Polska nowela fantastyczna – seria wydawnicza, w której skład wchodzi sześć tomów antologii polskiej noweli fantastycznej. Seria wydawana była w latach 1983–1986 przez Wydawnictwo Alfa w wyborze i opracowaniu Stefana Otcetena i opracowaniu graficznym Andrzeja Pągowskiego.
Charakterystyka Seria jest wznowieniem, a jednocześnie „uzupełnieniem i kontynuacją” słynnej antologii zredagowanej przez Juliana Tuwima z ilustracjami Jana Marcina Szancera pod takim samym tytułem, która ukazała się początkowo w jednym tomie w 1949 nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego. W 1952 Tuwim dokonał reedycji, rozbił książkę na 2 tomy, usunął jedno opowiadanie i dodał kilka nowych utworów. Na tym wydaniu wzorowały się wszystkie następne wznowienia, m.in. w latach 70. w serii Biblioteka Klasyki Polskiej i Obcej Wydawnictwa Literackiego. Wznowione przez Stefana Otcetena w 1983 dwa tomy antologii Tuwima zapoczątkowały sześciotomową rozbudowaną reedycję.
W każdym z tomów na końcu zamieszczono krótkie biogramy autorów antologii. Utwory w tomach ułożone są chronologicznie. Seria ma jednolitą szatę graficzną, a liczba oczek na okładce odpowiada numerowi tomu, przy czym „oczko” jest interpretowane zarówno dosłownie jako grafika ludzkiego oka, jak i przenośnie jako punkt na kostce do gry.
Wydanie z 1949 Henryk Rzewuski – Ja gorę Lucjan Siemieński – Diabeł w Krakowie Józef Bohdan Dziekoński – Duch jaskini Jan Barszczewski – Włosy krzyczące na głowie Jan Barszczewski – Zachariaszek Karol Libelt – Gra w szachy Józef Korzeniowski – Narożna kamienica Włodzimierz Zagórski – Moja przygoda na dworze J.O. wojewody wileńskiego ks. Radziwiłła Panie Kochanku Józef Dzierzkowski – Lekarz magnetyczny Władysław Łoziński – Zapatan Józef Maksymilian Ossoliński – Nie użyje, nie zje, nie spije... diabeł przyleci i porwie Józef Maksymilian Ossoliński – Fraszka diabeł (cz. 1: Co diablica zarwie, tego i diabeł nie wydrze, cz. 2: Jeszcze z onegdajszego ostatek) Jan Potocki – Historia komandora Torelwy (fragment powieści Rękopis znaleziony w Saragossie) Publikacja tego tomu wywołała zaintereowanie i debatę wśród ówczesnych krytyków literackich.
Wydania od 1952 Tom I: Ja gorę Prezentowane w tym tomie utwory powstały od końca XVIII w. do dwudziestolecia międzywojennego. Tytuł został nadany w wydaniu z 1983. Józef Maksymilian Ossoliński – Nie użyje, nie zje, nie spije... diabeł przyleci i porwie Józef Maksymilian Ossoliński – Fraszka diabeł (cz. 1: Co diablica zarwie, tego i diabeł nie wydrze, cz. 2: Jeszcze z onegdajszego ostatek) Jan Potocki – Historia komandora Torelwy (fragment powieści Rękopis znaleziony w Saragossie) Jan Barszczewski – Włosy krzyczące na głowie Jan Barszczewski – Zachariaszek Henryk Rzewuski – Ja gorę Józef Korzeniowski – Narożna kamienica Józef Dzierzkowski – Lekarz magnetyczny Aleksander Groza – Biała róża Pinettiego Karol Libelt – Gra w szachy Ludwik Sztyrmer – Paliwoda (cz. 1: Małe przygody, cz. 2: Przygody mniejsze) Teodor Tripplin – Grobowiec bez napisu nad Niemnem
Tom II: Władca czasu Prezentowane w tym tomie utwory powstały od końca XVIII w. do dwudziestolecia międzywojennego. Tytuł został nadany w wydaniu z 1983. Józef Bohdan Dziekoński – Duch jaskini Józef Bohdan Dziekoński – Siła woli Ludwik Niemojowski – Szach i mat! Włodzimierz Zagórski – Moja przygoda na dworze J.O. wojewody wileńskiego ks. Radziwiłła Panie Kochanku Sygurd Wiśniowski – Niewidzialny Władysław Łoziński – Zapatan Bolesław Prus – Dziwna historia Bolesław Prus – Sen Antoni Lange – Władca czasu Stefan Grabiński – Ślepy tor Stefan Grabiński – Zemsta żywiołaków
Wydanie z lat 1984–1986 Tomy I i II są takie same jak w poprzednich wydaniach.
Tom III: Podróż na Księżyc (1984) Zawiera utwory napisane od połowy XVII w. do lat 80. XIX w. Jednym z kryteriów doboru utworów do tomu był fakt niepublikowania ich po 1945 roku (z jednym wyjątkiem – Sygurd Wiśniowski Drzewo latające). Stanisław Leszczyński, król Polski – Rozmowa Europejczyka z wyspiarzem z królestwa Dumocala Michał Dymitr Krajewski – Peregrynacja Wojciecha Zdarzyńskiego na Księżyc (fragment powieści Wojciech Zdarzyński) Baron Brambeus (Józef Julian Sękowski) – Podróż uczona na Wyspę Niedźwiedzią Teodor Tripplin – Podróż po Księżycu odbyta przez Serafina Bolińskiego Deotyma (Jadwiga Łuszczewska) – Zwierciadlana zagadka Sygurd Wiśniowski – Drzewo latające Tom ten zrecenzował Andrzej Niewiadowski dla „Fantastyki”. Pomysl samej serii uznał za dobry, ale wykonanie uznał za problematyczne, krytykując wybór tekstów za subiektywny i niezbyt reprezentatywyny, a wiele z zaprezentowanych tekstów za niezbyt udane, zwłaszcza z perespektywy porównania z tekstami pisarzy współczesnych.
Tom IV: Król powietrza (1985) Zawiera utwory z lat 1894–1918. Jednym z kryteriów doboru utworów do tomu był fakt niepublikowania ich po 1945 roku. Włodzimierz Zagórski – Diable wiano Włodzimierz Zagórski – W XX wieku Abul (Władysław Satke) – Goście z Marsa Jan Mieroszewicz (Wacław Gąsiorowski) – Zginęła głupota! Ludwik Szczepański – Król powietrza Bogusław Adamowicz – Dzieje niewiadomego doży Bogusław Adamowicz – Tajemnica długiego i krótkiego życia Tadeusz Konczyński – Wyspa smutku Tadeusz Konczyński – Miasto stu tysięcy Antoni Lange – Kometa Antoni Lange – Memoriał doktora Czang-Fu-Li Jadwiga Bohuszewiczowa – Tajemnica sfinksa północnego Ferdynand Antoni Ossendowski – Przybysze z Kamparty Franciszek Mirandola (Franciszek Pik) – Sztuczny żołnierz Franciszek Mirandola (Franciszek Pik) – Genialny pomysł
Tom V: Niezwykły kryształ (1986) Zawiera utwory napisane w okresie dwudziestolecia międzywojennego, z wyjątkiem noweli Stanisława Balińskiego, napisanej w czasie wojny na emigracji i wydanego po wojnie poza granicami Polski. Jerzy Braun – W państwie Asras Aleksander Wat – Niech żyje Europa! (Ze wspomnień byłego Europejczyka) Aleksander Wat – Historia ostatniej rewolucji w Anglii Ferdynand Goetel, Rafał Malczewski – Król Nikodem Stefan Grabiński – Engramy Szatery Stefan Grabiński – Opowieść o grabarzu (Gawęda zaduszna) Stefan Grabiński – Czarna Wólka Aleksander Junosza-Olszakowski – Grobowiec w Benihassan Aleksander Junosza-Olszakowski – Błękitna tęcza Antoni Marczyński – Biały jacht Stanisław Baliński – Miasto księżyców Stanisław Baliński – Śmiejący się Budda Janusz Meissner – Samolot Lecarte'a Jerzy Sosnkowski – Jeniec atmosfery Kazimierz Czyżowski – Szalony lotnik Feliks Burdecki – Rakietą na Merkury Mieczysław Krzepkowski – 40000 kilometrów nad Ziemią Stefan Wałdyka – Tajemnica zamku kurzętnickiego czyli ludzie bez nazwisk Bolesław Żarnowiecki – Bitwa Mieczysław Smolarski – Miasto Światłości Mieczysław Smolarski – Niezwykły kryształ Leonard Życki – Władca Grenlandii Tom zrecenzowała Grażyna Larsoń dla "Fantastyki" (8/97, s. 58).
Tom VI: Przepowiednia (1986) Zawiera mniej znane utwory napisane w latach 1958-1984: wczesne utwory uznanych pisarzy (np. Boruń, Wnuk-Lipiński), utwory autorów, którzy w momencie publikacji nie opublikowali autorskiego wyboru opowiadań (np. Stoff, Oramus), nowe utwory popularnych w momencie publikacji pisarzy (np. Baraniecki, Zajdel). Autor wyboru dodał do niego również mało znany utwór fantastyczny poety Andrzeja Bursy. Krzysztof Boruń – Spadkobiercy Andrzej Bursa – Smok Henryk Gajewski – Przepowiednia Edmund Wnuk-Lipiński – Krzyś Andrzej Stoff – Narzeczona z hibernatora Ryszard Sawwa – Paragraf 3 Sławomir Pikuła – Fale na wodzie Robert F. Stratton – Hobby doktora Travena Jerzy Lipka – Co większe muchy Darosław J. Toruń – Test 54842 Marek Baraniecki – Teatr w Dolinie Ciszy Janusz A. Zajdel – Chrzest bojowy Andrzej Drzewiński – Ku północy Konrad Fiałkowski – Telefon wigilijny Marek Oramus – Kwadrofoniczne delirium tremens
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Polskie antologie fantastyczne