SumkiRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 17 października 1949 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości () (niem. Sumken) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Orzysz. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Pianki.
Opis W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.
Osada położona przy drodze krajowej 63 na odcinku Orzysz - Giżycko. W pobliżu znajdują się dwa niewielkie jeziora: Kieplin (24 ha) oraz Przelestka lub Przechozdka (3 ha). Obecnie we wsi znajduje się kilka domów z początku XX w. Swego czasu istniał tu Ośrodek Sportowo-Rekreacyjny ze Stadniną Koni. Nazwa W dokumencie lokacyjnym (1443) im Dorf NeuendorffBiałuński G. Osadnictwo regionu Wielkich Jezior Mazurskich ... s. 36.. W dokumentach krzyżackich SumbkenBarkowski O. Beiträge zur Siedlungs... s. 224., Kursintki oder SompkyBarkowski O. Beiträge zur Siedlungs... s. 208., Kersunken (1498)Białuński G. Osadnictwo regionu Wielkich Jezior Mazurskich ... s. 72., Slompky, SumpkenBarkowski O. Beiträge zur Siedlungs... s. 223.Wojciech Kętrzyński O ludności polskiej w Prusiech niegdyś krzyżackich... Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Lwów 1882, s. 472.. Na mapie Districtus Reinensis (1663) Józefa Naronowicza-Narońskiego - SomkiemJan Szeliga Rękopiśmienne mapy Prus Książęcych Józefa Naronowicza-Narońskiego z drugiej połowy XVII wieku. Biblioteka Narodowa, Warszawa, 1997, ilustracja nr 2..Później nadal Sumbken i SumkenStatistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen. Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg, 1857 s. 302.. Rozporządzeniem Ministra Administracji Publicznej z 17 października 1949 roku o przywróceniu i ustaleniu nazw miejscowości, nadano obowiązującą nazwę Sumki. Historia Przywilej lokacyjny Sumek został nadany w 1443 roku, przez wielkiego mistrza Konrada von Erlichshausena, Wawrzyńcowi Polan. Dan w Rastemborku w sobotę po ś. Macieju apostole. Stało się to tego samego dnia, w którym został on również dziedzicznym sołtysem Nowej Wsi (Neuendorff) czyli obecnego Orzysza. W przywileju lokacyjnym Orzysza Wawrzyniec jest nazwany Polin, co najpewniej świadczy, że był Polakiem. Dobra służebne Sumki założone zostały na 10 łanach, na prawie magdeburskim z obowiązkiem jednej służby konnej z 10-letnią wolnizną. Potem wolni z Sumek musieli oddawać płużne. Zastrzeżono, że gdyby właściciele dóbr je opuścili i wyjechali za granicę, majątek miał przejść z powrotem w posiadanie Zakonu. W dokumentach z końca XV wieku Sumki wymieniane zostają jako Kursintki oder Sompky, a także Kersunken. Może to świadczyć o tym, że w tym czasie siedzieli w Sumkach Kurzątkowie. Sumki należały do parafii w Orzyszu, administracyjnie podlegały rewirowi w Grzegorzach.W październiku 1656 roku Tatarzy uprowadzili w jasyr 2 mieszkańców Sumek, mężczyznę i kobietę.Według danych opublikowanych w 1823 roku w Sumkach było 5 gospodarstw i mieszkało 29 osóbDr. Leopold Krug, Alexander August Mützell Neues Topographisch-Statistisch-Geographisches Wörterbuch des Preussischen Staats. Vierter Band P-S. Karl August Kümmel, Halle, 1823, s. 412.. W 1857 roku Sumki liczyły 46 mieszkańców.Do 1945 Sumki były przysiółkiem należącym do wsi Pianki obejmującym dwa duże gospodarstwa rolnePawlicki R., Sikorski P., Wierzba M. Przewodnik po ścieżkach rowerowych s. 117.. Zabytki Dawny cmentarz ewangelicki. Najstarszy zachowany nagrobek: Marie Prystaw z domu Sczislo †1934. Turystyka Przez Sumki przebiega szlak rodzinnyPawlicki R. Sikorski P., Wierzba M. Przewodnik po ścieżkach rowerowych... s. 111..
Przypisy
Bibliografia
Otto Barkowski. Beiträge zur Siedlungs- und Ortsgeschichte des Hauptamtes Rhein. Altpreussische Forschunge. 11. Jahrgang, H. 1, s. 197–224, 1934. R. W. Pawlicki, P. Sikorski, M. Wierzba, Przewodnik po ścieżkach rowerowych, Ziemia Orzyska, Orzysz, 2004 Statut gminy Orzysz
Kategoria:Orzysz (gmina)