mały|Dwutorowa linia kolejowa nr 151 thumb|Jednotorowa linia kolejowa mały|Most kolejowy w Nowej Rudzie

Linia kolejowa – część drogi kolejowej, składająca się z jednego lub większej liczby torów kolejowych, łącząca określone punkty, np. stacje końcowe lub węzłowe.

Na liniach kolejowych rozmieszczone są punkty eksploatacyjne.

Historia Pierwsze linie kolejowe na świecie wybudowano w latach 1764–1825 w, zależnie od źródeł, Wielkiej Brytanii (z Darlington do Stockton) lub USA.

Charakterystyka Linia kolejowa dzieli się na mniejsze elementyRozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji ().: odcinki, szlaki, odstępy.

mały|Betonowy słupek hektometrowy na stacji kolejowej w Szczytnie Każda linia kolejowa posiada m.in. własny numer, nazwę oraz kilometraż (w formie tabliczek na słupach trakcyjnych lub betonowych słupków hektometrowych). Zadaniem kilometrowania jest określenie usytuowania istniejących budowli i urządzeń kolejowych względem położenia hektometrów. Początek, kierunek i koniec kilometrowania dla linii kolejowych ustala zarządca infrastruktury.

Parametry techniczno-eksploatacyjne linii kolejowej to ustalone przez zarząd kolei dla danej linii parametry określające m.in.Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (, Dział I, § 3).: maksymalną dopuszczalną prędkość eksploatacyjną pojazdów kolejowych, maksymalne dopuszczalne naciski na tor kolejowy, obciążenie przewozami wyrażone w gigagramach brutto na rok [Gg/rok] lub teragramach brutto na rok [Tg/rok], skrajnię budowli.

Długość linii kolejowych eksploatowanych to suma długości budowlanych czynnych linii kolejowych normalnotorowych, wąskotorowych i szerokotorowych, mierzona na liniach jednotorowych wzdłuż osi toru, a na liniach wielotorowych wzdłuż osi najdłuższego toru.

Za najdłuższą linię kolejową na świecie uznawany jest, położony w Rosji, system Kolei Transsyberyjskiej z najdłuższym odcinkiem wynoszącym 9288 km, natomiast najwyżej położony jest fragment chińskiej linii tybetańskiej w punkcie na wysokości 5072 m n.p.m.

Linie kolejowe powinny być wyposażone m.in. wRozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (, Dział II, Rozdział 3).: stałe sygnalizatory torowe (semafory i tarcze), ustawiane lub zawieszane przy torze kolejowym, informujące obsługę pojazdu kolejowego o dopuszczalnej prędkości, jaka obowiązuje na odcinku za sygnalizatorem torowym; na liniach kolejowych przystosowanych do dużych prędkości sygnalizacja torowa może być zastąpiona sygnalizacją kabinową w pojeździe kolejowym; znaki i sygnały drogowe widoczne w każdych warunkach atmosferycznych, informujące o kilometrażu, pochyleniu podłużnym i innych parametrach toru oraz oznaczające odcinki, na których obowiązuje inna prędkość niż ustalona parametrami eksploatacyjnymi dla danej linii; urządzenia łączności pomiędzy posterunkami ruchu.

Podstawowym elementem linii kolejowej jest droga kolejowa. Wyposażenie techniczne linii kolejowej obejmuje konstrukcyjne elementy nawierzchni, podtorze, obiekty inżynieryjne oraz, w szczególności, następujące budowle i urządzeniaRozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (, Dział II, Rozdział 1).: systemu sterowania ruchem kolejowym, związane z obsługą przewozu osób i rzeczy, zaplecza technicznego taboru kolejowego, zasilania elektrotrakcyjnego, telekomunikacyjne, zasilania elektroenergetycznego, sieci technicznych, związane ze skrzyżowaniami w jednym poziomie z drogami i przejściami (m.in. przejazdy kolejowo–drogowe)Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 20 października 2015 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie () z późn. zm., związane z osłoną antyawaryjną.

Możliwości eksploatacyjno–ruchowe danej linii kolejowej lub jej części (odcinka linii) do wykonywania na niej przejazdów pociągów w danym czasie określane są jako całkowita zdolność przepustowa. Wskazuje ona największą liczbę pociągów lub par pociągów, które mogą przejechać po danym fragmencie linii kolejowej (odcinku, szlaku) w ciągu określonego czasu, zazwyczaj doby lub godziny szczytowego natężenia przewozówRozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego w międzywojewódzkich i międzynarodowych przewozach pasażerskich oraz w wojewódzkich przewozach pasażerskich w transporcie kolejowym (), s. 13.. Zdolność przepustowa zależy od parametrów technicznych linii kolejowej, takich jak dopuszczalna prędkość maksymalna, liczba i długość odcinków o ograniczonej prędkości, liczba torów szlakowych, rodzaj urządzeń sterowania ruchem pociągów, układy torowe na stacjach czy struktura rodzajowa pociągów wykorzystujących daną linię kolejową i parametry ich ruchu.

Klasyfikacja linii kolejowych Linie kolejowe klasyfikowane mogą być według ich właściwości, parametrów technicznych lub funkcji gospodarczych i społecznych: kategoria linii: magistralna, pierwszorzędna, drugorzędna, znaczenia miejscowego; liczba torów: jednotorowe, dwutorowe; elektryfikacja: zelektryfikowane, niezelektryfikowane; szerokość toru: normalnotorowe (o rozstawie szyn między wewnętrznymi krawędziami toków szynowych 1435 mm), szerokotorowe (o szerokości większej niż 1435 mm, np. 1520 mm – Rosja, Ukraina, Białoruś, i inne kraje WNP, 1600 mm – Irlandia lub 1676 mm – Hiszpania, Portugalia), wąskotorowe (o szerokości mniejszej niż 1435 mm, np. 1067 mm, 1000 mm, 785 mm, 750 mm i 600 mm); znaczenie linii: państwowe, pozostałe; klasa toru: wartości od 0 do 5 sieci transportowe: AGC, AGTC, TEN-T kompleksowa, TEN-T bazowa pasażerska, TEN-T bazowa towarowa; prędkość konstrukcyjna: 250 km/h, 200 km/h, 160 km/h, 140 km/h, 130 km/h, 120 km/h, 110 km/h, 100 km/h, 90 km/h, 80 km/h, 70 km/h, 60 km/h, 50 km/h, 40 km/h.

Dodatkowo linie kolejowe można wyróżnić w zakresie np.: ukształtowania terenu: nizinne (o pochyleniach podłużnych linii od 5 do 10‰ i promieniach łuków w granicach od 500 do 2000 m), podgórskie (o pochyleniach podłużnych linii od 10 do 15‰ i promieniach łuków w granicach od 300 do 1500 m), górskie (o pochyleniach podłużnych linii do 30‰ i z promieniami łuków w granicach od 300 do 800 m); położenia w stosunku do powierzchni terenu: naziemne, nadziemne, podziemne.

Linie kolejowe w Polsce

Według ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym linia kolejowa to wyznaczona przez zarządcę infrastruktury droga kolejowa przystosowana do prowadzenia ruchu pociągówUstawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym ()..

Zobacz też

łącznica tor łączący likwidacja linii kolejowej

Przypisy

Bibliografia