Ocelot (Leopardus) – rodzaj drapieżnych ssaków z podrodziny kotów (Felinae) w obrębie rodziny kotowatych (Felidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki o cętkowanej sierści występujące w Stanach Zjednoczonych, Meksyku, Belize, Gwatemali, Salwadorze, Hondurasie, Nikaragui, Kostaryce, Panamie, Kolumbii, Wenezueli, na Trynidadzie i Tobago, w Gujanie, Surinamie, Gujanie Francuskiej, Brazylii, Ekwadorze, Peru, Boliwii, Chile, Paragwaju, Urugwaju i Argentynie.
Morfologia Długość ciała 38–100 cm, ogona 19,5–51,8 cm; masa ciała 1,3–15,5 kg (samce są większe i cięższe od samic).
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1842 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule zatytułowanym Opisy kilku nowych rodzajów i pięćdziesięciu niezarejestrowanych gatunków ssaków, opublikowanym w czasopiśmie „The Annals and magazine of natural history”. Gray wymienił cztery gatunki – Leopardus griseus (= Felis pardalis ), Leopardus pictus (= Felis pardalis ), Leopardus ellioti (= Felis bengalensis ) i Leopardus horsfieldii (= Felis bengalensis ) – nie wyznaczając gatunku typowego; Gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Leopardus griseus (= Felis pardalis ) (ocelot wielki).
Etymologia Leopardus: leopardos ‘lampart, pantera’. Oncoides: epiet gatunkowy Felis onca ; gr. ειδος eidos ‘wygląd, postać’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Felis pardalis . Dendrailurus: gr. δενδρον dendron ‘drzewo’; αιλουρος ailouros ‘kot’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Felis strigilata (= Felis lineata ) (nomen dubium). Oncifelis: epiet gatunkowy Felis onca ; rodzaj Felis (kot). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Felis geoffroyi . Noctifelis: , noctis ‘noc’; rodzaj Felis (kot). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Felis guigna . Lynchailurus: rodzaj Lynchus (ryś)Synonim Lynx .; gr. αιλουρος ailouros ‘kot’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Felis pajeros . Pardalina: zdrobnienie łac. pardalis ‘pantera’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Pardalina warwickii (= Felis geoffroyi ). Pajeros: epiet gatunkowy Felis pajeros . Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Pajeros pampanus ( = Felis pajeros ). Pardalis: gr. παρδαλις pardalis ‘lampart’. Gatunek typowy (absolutna tautonimia): Felis pardalis . Margay: lokalna, indiańska nazwa Maragua lub Maragaia znad rzeki Marañón dla cętkowanego kota. Gatunek typowy: Gray wymienił cztery gatunki – Felis geoffroyi , Felis mitisPodgatunek L. pardalis. , Felis tigrina , Felis macroura (= Felis wiedii ), Felis colocolla (= Felis colocola ) – nie wskazując gatunku typowego; gatunek typowy (późniejsze oznaczenie) Felis macroura (= Felis wiedii ). Oncilla: epitet gatunkowy Felis pardinoides oncilla ; ‘mały irbis śnieżny’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Felis pardinoides oncillaPodgatunek L. tigrinus. . Mungofelis: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Mungos (mungo) oraz Felis (kot). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Felis braccata . Oreailurus: gr. ορος oros, ορεος oreos ‘góra’; αιλουρος ailouros ‘kot’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Felis jacobita . Pseudolynx: gr. ψευδος pseudos ‘fałszywy’ ; rodzaj Lynx (ryś). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Lynchailurus (Pseudolynx) kriegi (species inquirenda). Montifelis: łac. mons, montis ‘góra’; felis lub feles ‘kot’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Felis colocolo . Colocolo: hiszp. colocolo ‘kot’, od mapudungun Colo Colo ‘potwór z legend Mapucze’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Felis jacobita . Severtzowius: Nikołaj Siewiercow (1827–1885), rosyjski podróżnik, przyrodnik.
Podział systematyczny Status dwóch gatunków L. braccatus i L. pajeros nie został jeszcze ostatecznie wyjaśniony; zostały wyodrębnione z gatunku L. colocolo przez Garcia-Pereę w 1994 na podstawie różnic morfologicznych i geograficznych. Analiza genetyczna umożliwia istnienie podziału w poszczególnych populacjach, ale nie na poziomie gatunku. Jednak analizy molekularne, morfologiczne i biogeograficzne z 2020 roku wykazały, że L. braccatus i L. pajeros są odrębnymi gatunkami. Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Podrodzaj Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNLeopardusJ.E. Gray, 1842centruj|150pxLeopardus wiedii(H.R. Schinz, 1821)ocelot nadrzewny3 podgatunkiod Meksyku na południe, przez Amerykę Środkową i Południową do Peru, Boliwii, Paragwaju, północnej Argentyny i Urugwaju; wymarły w południowym Teksasie (Stany Zjednoczone); zakres wysokości: do 1200 m n.p.m.DC: 42–79 cmDO: 30–52 cmMC: 2,3–4,9 kgcentruj|150pxLeopardus pardalis(Linnaeus, 1758)ocelot wielki2 podgatunkiod Stanów Zjednoczonych (południowa Arizona i południowo-wschodni Teksas) i Meksyku na południe, przez Amerykę Środkową i Południową po północną Argentynę i Urugwaj, także Trynidad i Tobago; zakres wysokości: 0–1200 m n.p.m.DC: 73–100 cmDO: 24–41 cmMC: 6,6–15,5 kgOreailurusCabrera, 1940centruj|150pxLeopardus jacobita(Cornalia, 1865)ocelot andyjskigatunek monotypowywysokie Andy i stepy Patagonii w środkowym i południowym Peru, południowo-zachodniej Boliwii, północno-wschodniej Kolumbii i północno-zachodniej Argentynie (na południe do Neuquen, być może Río Negro); zakres wysokości: 650–5180 m n.p.m.DC: 58–64 cmDO: 41–48 cmMC: około 4 kgLynchailurusSevertzov, 1858centruj|150pxLeopardus colocola(G.I. Molina, 1782)ocelot pampasowygatunek monotypowyendemit Chile: zachodnie stoki Andów; zakres wysokości: 0–1800 m n.p.m.DC: 56–67 cmDO: 38–32 cmMC: brak danychcentruj|150pxLeopardus pajeros(A.G. Desmarest, 1816)gatunek monotypowytrawiasta pampa w środkowej i południowej Argentynie (na południe od Buenos Aires) i Chile; niepewny w północnej ArgentynieDC: 54–65 cmDO: 23–28 cmMC: brak danychcentruj|150pxLeopardus braccatus(Cope, 1889)gatunek monotypowyBoliwia (niziny w Beni), środkowa i wschodnia Brazylia (od Pantanalu na północny wschód do południowo-zachodniego Piauí) na południe do Paragwaju i północnej Argentyny (Formosa)DC: 47–56 cmDO: 23–33 cmMC: około 2,9 kgcentruj|150pxLeopardus garleppi(Matschie, 1912)gatunek monotypowyAndy od Ekwadoru do północnego Chile (Tarapacá) i północno-zachodniej Argentyny (Catamarca i Córdoba); być może na północ do Andów w Kolumbii; zakres wysokości: do 4800 m n.p.m.DC: 46–72 cmDO: 24–38 cmMC: brak danychcentruj|150pxLeopardus fasciatus (Larrañaga, 1923)gatunek monotypowypołudniowa Brazylia (południowa część Rio Grande do Sul), Urugwaj i północno-wschodnia Argentyna (Corrientes)DC: 38–62 cmDO: 24–34 cmMC: 3,7–4 kgMargayJ.E. Gray, 1867centruj|150pxLeopardus tigrinus(von Schreber, 1775)ocelot tygrysi3 podgatunkiKostaryka, zachodnia Panama, Wenezuela, wschodnie Andy i dorzecze rzeki Amazonki na południe do Boliwii i Brazylii; południowe granice nie są dobrze poznane; zakres wysokości: 0–4800 m n.p.m.DC: 41–56 cmDO: 24–34 cmMC: 1,3–3,5 kgcentruj|150pxLeopardus pardinoides(J.E. Gray, 1867)gatunek monotypowypółnocne Andy, od Kolumbii do BoliwiiDC: około 48,5 cmDO: około 29 cmMC: około 2,27 kgcentruj|150pxLeopardus tilcayoNogales-Ascarrunz, Aliaga-Rossel, Lescroart & Eizirik, 2026gatunek monotypowyendemit Boliwii: lasy mgliste i Yungas w La PazDC: 42,5–50,5 cmDO: 25–26,5 cmMC: 1,5–2 kgcentruj|150pxLeoardus guttulus(Hensel, 1872)gatunek monotypowypołudniowa i wschodnia Brazylia (na południe od Mato Grosso i Espírito Santo), wschodni Paragwaj i północno-wschodnia Argentyna (Misiones)DC: 36–54 cmDO: 22–35 cmMC: 1–4,6 kgOncifelisSevertzov, 1858centruj|150pxLeopardus guigna(G.I. Molina, 1782)ocelot chilijski2 podgatunkiśrodkowe i południowe Chile i przylegająca południowo-zachodnia Argentyna; zakres wysokości: poniżej 2000 m n.p.m.DC: 39–51 cmDO: 19,5–25 cmMC: 1,3–3 kgcentruj|150pxLeopardus geoffroyi(d’Orbigny & P. Gervais, 1844)ocelot argentyńskigatunek monotypowyod środkowej Boliwii, przez Paragwaj, południową Brazylię i Urugwaj, na południe do południowego Chile i południowej Argentyny; zakres wysokości: 0–3300 m n.p.m.DC: 43–88 cmDO: 23–40 cmMC: 1,8–7,8 kg Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano też gatunek wymarły z pliocenu i plejstocenu dzisiejszej Argentyny: Leopardus vorohuensis
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kotowate Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya