Stanisław Ludwik Nalaskowski (ur. 20 marca 1923 w Papowie k. Torunia, zm. 11 listopada 2007 w Toruniu) – polski pedagog, myśliciel, nauczyciel i dyrektor w szkołach podstawowych i średnich oraz nauczyciel akademicki, docent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Specjalista w dziedzinie pedagogiki ogólnej, metodologii badań pedagogicznych oraz praktyki i teorii kierowania szkołą.

Życiorys Młodość Urodził się 20 marca 1923 roku w Papowie. W wieku sześciu lat rozpoczął naukę w szkole powszechnej. W tym czasie rozwijać się u niego zaczęły zainteresowania filozofią i logiką, które wpłynęły na późniejsze jego ukształtowanie jako naukowca. W roku 1937 rozpoczął naukę w Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, którą przerwał wybuch wojny w 1939 roku. W 1944 roku udało mu się przeniknąć do Wojska Polskiego w Anglii, z której powrócił w 1946 roku, odznaczony medalem „The War Medal 1939–1945”. Wkrótce podjął naukę w Liceum Pedagogicznym w Toruniu, a w 1948 roku zdał maturę. Pod kierunkiem prof. Kazimierza Sośnickiego ukończył pracą magisterską studia na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu (1952). Jego ówczesne zainteresowania skupiały się przede wszystkim na problemach psychologicznych i filozoficznych związanych z pedagogiką.

Działalność naukowa i nauczycielska Pracę zawodową rozpoczął jako nauczyciel w szkole podstawowej w Czarnym Błocie. W 1947 roku przeniesiony do siedmioklasowej szkoły podstawowej w Brąchnowie, gdzie uczył między innymi języka polskiego, matematyki i języka francuskiego. Lata 1950–1952 spędził jako nauczyciel w szkole podstawowej w Świerczynkach. Równolegle ukończył studia na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, lecz likwidacja przez władze PRL pedagogiki jako kierunku studiów, uniemożliwiła mu drogę do naukowej kariery na ponad dwadzieścia lat. Spędził je w Chełmży, gdzie pracował w szkole nr 1 (z-ca kierownika), nr 2 (kierownik pedagogiczny), nr 3 (dyrektor), w Liceum Ogólnokształcącym, Szkole Przysposobienia Zawodowego (dyrektor) i w Domu Kultury. W 1957 roku został powołany na stanowisko kierownika Wydziału Pedagogicznego Zarządu Okręgu ZNP w Toruniu. W latach 1964–1972 był kierownikiem jednostki budżetowej dla szkół podstawowych i liceum ogólnokształcącego w Chełmży. Od roku 1972 pracował jako wizytator ds. kadry kierowniczej w Wydziale Oświaty i Wychowania w Toruniu, prowadził konferencje metodyczne dla dyrektorów szkół średnich. Przez cały ten okres kontrolowany był przez władze komunistyczne ze względu na swój opór i sprzeciw wobec ideologii socjalizmu, przez lokalne kierownictwo PZPR określany był mianem „reakcjonisty”. 1 września 1973 roku rozpoczął pracę w charakterze wykładowcy na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, najpierw w Katedrze Pedagogiki, która następnie przekształciła się w Instytut Pedagogiki i Psychologii. W 1976 roku doktoryzował się na podstawie rozprawy „Modele warunków planowej działalności dydaktyczno-wychowawczej w szkole”, której promotorem była doc. dr hab. Maria Lipowska. W 1986 roku otrzymał nominację na docenta. W latach 1977–1989 kierował Zaocznym Studium Pedagogiki, w latach 1978–1984 oraz 1987–1989 był zastępcą dyrektora Instytutu Pedagogiki i Psychologii. Od roku 1983 do 1989 kierował Zakładem Pedagogiki Ogólnej i Dydaktyki. Wypromował około 200 magistrów pedagogiki. W roku 1992 przeszedł na emeryturę, nie przestając jednak wykładać.

W swoich rozważaniach naukowych wielokrotnie podkreślał niezwykle duże znaczenie godności ludzkiej i humanistycznych wartości przypisanych człowiekowi jako osobie. Zwracał szczególną uwagę na wykorzystywanie prawidłowości psychologicznych w procesie kierowania szkołą. W swoim dorobku naukowym skupiał się głównie na pedagogice ogólnej i dydaktyce oraz metodologii nauk o wychowaniu. Napisał około 20 książek i opublikował ponad 40 artykułów. Odznaczony Medalem za Zasługi położone dla rozwoju Uczelni, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej.

Zmarł 11 listopada 2007 roku w Toruniu.

Publikacje Nauczanie historii w ujęciu dydaktyki epistemologicznej, Toruń 1976. U podstaw planowania pedagogicznego. Studium nad strukturą informacji, Toruń 1981. Problemy nauczania i uczenia się w ujęciu dydaktyki epistemologicznej, Toruń 1982. Wybrane zagadnienia teorii metod nauczania, Toruń 1986. Wybrane zagadnienia z metodologii badań pedagogicznych, Toruń 1987. Humanizm i podmiotowość w wychowaniu, Toruń 1991. Pedagogika i dydaktyka w ujęciu Kazimierza Sośnickiego, Toruń 1992. O ideale wychowania i celach kształcenia, Toruń 1993. Dydaktyka ogólna. Projekt programu, Toruń 1994. Z metodologii badań pedagogicznych, Olecko 1994. Od teorii do praktyki kierowania szkołą, Olecko 1995. Dyrektor szkoły. Style i proces kierowania, Olsztyn 1996. Humanizm i podmiotowość w wychowaniu, wyd. IV rozszerzone, Toruń 1996. Metody nauczania, Toruń 1997. Z moich wspomnień i doświadczeń, Toruń 1997. O zasadach nauczania, Toruń 1999. Metody badań i diagnozowania edukacji, Toruń 2000. Kształcenie i wychowanie w zreformowanej szkole polskiej, Kraków 2001. O kierowaniu szkołą, Kraków 2001. Ideał wychowania i proces kształcenia, Toruń 2003. Wprowadzenie do pedagogiki ogólnej. Wybrane zagadnienia, Olsztyn 2004.

Aforyzmy „Społeczeństwo może obyć się bez chleba, ale bez miłości nigdy, bo wtedy naraża się na samounicestwienie”. „Największym złem jest odmowa wiary w istnienie obiektywnego zła”. „Sztuka jest dokonaniem poszczególnych jednostek, zaś nauka dziełem wspólnym (nie ma więc nauki socjalistycznej i burżuazyjnej)”. „Twórca nauki naciska tylko klamkę drzwi, a inni je otwierają i udostępniają ludzkości znajdujące się za nimi skarby”. „Pojęcie godności może wydawać się współczesnemu człowiekowi dziwne, wręcz bezsensowne. Dopiero potem, gdy po godności nie ma już śladu, ofiara sama zdaje sobie sprawę, co utraciła”. „W życiu, pracy zawodowej i działalności społecznej bądź zawsze realistą, tzn. żądaj tego, co niemożliwe”. „Wcale nie trzeba wielkich czynów, wystarczy czasem zrobić niewiele aby zrobiło się wiele”. „W pogoni za pieniędzmi i własnymi przyjemnościami człowiek współczesny zatraca siebie”. „Niedoboru moralnego poczucia w narodzie nie jest w stanie wyrównać rząd, parlament ani stanowione przez niego prawo”. „Zapobieganie złu przez czynne przeciwstawianie się mu, jest w dobie dzisiejszej bohaterstwem”. „Typowym językiem naszej epoki jest reklama, a grzech inspiruje jej twórców”. „Najgorsze jest to prawo, które zabrania zabraniać; życie bez zakazów jest życiem bez hamulców”. „Niedobrze, gdy naukowa teoria wychowania ma takie znaczenie dla nauczyciela jak dla niewidomego okulary (brak ideału i zły nauczyciel – to upadek szkoły)”. „Nie można być nauczycielem, nie wiedząc jak działa na człowieka język i jakie znaczenie ma on w wychowaniu moralnym i społecznym. Bez umiejętności mówienia i wysławiania się nie ma dialogu”. „Obojętność nauczyciela jest perfidną metodą torturowania uczniów”. „Źle się dzieje, gdy nuda jest boginią szkoły”. „Totalitarny liberalizm – to największa choroba XX wieku”. „Traktowanie siebie jako ludzi wolnych gwarantuje trwanie wolności”. „Wypaczenie pojęcia winy jest zasadniczą cechą intelektualnego wysiłku współczesnych elit politycznych”. „Takie społeczeństwo, w którym ludzie przestają się przeciwstawiać złu i odnoszą się do niego z sentymentalną tolerancją, jest społeczeństwem ulegającym samounicestwieniu”. „To, że społeczeństwo nieprzeciwstawiające się złu upada jest przykładem zwycięstwa dobra nad złem”.

Bibliografia Z moich wspomnień i doświadczeń, Toruń 1997. Humanizm i podmiotowość w wychowaniu, Toruń 1991. O zasadach nauczania, Toruń 1999.

Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 2007