Gniazdo − polski, historyczny film fabularny z 1974 roku, wyreżyserowany przez Jana Rybkowskiego.

Realizacja Film kręcono w unikalnej scenerii, w pobliżu pozostałości wczesnośredniowiecznego grodu pruskiego znajdującego się na Wielkiej Żuławie, leżącej w granicach administracyjnych Iławy, w wąwozach w okolicach wsi Słupia Nadbrzeżna i nad brzegiem Bałtyku.

Na potrzeby scenariusza wybudowano na wyspie gród drewniany wraz z podgrodziem oraz mostem prowadzącym na wyspę. Budowle te zostały rozebrane kilka lat po realizacji Gniazda i istnieją dziś już tylko w filmie.

Konsultantami podczas pracy nad obrazem byli dwaj wybitni naukowcy polscy: mediewista prof. Aleksander Gieysztor oraz historyk wojskowości prof. Andrzej Nadolski.

W czasie kręcenia filmu 5 października 1973 miał miejsce tragiczny wypadek, w którym zginął znany aktor Mieczysław Stoor. Przebywając na planie w swoim lokum, uległ zaczadzeniu podczas snu. Nakręcone z jego udziałem sceny nie weszły w skład filmu, rolę przejął inny aktor.

Fabuła Osią akcji filmu jest rok 972 − od tej daty następują liczne retrospekcje. Nocą przed mającą nazajutrz nastąpić bitwą pod Cedynią książę Mieszko I wspomina drogę do zdobycia władzy i panowanie naznaczone wysiłkiem w budowaniu zrębów państwa polskiego.

Film kończy się scenami bitwy, w której wojska dowodzone przez Mieszka pokonują siły margrabiego Hodona.

Gniazdo jest filmem o Mieszku I, w dziejach księcia Polan odbija się jednak kluczowy moment historyczny − kształtowanie się państwa z plemienia ukrytego wśród niedostępnych moczarów i bagien oraz jego wejście na arenę międzynarodową. Otwarcie na Zachód zostało przedstawione jako historyczna konieczność. W przyjęciu chrześcijaństwa i walce z pogaństwem widzi filmowy Mieszko jedyny sposób na uniknięcie podboju przez Niemców, na przetrwanie i budowanie potęgi. „Obrócę kraj w drugą stronę, jak obraca się wóz na drodze” − mówi młody władca, obejmując rządy po śmierci ojca Ziemomysła.

Film ukazuje Mieszka jako człowieka światłego, myślącego perspektywicznie i zdecydowanego w działaniu, choć także bezwzględnego w walce o władzę. Książę jest ambitny, planuje rozszerzenie swej „dziedziny” i wielokrotnie powiększa terytorium władania. Nie cofa się przed sprzeniewierzeniem poglądom i decyzjom konserwatywnego ojca ani przed skonfliktowaniem z opozycją na dworze. Umiejętnie porusza się w świecie ówczesnej polityki międzynarodowej, zjednując sobie przychylność cesarza Ottona I (w imię nowej wiary wspólnie zwalczają słowiańskie plemię Wieletów), a poprzez małżeństwo z Dobrawą zyskuje sojusznika w jej ojcu, księciu czeskim Bolesławie Okrutnym.

W scenie finałowej Mieszko I daruje życie i wolność pokonanemu Hodonowi, by ten wrócił w swe strony i zaświadczał o zwycięstwie oraz potędze Polan.

Obsada Wojciech Pszoniak − książę Mieszko I Wanda Neumann − księżna Dobrawa Marek Bargiełowski − Czcibor, brat Mieszka Bolesław Płotnicki − Ziemiomysł, ojciec Mieszka Henryk Bąk − książę czeski Bolesław I Okrutny, ojciec Dobrawy Edmund Fetting − brat Krystian, syn Bolesława Okrutnego Czesław Wołłejko − cesarz Otton I Wielki Franciszek Pieczka − Mrokota Kazimierz Wichniarz − Dźwigor Iga Mayr − wiedźma Andrzej Szalawski − Odolan, wuj Mieszka Włodzimierz Maciudziński − Świętopełk, brat Mieszka Janusz Bylczyński − margrabia Hodon Leonard Pietraszak − Zygfryd, rycerz Hodona Ryszard Ronczewski − kupiec arabski Lech Grzmociński − Bronisz Lech Ordon − Radost Ryszard Pietruski − Derwan Tadeusz Białoszczyński − margrabia Geron Aleksander Gąssowski − ustępujący przewodniczący rady starszych Aleksander Fogiel − uczestnik chrztu Mieszka August Kowalczyk − dostojnik na dworze czeskim Feliks Żukowski − arcybiskup Jerzy Braszka − woj Czcibora Krzysztof Kowalewski − Bolesław, syn Bolesława I Okrutnego Wirgiliusz Gryń − Żegota Bernard Michalski − woj Mieszka Jacek Hoffmann - książę Mieszko I, jako dziecko

Zobacz też Bolesław Śmiały – film z 1971 (reż. Witold Lesiewicz) Kazimierz Wielki – film z 1975 (reż. Ewa i Czesław Petelscy)

Bibliografia Gniazdo w bazie filmpolski.pl

Linki zewnętrzne

Kategoria:Polskie filmy biograficzne Kategoria:Polskie filmy historyczne Kategoria:Polskie filmy z 1974 roku Kategoria:Filmy w reżyserii Jana Rybkowskiego Kategoria:Filmy Studia Filmowego Kadr Kategoria:Filmy kręcone w województwie świętokrzyskim Kategoria:Filmy kręcone w województwie warmińsko-mazurskim Kategoria:Filmy o władcach