Polityka inwestycyjna – wszelkie świadome i celowe działania, mające na celu określanie, zaspokajanie oraz modyfikowanie potrzeb inwestycyjnych w zależności od warunków, wraz ze wskazaniem środków finansowania. Spełnia funkcje instrumentalne w realizacji zadań w ramach ogólnej polityki rozwoju ekonomicznego. Jej bezpośrednim celem jest oddziaływanie na procesy odtwarzana i powiększania kapitału trwałego. Inwestycje polegają na transformacji pieniądza w składniki majątku trwałego, tj. na zamierzonym angażowaniu mocy nabywczej pieniądza w tworzenie trwałej struktury majątkowej jednostek gospodarczych, w celu osiągnięcia wymiernych korzyści ekonomicznych w postaci zwiększenia dochodu, czy też zmniejszenia kosztów, co odzwierciedla się bezpośrednio w wysokości zysków.
Trzy główne nurty polityki inwestycyjnej Politykę inwestycyjną można podzielić na trzy główne nurty: regulowanie ogólnych rozmiarów inwestycji kształtowanie struktury inwestycji podnoszenie efektywności procesu inwestycyjnego
Pierwszy kierunek działań polityki inwestycyjnej znalazł duże uznanie wśród zwolenników interwencjonizmu państwowego, szczególnie zaś mającego na celu wygładzanie wahań cykli koniunkturalnych i ochronę gospodarki przed jej przegrzaniem, bądź też pomoc w powrocie do stanu optymalnego w czasach kryzysów gospodarczych. Głównymi celami regulacji wielkości inwestycji są:
przeciwdziałanie recesji pobudzenie wzrostu utrwalenie tendencji do ożywienia i rozkwitu eliminowanie zagrożenia przegrzania koniunktury zmniejszenie bezrobocia
Drugi kierunek jest ściśle związany z planowaniem przeobrażeń gospodarczych i ich ukierunkowywaniem. Poprzez odgórne realizacje procesów inwestycyjnych państwo jest w stanie kształtować wizerunek struktury uzbrojenia kapitałowego państwa w formie majątku trwałego. Dużą rolę w tym względzie odgrywa kontrolowany rozwój infrastruktury (energetyki, dróg oraz innych urządzeń użyteczności publicznej) wraz z planowaniem przestrzennym oraz wspieranie przez państwo tzw. nowoczesnych gałęzi produkcji i wdrażania postępu naukowo-technicznego.
Trzeci kierunek dotyczy przede wszystkim inwestycji publicznych oraz ich wydajności. Szczególną rolę odgrywa w gospodarkach odczuwających niedostatek kapitału, a więc w głównej mierze w gospodarkach krajów słabo rozwiniętych. Działania w tym wymiarze sprowadzają się do jak najefektywniejszej realizacji inwestycji, a zatem do polepszania relacji między nakładami inwestycyjnymi a uzyskiwanymi dzięki nim efektami.
Ryzyko Przy przedsięwzięciach inwestycyjnych, ze względu na ich długookresową realizację, należy być świadomym ryzyka, które wynika z:
procesów inflacyjnych i towarzyszących im zmian stopy procentowej od kapitału pożyczkowego, dotrzymywania terminów zwrotu kapitału inwestycyjnego w tym kapitału pożyczkowego (wraz z jego oprocentowaniem) sytuacji inwestora, jego ogólnej kondycji, konkurencyjności na rynku oraz płynności finansowej
Podział ze względu na kryterium podmiotowe Ze względu na kryterium podmiotowe, wyróżnia się politykę inwestycyjną:
państwa organów publicznych regionalnych organów publicznych lokalnych
Funkcje Główne funkcje polityki inwestycyjnej:
powiększanie zasobów kapitału trwałego wzrost efektywności gospodarowania różnymi jego elementami sterowanie procesami rozbudowy i unowocześniania zasobów majątku trwałego w produkcji oraz usług w gospodarce tworzenie nowych miejsc pracy
Środki i instrumenty realizacji polityki inwestycyjnej Wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje środków realizacji polityki inwestycyjnej:
środki administracyjnoprawne inwestycje publiczne środki techniczno-finansowe
Do środków administracyjnoprawnych zalicza się zbiory norm, które ściśle regulują zasady postępowania każdego uczestnika procesu inwestycyjnego, a zatem są skierowane przede wszystkim na zgodność podejmowanych działań z wymiarem uregulowań prawnych. Normy te mogą dotyczyć:
zasad lokalizacji, które mają na celu ustalenie i uzgodnienie odpowiedniego miejsca lokalizacji inwestycji, ze względu chociażby na fakt występowania w nim dużego bezrobocia zasad kredytowania inwestycji, ich zabezpieczeń oraz terminów zasad nadzoru techniczno-administracyjnego nad wykonawstwem inwestycji zasad nakładania podatków na inwestorów, w tym udzielania im ulg podatkowych zasad ochrony środowiska, bezpieczeństwa pracy itd.
Inwestycje publiczne odgrywają w polityce inwestycyjnej państwa istotną rolę, bowiem pozwalają na jego bezpośrednią interwencję w wielu obszarach gospodarki krajowej. Państwo, rozumiane jako zhierarchizowana drabina połączonych wzajemnie jednostek terytorialnych, przejmuje na siebie zadania inwestorów, dokonując nakładów w obrębie sektora publicznego, powiększając zgromadzony w nim zasób majątku trwałego. Owe przedsięwzięcia mają na celu czynić produkcje gospodarczą bardziej efektywną i konkurencyjną w skali rynku światowego. Często związane są one z torowaniem drogi inwestorom prywatnym, z zachęcaniem ich do inicjatyw ekonomicznych oraz podejmowania wszelakich przedsięwzięć, które po przeprowadzeniu inwestycji państwowych stają się bardziej rentowne i zachęcające, np. doprowadzenie kanalizacji miejskiej, energii elektrycznej czy też budowa dróg łączących potencjalne ośrodki inwestycyjne z resztą gospodarczego świata. W ogólnym wymiarze inwestycje publiczne są nastawione przede wszystkim na:
budowę dróg budowę systemów gospodarki wodnej budowę urządzeń gospodarki komunalnej budowę szkół, szpitali oraz wszelakich obiektów służących świadczeniu różnych form pomocy społecznej, budowę urządzeń administracji i sądownictwa budowę obiektów służących nauce i prowadzeniu badań
Jest to zatem podstawowa działalność inwestycyjna, która tworzy szkielet gospodarczy państwa pozwalający na prowadzenie dalszych przedsięwzięć poprzez osoby prywatne, czy też również przez samo państwo.
Grupa techniczno-finansowych środków polityki inwestycyjnej skrywa w sobie przede wszystkim zaplecze kapitałowo-techniczne, które z jednej strony zapewnia kapitał potrzebny do tworzenia inwestycji, z drugiej zaś oddaje do dyspozycji szereg instrumentów pozwalających na kontrolę sprawności i jakości przebiegu inwestycji oraz samego jej rezultatu. Jeżeli chodzi o zasoby kapitałowe wyróżnia się ich dwa główne rodzaje ze względu na kryterium pochodzenia a mianowicie: kapitał obcy (kredyt, kapitał akcjonariuszy) oraz kapitał własny (zasoby kapitałowe inwestora). Inwestycje publiczne opierają się przede wszystkim o budżet, który może pełnić również funkcję gwaranta dla zaciągniętego w celach inwestycyjnych kredytu.
Przypisy
Bibliografia Polityka gospodarcza / red.nauk. Bolesław Winiarski ; aut.: Jan Borowiec [i in.].
Kategoria:Dziedziny i kierunki polityki gospodarczej Kategoria:Inwestycje