mały|Kaźń judaizantów, pokazana na stronie jednej z kronik ruskich. Judaizanci – pojęcie w chrześcijaństwie dotyczące kontrowersji, opisanej już w Dziejach Apostolskich i w Liście do Galatów, wokół rozumienia jedności i odrębności Kościoła (chrześcijaństwa) i Synagogi (judaizmu). W Nowym Testamencie judaizanci to chrześcijanie pochodzenia żydowskiego, którzy chcieli „judaizować” chrześcijan pochodzenia pogańskiego. Judaizanci nowo testamentalni, przyjmując kerygmat apostolski, jednocześnie wierzyli, że uczestniczenie w Przymierzu Ludu Izraela nie jest możliwe bez zachowywania wymogów życia żydowskiego, jak obrzezanie i przepisy rytualnePor. . Twierdzili oni:
Paweł z Tarsu polemizował z nimi w Liście do Galatów i Liście do Rzymian. Głównym tematem było przeciwstawienie zbawienia przez wypełnianie Prawa zbawieniu przez wiarę:
Po raz pierwszy określenia „judaizanci” użył w IV w. Jan Chryzostom w traktacie Adversus Judaeos wobec chrześcijan z Antiochii (np. Homilia IV,4), którzy będąc chrześcijanami, wyznając wiarę w Jezusa Chrystusa jednocześnie chodzili do synagog i modlili się z Żydami, zachowując ich posty i święta i przepisy rytualne. Do takich wiernych skierował jedną ze swych homilii pod koniec życia także Augustyn z Hippony: Adversus Judaeos (ok. 429 r.).
W czasach reformacji w XVI w. i XVII w. określano tak antytrynitarzy, którzy jak Miguel Servet, Mateo Garibaldi i Faust Socyn negowali istnienie Trójcy Świętej i kwestionowali boskość Jezusa.
W XV w. w Rosji pojawiły się grupy tzw. bogomiłów , którzy głosili m.in. antytrynitaryzm. Do najbardziej znanych działaczy należeli Abraham ze Smoleńska oraz pop Ezajasz, który po wygnaniu z Moskwy uciekł do Polski i tu przyczynił się do utworzenia grupy „judaizantów” wśród braci polskich.
W Polsce w XVI w. judaizantami lub unitarianami, a najczęściej nowochrzczeńcami czy „nurkami”, nazywano radykalny odłam braci polskich na Lubelszczyźnie i na Litwie, którzy zaprzeczali boskości Jezusa oraz głosili m.in. radykalny pacyfizm chrześcijański, zniesienie poddaństwa chłopów oraz zakaz zabijania ludzi i zwierząt. Do najbardziej znanych judaizantów należeli: Marcin Czechowic, Walenty Krawiec i Jan Niemojewski. Niektórzy z nich jak np. Szymon Budny głosili szacunek dla judaizmu i stawiali tę religię za wzór dla chrześcijaństwa w dziedzinie edukacji religijnej. Należy przy tym wyjaśnić, że zarówno Czechowic, jak i Niemojewski byli długi czas w opozycji wobec Szymona Budnego właśnie przez krytykowany u niego prymat Starego Testamentu, który kazał sprzeciwiać się radykalnemu pacyfizmowi i dopuszczał sprawowanie urzędów. Bracia polscy, postrzegani jako judaizanci przez ich otoczenie, w większości swych odłamów uważali się raczej za prawdziwych chrystian kierujących się ewangelią, a w XVII wieku coraz większy nacisk kładli na zgodność wiary z rozumem. Skojarzenia z judaizmem brały się głównie z poglądów i działalności litewskiej grupy Budnego i popularnego w swoim czasie wśród co radykalniejszych odłamów braci polskich usuwania symboli krzyża jako sprzecznych z przykazaniem bożym symboli bałwochwalstwa.
W XX w. judaizantami lub „Czarnymi Żydami” nazywano Afroamerykanów w Stanach Zjednoczonych, którzy przyjmowali judaizm jako formę protestu przeciwko dyskryminacji rasowej ze strony „białych” chrześcijan.
Przypisy
Bibliografia Z. Pietrzyk, „Judaizanci w Polsce w 2 połowie XVI w.”, [w:] Żydzi w dawnej Rzeczypospolitej, pod red. A. Link-Lenczowskiego, Wrocław 1991, s. 144–153. „Judaizanci we wschodniej Europie”, [w:] Miesięcznik Żydowski t. 4., z. 1-5. 1934. L. I. Newman, Jewish Influence on Christian Reform Movements, New York, 1923. S. Kot, Ideologia polityczna i społeczna braci polskich zwanych arjanami, Warszawa, 1932.
Linki zewnętrzne Refleksje o kwestiach teologicznych odnoszących się do relacji katolicko- żydowskich z okazji 50. rocznicy „Nostra aetate” (art. 4) „Bo dary łaski i wezwanie Boże są nieodwołalne” (Rz 11, 29)
Kategoria:Chrześcijaństwo Kategoria:Judaizm Kategoria:Bracia polscy