Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego – jednostka dydaktyczno-naukowa należąca do struktur Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu WrocławskiegoStruktura organizacyjna WNHiP UWr [on-line] [dostęp: 29.10.2012]. Dzieli się na 5 zakładów i 1 pracownię naukową. Ma uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego oraz wnioskowania o nadanie tytułu naukowego profesora. Prowadzi działalność dydaktyczną i badawczą związaną ze społecznościami ludzkimi i ich przeobrażeniami kulturowymi w epoce kamienia, w starożytności i w średniowieczu na terenie Europy. Instytut oferuje studia na kierunku archeologiaStudia oferowane przez IA UWr [on-line] [dostęp 29.10.2012-10-29].

W roku 2011 w instytucie kształciło się ponad 200 studentów w trybie dziennym i zaocznym [on-line] [dostęp 2011-01-31]. Instytut wydaje 2 czasopisma i 2 serie wydawniczePublikacje wydawane przez IA UWr [on-line] [dostęp 2012-10-29]. Dysponuje też samodzielną biblioteką instytutową z ok. 13 tys. książek i 6 tys. czasopismInformacje dotyczące Biblioteki IA UWr, stan inwentarzowy na 31.12.2019 r. [on-line] [dostęp 2020-10-11]. Siedzibą instytutu jest Pałac Hornesów we Wrocławiu, mieszczący się przy ul. Szewskiej 48Siedziba IA UWr [on-line] [dostęp 2012-10-12].

Instytut powstał jako jedna z ostatnich jednostek Uniwersytetu Wrocławskiego w 2000 roku poprzez przekształcenie dotychczasowej Katedry Archeologii i podniesienie jej do rangi instytutu w ramach Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych UWr. Warto jednak zauważyć, że początki wrocławskiej (polskiej) archeologii sięgają znacznie dalej, czyli początków polskiego Uniwersytetu Wrocławskiego. Pracownicy naukowi instytutu zajmowali też często najważniejsze stanowiska w hierarchii uniwersyteckiej – prorektora: Jan Burdukiewicz (2016–2020), dziekanów na swoich wydziałach: Włodzimierz Wojciechowski (1988–1990), Krzysztof Wachowski (1996–2002) i Artur Błażejewski (od 2020).

Dzieje instytutu Początki archeologii na Uniwersytecie Wrocławskim związane są z działalnością na początku XIX wieku prof. Johannesa Gustava Gottlieba Büschinga, który przybył do Wrocławia w 1810 roku. Sklasyfikował on i uporządkował znajdujące się w mieście zbiory archeologiczne, dając początek założonemu w 1818 roku Muzeum Sztuki i Starożytności mieszczącemu się w zabudowaniach dawnego klasztoru kanoników regularnych św. Augustyna na Wyspie Piasek. Poza wykładaniem pradziejów na uczelni założył pierwsze stowarzyszenie miłośników przeszłości Śląska - Der Verein für Schlesische Geschichte, Kunst und Altertümer. W 2 połowie XIX wieku nastąpiło znaczące powiększenie kolekcji archeologicznej muzeum, a latach 80. tego stulecia nastąpił podział archeologii klasycznej i prehistorycznej na dwa odrębne seminaria. W okresie dwudziestolecia międzywojenngo za sprawą prof. Hansa Segera doszło do powołania na Uniwersytecie Wrocławskim osobnego Instytutu Pre- i Protohistorii. W 1932 roku za sprawą prof. Martina Jahna cała wrocławska archeologia zorganizowana w trzy Instytuty: Archeologiczny (Archäologisches Institut), Archeologii Chrześcijańskiej (Institut für Christliche Archäologie) oraz Pre i Protohistorii (Institut für Ur- und Frühgeschichte) przeniosła się do nowej siedziby zajmowanej wcześniej przez Akademię Sztuki i Rzemiosła Artystycznego przy placu Cesarzowej Augusty (obecnie plac Polski)J. M. Burdukiewicz, 200 lat archeologii na Śląsku, Wrocław 2020. [on-line] [dostęp: 11.10.2020].

Po zakończeniu II wojny światowej i przyłączeniu Śląska do Polski odtworzeniem archeologii we Wrocławiu zajął się krakowski archeolog Rudolf Jamka, który w maju 1945 r. przybył do Wrocławia i zajął się ratowaniem zbiorów archeologicznych po zniszczeniach wojennych. Powołał on na Uniwersytecie Wrocławskim Zakład Archeologii, przekształcony w 1947 roku w katedrę. Początkowo siedzibą katedry był budynek należący kiedyś do książąt piastowskich we Wrocławiu, mieszczący się przy ul. Szewskiej 36. W 1947 roku przeniosła się ona do dawnego pałacu Hornesów przy ul. Szewskiej 48. W 1950 roku prof. Jamka przeniósł się na Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, a jego dzieło kontynuowali profesorowie: Edmund Mulanda i Kazimierz Majewski. W latach 50. XX wieku nastąpiła stabilizacja i dalsza rozbudowa wrocławskiej archeologii za sprawą działalności naukowo-dydaktycznej małżeństwa Hołubowiczów, której ukoronowaniem było przekształcenie blisko 50 lat później w 2000 roku katedry w Instytut Archeologii.

Władze Instytutu (od 2024) Dyrektor: prof. dr hab. Mirosław Masojć Zastępca Dyrektora ds. dydaktyki: dr Marcin Bohr Zastępca Dyrektora ds. badań naukowych: dr Mirosław Furmanek

Poczet dyrektorów Kierownik Zakładu Archeologii 1945–1947: dr hab. Rudolf Jamka Kierownicy Katedry Prehistorii 1947–1950: dr hab. Rudolf Jamka 1950–1964: prof. dr hab. Włodzimierz Hołubowicz 1964–1972: prof. dr hab. Helena Cehak-Hołubowiczowa Kierownicy Katedry Archeologii 1972–1986: prof. dr hab. Józef Kaźmierczyk 1986–1988: prof. dr hab. Stanisław Pazda 1988–2000: prof. dr hab. Zbigniew Bagniewski Dyrektorzy Instytutu Archeologii 2000–2002: prof. dr hab. Zbigniew Bagniewski 2002–2012: prof. dr hab. Jerzy Piekalski 2012–2016: dr hab. Artur Błażejewski 2016–2024: prof. dr hab. Jerzy Piekalski od 2024: prof. dr hab. Mirosław Masojć

Kierunki kształcenia Na stronie internetowej Instytutu są informacje dla kandydatów na studia i studentów o programie studiów, kadrze, programach badawczych oraz bieżące dotyczące dydaktyki. Instytut kształci studentów na kierunku archeologia na studiach licencjackich (pierwszego stopnia) i magisterskich uzupełniających (drugiego stopnia), podczas których można wybrać następujące specjalizacje: archeologia epoki kamienia archeologia nowego świata archeologia epoki brązu archeologia barbaricum archeologia prowincji rzymskich archeologia średniowiecza archeologia czasów nowożytnych i czasów najnowszych archeologia sądowa

Struktura organizacyjna Zakład Archeologii Epoki Kamienia Samodzielni pracownicy naukowi: Kierownik: dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. dr hab. Jan Burdukiewicz dr hab. Tomasz Płonka

Zakład Epoki Brązu i Wczesnej Epoki Żelaza Samodzielni pracownicy naukowi: Kierownik: dr hab. Tomasz Gralak dr hab. Justyna Baron

Zakład Archeologii Barbaricum i Prowincji Rzymskich Samodzielni pracownicy naukowi: Kierownik: dr hab. Artur Błażejewski dr hab. Mateusz Żmudziński

Zakład Archeologii Wczesnego Średniowiecza Samodzielni pracownicy naukowi: Kierownik: dr hab. Krzysztof Jaworski

Zakład Archeologii Historycznej Samodzielni pracownicy naukowi: Kierownik: prof. dr hab. Jerzy Piekalski prof. dr hab. Borys Paszkiewicz dr hab. Lech Marek prof. dr hab. Krzysztof Wachowski (pracownik pozaetatowy)

Pracownia Archeometrii i Konserwacji Zabytków Archeologicznych Instytutu Archeologii Samodzielni pracownicy naukowi: Kierownik: dr hab. inż. Beata Miazga, prof. UWr

Pracownia Fotograficzna Opiekun: mgr Marek Grześkowiak

Biblioteka Instytutu Archeologii Kierownik: mgr Małgorzata Płeska

Siedziba Główną siedzibą Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego jest od 1947 roku barokowy pałac, który w 1721 roku Dionizy hrabia von Hornes zakupił od rodziny von Sternbach. Przebudowę obiektu w formie zbliżonej do współczesnej ukończono w latach 30. XVIII wieku według planów Jana B. Peintnera. Pałac wzniesiony został w stylu baroku austriacko-włoskiego i jest on budowlą trójskrzydłową, trójkondygnacyjną, z wewnętrznym dziedzińcem zamkniętym obecnie ścianą sąsiedniej kamienicy i powtarza kształt wcześniejszej zabudowy sięgającej średniowiecza, której relikty widoczne są w przyziemu i piwnicach budynku. Siedmioosiowa fasada zlokalizowana jest od strony ulicy Szewskiej, zdobi ją balkonowy portal osi środkowej. Reprezentacyjna kondygnacja (piano nobile) podkreślona jest bogatszą formą kamieniarki okiennej. Obiekt zwieńczony jest mansardowym dachem z jednym rzędem okien. Pierwotne wnętrze amfiladowe wyposażone było w sztukaterie, ozdobne gzymsy i plafony (częściowo zachowane) oraz dekoracyjne kominkiInformacje o budynku na stronie www.polskaniezwykla.pl [on-line] [dostęp 2012-10-29]Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego, pod red. M. Bohra, A. Hałuszko, B. Kufel-Diakowskiej, D. Łaciak, folder informacyjny, Wrocław 2019, s. 60. [on-line] [dostęp 2020-10-11].

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego

A