thumb|Grób Natana Glücksberga na cmentarzu żydowskim w Warszawie Natan Majer Mikołaj Glücksberg spotykana również wersja Mikołaj Nataniel Glücksberg (ur. 1780 w Niemczech lub Poznaniu, zm. 3 marca 1831 w Warszawie) – polski księgarz pochodzenia żydowskiego, drukarz i wydawca książek, kalendarzy i czasopism, wolnomularz. Protoplasta rodziny Glücksbergów – księgarzy i drukarzy zasłużonych dla kultury polskiej.
Życiorys Jego ojcem był Emanuel Majer Glücksberg, przybyły w drugiej połowie XVIII wieku do Warszawy z Niemiec, a matką Tamerla. Miał czterech braci: Lewina (1765–1804, księgarz i wydawca), Jana (1784–1859, również księgarza i wydawcę) oraz Michała (ur. 1785– przed 1839, pisarz administracji pogrzebowej) i Józefa (ur. 1796, księgarz).
Po bracie Lewinie przejął księgarnię, którą w 1809 roku przeniósł z ulicy Długiej na Krakowskie Przedmieście, do pałacu Czapskich. Później przeprowadzał się jeszcze dwukrotnie, na ulicę Miodową i w końcu do pałacu Teppera. W 1819 roku otworzył nowoczesną drukarnię w pałacu Czapskich, którą w 1827 roku wyposażył w odlewnię czcionek.
Był księgarzem i typografem Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego (w 1818 roku otrzymał tytuł „księgarza i typografa uprzywilejowanego Królewskiego Warszawskiego Uniwersytetu”) oraz Liceum Krzemienieckiego (gdzie w roku 1818 otworzył księgarnię), członkiem Rady Opiekuńczej Szpitala Starozakonnych w Warszawie, członkiem loży masońskiej Bouclier du Nord. Wydał ponad 220 publikacji w języku polskim i hebrajskim, drukując głównie literaturę piękną i prace historyczne. Wydał jako pierwszy Jana z Tęczyna Juliana Ursyna Niemcewicza. Ponadto wydał kilkanaście czasopism: w latach 1821–1822 „Gazetę Literacką”, w 1823 „Pamiętnik Warszawski”, od 1827 „Rocznik Korpusu Leśnego Królestwa Polskiego”. Występował do władz państwowych domagając się równouprawnienia ludności żydowskiej.
Natan Glücksberg zmarł 3 marca 1831 roku. Jego drukarnia została zajęta za długi. Sam Glücksberg został pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 1).
Rodzina Był żonaty z Reginą Gottschalk (1778–1852), z którą miał siedmioro dzieci: Krystiana Teofila (1796–1876) – księgarza, drukarza i wydawcę; kierował firmą ojca w Krzemieńcu, założył własną księgarnię nakładową w Wilnie i jej filie w Kijowie. Wydawał dzieła literatury pięknej, m.in. wydał utwory Brodzińskiego, Kraszewskiego oraz w latach 1841–1848 wydawał czasopismo Atheneum. Wraz z bratem Augustem Emanuelem wydał pięciotomową Encyklopedię powszechną (1836–1840); Henryka Emanuela (1802–1870) – księgarza i urzędnika, Emanuela Augusta (1804–1881) – księgarza i wydawcę; pracując u ojca, unowocześnił odlewnię czcionek. Po śmierci ojca założył własną księgarnię z wypożyczalnią. Do 1846 roku wydał ok. 40 druków, głównie z literatury pięknej i naukowej, m.in. dzieła Jana i Jędrzeja Śniadeckich; Gustawa Leona (1807– ok. 1870) – księgarza i wydawcę, prowadził firmę w Krzemieńcu w latach 1828–1831. W latach 1839–1863 prowadził w Warszawie własną księgarnię nakładową, w której wydał trzydzieści dziewięć pozycji z literatury pięknej oraz serię dla dzieci pt. Biblioteczka dla Dorosłych Dzieci; Eleonorę (1809–1892), żonę Hermana Epsteina, Rozalię (ur. 1810–?), Ernestynę (1813–1895), żonę Adama Epsteina. Annę Emilię (1818–1882), żonę Adolfa Loewe.
Przypisy Grób Natana Glücksberga w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie. Ludwik Hass, Sekta farmazonii warszawskiej, Warszawa 1980, s. 442. Reychman podaje, iż księgarzem został w 1815. Szenic S., Glücksbergowie, s. 137.
Bibliografia
Halina Pfeiffer, Ksawery Świerkowski, Natan Glücksberg, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom VIII, 1959–1960. Marta Topińska, Natan Glücksberg, w: Słownik pracowników książki polskiej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa–Łódź 1972.
Linki zewnętrzne Druki Natana Glücksberga w bibliotece Polona
Kategoria:Polscy drukarze Kategoria:Polscy księgarze Kategoria:Polscy przedsiębiorcy (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polscy przedsiębiorcy XIX wieku Kategoria:Polscy wolnomularze Kategoria:Polscy wydawcy Kategoria:Ludzie związani z Warszawą (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Pochowani na cmentarzu żydowskim na Woli w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1780 Kategoria:Zmarli w 1831