Tadeusz Tomaszewski (ur. 26 listopada 1881 w Sacinie, zm. 10 sierpnia 1950 w Londynie) – polski prawnik, działacz polityczny, prezes Najwyższej Izby Kontroli na uchodźstwie (1939–1949), następnie premier polskiego rządu na obczyźnie (1949–1950). Kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys Rozpoczął studia prawnicze na zrusyfikowanym Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim, kończył je na Uniwersytecie Moskiewskim, uzupełniał w późniejszych latach we Francji. Od 1901 był członkiem nielegalnej PPS, wcześniej działał w konspiracyjnych kółkach gimnazjalnych i studenckich. Trzykrotnie był zatrzymywany przez władze rosyjskie, nie przeszkodziło to jednak w odbyciu aplikacji adwokackiej i otwarciu w Warszawie kancelarii. Po zajęciu Warszawy przez Niemców w okresie I wojny światowej był członkiem lewicowego Centralnego Komitetu Narodowego oraz innych organizacji niepodległościowych – Międzypartyjnego Koła Politycznego i Ligi Państwowości Polskiej; wraz z innymi działaczami tych organizacji był sygnatariuszem deklaracji w sprawie niepodległości Polski (22 lutego 1916). Położył duże zasługi w tworzeniu sądownictwa polskiego po odzyskaniu niepodległości.
W okresie II Rzeczypospolitej prowadził nadal kancelarię adwokacką w Warszawie. Był naczelnym radcą prawnym Banku Gospodarstwa Krajowego w Warszawie, członkiem Rady Banku Polskiego, a w 1929 członkiem Trybunału Stanu do rozpatrzenia sprawy ministra skarbu Czechowicza i nieprawidłowości budżetowych. Był przewodniczącym Centralnego Sądu Partyjnego PPS oraz radnym Rady Miejskiej Warszawy z ramienia PPS. W 1930 współorganizował Zrzeszenie Prawników Socjalistów; organizacja ta była odpowiedzią na Narodowe Zrzeszenie Adwokatów, którego członkami byli adwokaci prorządowi. Tomaszewski pełnił ponadto funkcje prezesa Rady Nadzorczej Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej i Społecznego Przedsiębiorstwa Budowlanego.
Po zakończeniu działań wojennych został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 9. lokatą w korpusie oficerów rezerwowych sądowych. W latach 20., w ewidencji wojskowej figurował, jako „Tadeusz I Tomaszewski”Rocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 1098.. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Był wówczas porucznikiem ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów pospolitego ruszenia sądowychRocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 296..
We wrześniu 1939 wyjechał do Rumunii, następnie do Francji. W strukturze władz RP na obczyźnie był przewidywany początkowo na ministra pracy i opieki społecznej, ostatecznie został powołany na prezesa Najwyższej Izby Kontroli na Uchodźstwie. Działał m.in. w sprawie pozostawienia do dyspozycji rządu londyńskiego mienia, które wobec cofnięcia uznania dla rządu przez władze brytyjskie miało być przekazane tworzącemu się rządowi polskiemu w Warszawie.
7 kwietnia 1949 został mianowany przez prezydenta Augusta Zaleskiego na premiera rządu na uchodźstwie; oznaczało to jednocześnie rezygnację z dalszego kierowania NIK.
Inicjowany do wolnomularstwa w 1915 roku, był Czcigodnym loży Kopernik w 1939 rokuTadeusz Cegielski, Macierzysta Loża Polski „Kopernik” („Copernic”) na Wschodzie Paryża. 70 lat historii (1939-2009), w: Ars Regia 12/19, 2010, s. 250-252..
Zmarł nagle 10 sierpnia 1950 w londyńskim szpitalu po tym, jak zasłabł w trakcie konferencji w sali Rady Narodowej RP. 16 sierpnia 1950 został pochowany na cmentarzu St. Mary’s Catholic Cemetery (Catacombs gr.32) w grobie zmarłej kilka lat wcześniej żony Stefanii.
Życie prywatne mały|224x224px|Grób Tadeusza Tomaszewskiego Miał córkę, Leonię Gołaszewską.
Ordery i odznaczenia Order Orła Białego – pośmiertnie, na mocy postanowienia prezydenta RP na obczyźnie Augusta Zaleskiego z 11 sierpnia 1950
Przypisy
Bibliografia Ryszard Szawłowski, Najwyższe państwowe organy kontroli II Rzeczypospolitej, Warszawa 2004.
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Bankierzy II Rzeczypospolitej Kategoria:Członkowie I Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie Ligi Państwowości Polskiej Kategoria:Członkowie Trybunału Stanu II Rzeczypospolitej Kategoria:Działacze Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Pochówki w Londynie Kategoria:Porucznicy audytorzy II Rzeczypospolitej Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1892–1906) Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1919–1939) Kategoria:Polscy adwokaci Kategoria:Polscy wolnomularze Kategoria:Premierzy emigracyjni Kategoria:Prezesi Najwyższej Izby Kontroli (władze II Rzeczypospolitej na uchodźstwie) Kategoria:Radni Warszawy (II Rzeczpospolita) Kategoria:Samorządowcy II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1881 Kategoria:Zmarli w 1950 Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Pochowani na St. Mary’s Catholic Cemetery w Londynie