IX w garnizonie Baranowicze (batalion zapasowy w Brześciu). Wchodził w skład 20 Dywizji Piechoty.

19 maja 1927 roku minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 26 lipca, jako datę święta pułkowegoDz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę bohaterskiego czynu podchorążego Aleksandra Otto pod Kuźnicą, który 26 lipca 1920 roku pod Kuźnicą na czele plutonu 11. kompanii poprowadził atak, dotarł do stanowisk nieprzyjacielskiej artylerii i zmusił wroga do ucieczki, zdobywając przy tym działo, broń i biorąc 20 jeńców.

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 78 pułk piechoty zaliczony został do typu III pułków piechoty o stanach zbliżonych do wojennych. Na czas wojny przewidywany był do działań osłonowych. Corocznie otrzymywał około 1010 rekrutów. Jego obsadę stanowiło 68 oficerów i 2200 podoficerów i żołnierzy. Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939StanowiskoStopień, imię i nazwiskoDowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalnedowódcapłk Alfred Jan SchmidtI z-ca dowódcyppłk Kazimierz Franciszek Gorzkowskiadiutantkpt. Marian Wysokińskistarszy lekarzkpt. dr Włodzimierz Żarnowskimłodszy lekarzvacatII z-ca dowódcy (kwatermistrz)mjr Ludwik Rauoficer mobilizacyjnykpt. adm. (piech.) Apoloniusz Kucharskiz-ca oficera mobilizacyjnegokpt. Jan Łapinoficer administracyjno-materiałowypor. Witold Grabowskioficer gospodarczykpt. int. Władysław Jan Kirszanekoficer żywnościowykpt. adm. (piech.) Felicjan Węgłowskioficer taborowykpt. adm. (piech.) Konstanty Prandeckikapelmistrzkpt. adm. (kapelm.) Jan Kiernowiczdowódca plutonu łącznościkpt. Wiktor Jerzy Książkiewiczdowódca plutonu pionierówpor. Kazimierz Sobolewskidowódca plutonu artylerii piechotypor. art. Józef Tadeusz Kowalskidowódca plutonu ppanc.por. Piotr Dubińskidowódca oddziału zwiadupor. Włodzimierz GrynczykI bataliondowódca batalionumjr Antoni Marian Bedronekdowódca 1 kompaniikpt. Walerian Karczewskidowódca plutonupor. Wacław Szymon Dąbrowskidowódca plutonuppor. Eugeniusz Marian Raczkowskidowódca 2 kompaniikpt. Konstanty Olszewskidowódca plutonupor. Konrad Jan Sikorskidowódca plutonuppor. Franciszek Walenty Przybyładowódca 3 kompaniipor. Władysław Michał Mikulskidowódca plutonuppor. Marian Malińskidowódca 1 kompanii kmkpt. Stanisław Zbigniew Skwirzyńskidowódca plutonuppor. Adam HedingerII bataliondowódca batalionumjr Stanisław Myszkiewiczdowódca 4 kompaniikpt. Tadeusz Wrońskidowódca plutonuppor. Mieczysław Eugeniusz Drewiczdowódca 5 kompaniipor. Piotr Sobolewskidowódca plutonuppor. Alfons Łyskawadowódca 6 kompaniip.o. por. Julian Jan Sebastian Łąckidowódca 2 kompanii kmkpt. Henryk Walczakdowódca plutonupor. Aleksy Błażewczdowódca plutonupor. Antoni Karol Langerdowódca plutonuppor. Władysław MarcinkianiecIII bataliondowódca batalionumjr Andrzej Tadeusz Sujkowskidowódca 7 kompaniikpt. dypl. Piotr Wożniakdowódca plutonupor. Karol Golmontdowódca plutonuppor. Edmund Marian Hucińskidowódca plutonuppor. Józef Wożniakdowódca 8 kompaniikpt. Jan Śliwińskidowódca plutonuppor. Kazimierz Biskupskidowódca plutonuppor. Tadeusz Jan Rybakdowódca 9 kompaniikpt. Walerian Nowaczykdowódca plutonupor. Kazimierz Adamowiczdowódca plutonuppor. Leon Domicewiczdowódca 3 kompanii kmkpt. Apoloniusz Kucharskidowódca plutonupor. Edward Rytwińskidowódca plutonupor. Aleksander Ostaszewskina kursiepor. Józef Głazpor. Romuald Jakućpor. Rudolf Hauskapor. Bohdan SmoliczDywizyjny Kurs Dla Podoficerów Nadterminowych 20 DPdowódcakpt. Donat Ignatowiczdowódca plutonupor. Teofil Zającdowódca plutonuppor. Feliks Piotr Piasecki78 obwód przysposobienia wojskowego „Baranowicze”kmdt obwodowy PWkpt. piech. Władysław Gorczycakmdt powiatowy PW „Baranowicze”kpt. adm. (piech.) Zygmunt Ziembakmdt powiatowy PW „Kosów P.”kpt. adm. (piech.) Stanisław Smejlis

78 pp w kampanii wrześniowej thumb

Mobilizacja 78 pułk piechoty został zmobilizowany na podstawie planu mobilizacyjnego „W” obowiązującego od 30 kwietnia 1938. Tabele mobilizacyjne 78 pp z okresu jego mobilizacji nie objęły późniejsze zmiany i poprawki. Mobilizację alarmową 78 pp przeprowadzono 23 marca 1939 w garnizonie Baranowicze. Mobilizacja rozpoczęła się od godz. 16.00 23 marca 1939 w grupie czerwonej, w jej trakcie zmobilizowano oddziały i pododdziały:

78 pułk piechoty, w czasie od A+18 do A+36 zorganizowany na etatach wojennych, dowództwo grupy kompanii asystencyjnych nr 8, w czasie A+40, kompania asystencyjna nr 91, w czasie A+40, kompania asystencyjna nr 192, w czasie A+44, kompania plot. km typ A nr 19, w czasie A+48.