44 Pułk Strzelców Legii Amerykańskiej

thumb thumb|Ochotnicy do Armii Hallera ze Stanów Zjednoczonych i Kanady w drodze do Francji 44 pułk strzelców Legii Amerykańskiej (44 pp) – oddział piechoty Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Sformowany został w 1918 jako 2 pułk strzelców polskich 1 Dywizji Strzelców Polskich Armii Polskiej we Francji. Po powrocie do kraju oddział przemianowany został na 2 pułk strzelców pieszych, a po zjednoczeniu Błękitnej Armii z Wojskiem Polskim w kraju, na 44 pułk strzelców kresowych. Po wojnie z bolszewikami nazwę oddziału ustalono na 44 pułk piechoty Strzelców Kresowych, a w 1939 jednostka przemianowana została na 44 pułk strzelców Legii AmerykańskiejDziennik Rozkazów M.S.Wojsk. z 1939 nr 9, poz. 90..

W okresie międzywojennym pułk stacjonował w Równem i wchodził w skład 13 Kresowej Dywizji Piechoty. W 1939 wszedł w skład Korpusu Interwencyjnego, a po jego rozwiązaniu walczył w składzie macierzystej dywizji w obszarze działania Armii „Prusy”.

Formowanie i zmiany organizacyjne Po ogłoszeniu dekretu prezydenta Republiki Francuskiej, do obozu Sille le Guillaume zaczęli przybywać pierwsi oficerowie i szeregowi zwolnieni z armii francuskiej. Dołączyli do nich jeńcy – byli żołnierze państw zaborczych oraz ochotnicy z różnych krajów Europy. 7 lutego 1918 przybył do Mamers pierwszy transport Polaków z Ameryki. Z ochotników tych utworzono I i II batalion 2 pułku strzelców polskich. Już 16 lutego wydzielono z pułku I batalion, który stał się zalążkiem 3 pułku strzelców polskich. Drugi transport z USA przybył do Mayenne 29 lutego. Jego żołnierze utworzyli II batalion i pododdziały gospodarcze. Obsadą kolejnego transportu odtworzono I batalion i kompanię sztabową. Pułk został zorganizowany według etatu francuskiego pułku piechoty. 13 marca pułk liczył 66 oficerów, około 460 podoficerów i 2500 strzelców. Zewnętrznymi oznakami przynależności narodowej były czapki rogatywki, orzełki polskie na naramiennikach, a z czasem i orzełki na guzikach. Każdy oficer posiadał odznakę – orła jagiellońskiego. Z dniem 19 sierpnia pułk wszedł pod rozkazy dowódcy 1 Dywizji Strzelców Polskich Armii Polskiej we Francji. Dywizję polską wcielono do XX Korpusu, podporządkowując ją dowódcy 4 Armii, generałowi Gauroud.

Po powrocie do kraju oddział przemianowany został na 2 pułk strzelców pieszych. 1 września 1919, po zjednoczeniu Armii Polskiej we Francji z Wojskiem Polskim, przemianowany został na 44 pułk Strzelców Kresowych. Po wojnie z bolszewikami nazwę oddziału ustalono na 44 pułk piechoty Strzelców Kresowych. W 1939 jednostka przemianowana została na 44 pułk strzelców Legii Amerykańskiej.

W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w Łucku.

Obsada personalna pułku w 1920StanowiskoStopień, imię i nazwiskoCzasokresDowódca pułkuczpo. mjr Grabińskibył III 1918płk Ryszard Edward Berecki3 IV - ppłk Antoni Szyllingwz ppłk Wilhelm Lawicz-LiszkaVIIwz ppłk Stanisław PowroźnickiXAdiutantpor. Stanisław BobrowskiOficer łącznościp.o. plut. Józef KrupaOficer bronippor. Jan BłachowiczOficer gazowyppor. Antoni PoczobutLekarzppłk lek. Stefan Garczyńskipor. lek. dr Henryk KochanowiczOficer prowiantowyppor. Antoni LibrachReferent oświatowyppor. Jan MazurKapelanks. Antoni Wojdeszukdo 18 VIIks. Jan WielebińskiOficer wywiadowczypor. Władysław LeśniakDowódca taborów pułkuppor. Witalis OlszewskiDowódca I batalionumjr. Grabińskibył III 1920ppłk Wilhelm Lawicz-Liszkakpt. Mikołaj PieślakAdiutantppor. Stanisław MichnoOficer prowiantowyppor. Jan MazurOficer gazowyppor. Majer Griffeldo 27 VIIILekarzpor. lek. dr Włodzimierz MissiuroOficer kasowyppor. Ferdynand RudnickiDowódca 1 kompaniipor. Michał Poźniakdo 5 VIppor. Paweł Bilickippor. Wacław Matuszekod 1IXDowódca plutonuppor. Stanisław Cychańskido 1 VIIDowódca plutonuppor. Majer GriffelDowódca 2 kompaniipor. Kazimierz MikulińskiDowódca plutonuppor. Antoni KozieradzkiDowódca 3 kompaniipor. Stanisław SolonDowódca plutonuppor. Wacław MatuszekDowódca 4 kompaniipor. Władysław Kargolpor. Stanisław ŁączkowskiDowódca plutonupor. Wawrzyniec KrzanowskiDowódca 1 kompanii kmkpt. Mikołaj Pieślakpor. Kazimierz DombrowskiDowódca plutonupor. Zygmunt WięckusDowódca II batalionukpt. Rafał ZieleniewskiAdiutantppor. Wacław MosiewiczOficer prowiantowyppor. Aleksander KrajewskiOficer gazowyppor. Józef HapońskiDowódca 5 kompaniipor. Antoni WiącekDowódca plutonupchor. Stanisław ŚwiackiDowódca 6 kompaniipor. Stanisław SosieńDowódca plutonuppor. Izaak SegalDowódca plutonuppor. Zygmunt ZawilskiDowódca 7 kompaniipor. Jan MałachowskiDowódca plutonuppor. Józef WęglickiDowódca 8 kompaniipor. Tadeusz Kwaśniewskipor. Władysław PawłowskiDowódca plutonuppor. Kazimierz LaskowskiDowódca 2 kompanii kmpor. Bronisław BrzezińskiDowódca III batalionukpt. Stanisław Bilminranny 10 IXAdiutantppor. Michał StankiewiczOficer prowiantowyppor. Antoni LibrachLekarzppor. lek. dr Emil GłowackiDowódca 9 kompaniipor. Władysław KargolDowódca plutonupor. Roman Gutkowskiranny 17 VIIIDowódca 10 kompaniipor. Piotr AndruszkiewiczDowódca 11 kompaniipor. Ludwik Grynkiewiczdo 2 VIIIppor. Tadeusz Śniechowskiod 3 VIIIDowódca plutonuppor. Stanisław KawkaDowódca plutonuppor. Michał MarszewskiDowódca 12 kompaniipor. Leon GąsiorDowódca plutonuppor. Bronisław CzaczkowskiDowódca 3 kompanii kmpor. Wincenty Prybado 13 VIIIpor. Jan BaranieckiOficer baonuppor. Jan Halińskido 13 VIIIDowódca kompanii technicznejpor. Stanisław SielawaDowódca 4 kompanii kmpor. Jan SeilerDowódca oddziału dział piechotyppor. Paweł BilickiOficer pułkupor. Stanisław GierwatowskiOficer pułkupor. Władysław SzwagielOficer pułkuppor. Stanisław Fabowski†18 VIIIOficer pułkupchor. Romuald Gristerdo 10 VIII

2 psp w walkach na froncie zachodnim thumb|Stanisław Bobrowski, Zarys historji wojennej 44-go pułku Strzelców Kresowych thumb thumb Jesienią 1918 pułk został przydzielony do X Korpusu francuskiej 7 Armii gen. Mangin'a i skierowany do Raon l'Etape. Tam 18 października zluzował amerykański 324 pułk piechoty na odcinkach de la Plaine i Croix Charpentiers. Na pierwszej linii trwał jedynie słaby ogień artyleryjski i karabinów maszynowych. Pułk wysyłał do walki bojowe patrole. Straty pułku na tym odcinku to 2 zabitych i 11 rannych. 4 listopada pułk został zluzowany przez oddziały francuskiej 69 Dywizji Piechoty.

W listopadzie dowództwo koalicji zaplanowało ofensywę, której celem było oskrzydlenie armii niemieckiej w Belgii. Polska dywizja, a w jej składzie 2 pułk strzelców, miała atakować fort w obszarze twierdzy Metz. Podczas transportu zawarto zawieszenie broni i pułk powrócił do Moriville, a w następnych dniach wszedł w skład wojsk okupacyjnych przygotowujących się do wyjazdu do Alzacji. Także to zadanie zostało odwołane, a pułk przegrupował się do Haussonville, gdzie poddany został reorganizacji. Pułk składał się z dowództwa i sztabu, kompanii sztabowej, trzech baonów piechoty, po trzy kompanie strzelców i jednej kompanii ckm.

Pułk w walce o granice Ofensywa na Wołyń 12 maja 1919, już jako 2 pułk strzelców pieszych, pułk ruszył na front polsko-ukraiński. Maszerował w dwóch kolumnach: prawą, pod dowództwem ppłk. Józefa Grabińskiego, którą stanowił I batalion, jedna bateria 1 pułku artylerii oraz pluton kawalerii dywizyjnej i lewą pod dowództwem kpt. Bronisława Prugara-Ketlinga w składzie III batalion i jedna bateria artylerii. II batalion podporządkowany został grupie gen. Aleksandra Karnickiego i maszerował na Łuck.

Pierwsze walki stoczono w Zabłotowcach i Iwaniczach. Oddziały ukraińskie były za słabe, aby mogły stawiać dłuższy opór. Stację Iwanicze zdobyto poprzez zastosowanie manewru oskrzydlającego przez 3 kompanię. Po drobnych potyczkach w Baranich Perytokach i Świniuchach obie kolumny dotarły do brzegów Styru i obsadziły go na południe od Łucka do Topól. II batalion walczył z powodzeniem o Łuck. Zajęcie miasta hatalion okupił stratą 8 szeregowyoh. W tym czasie nadchodzący od wschodu bolszewicy wypierali oddziały ukraińskie, które przechodziły przez front na stronę polską.

1 czerwca wojska bolszewickie podeszły pod Łuck. Naprzeciw siebie stanęły oddziały Wojska Polskiego i Armii Czerwonej. Naczelne Dowództwo WP zdecydowało się zająć Równe. 2 pułk strzelców uderzył II i III batalionem w pierwszym rzucie, a piechurów wspierał pociąg pancerny, bateria 1 pułku artylerii i szwadron kawalerii dywizyjnej. Po krwawych walkach toczonych w dniach 8 i 9 czerwca pododdziały polskie nie odnotowały sukcesu, wróciły na swoje dawne pozycję i pozostawały na nich do sierpnia. W tym czasie pułk przechodził reorganizację. Odeszli doradcy francuscy, zmieniło się też dowództwo.

11 sierpnia pułk brał udział w kolejnym natarciu na Równe. II i III batalion przerwały obronę bolszewicką koło Klewania i Bielowa, natomiast I batalion zdobył fort „Obarów”. Nad ranem 13 sierpnia zajęto miasto, a pododdziały pułku obsadziły pozycje obronne od Bereźna do Horodyszczy.

1 września nastąpiło scalenie Błękitnej Armii przybyłej z Francji z „Armią w kraju”. 2 pułk strzelców pieszych przemianowany został na 44 pułk strzelców kresowych, a jego macierzysta dywizja na 13 Kresową Dywizję Piechoty. Pułk wszedł w skład XXV Brygady Piechoty płk. Leona Pachuckiego.

Na linii Horynia i Słuczy W drugiej połowie września I batalion bronił Olewska, a II batalion obsadził odcinek Buhryń–Brody. 29 września pułk przeszedł do Zdołbunowa, skąd I batalion atakował Zwiahel i następnego dnia zdobył miejscowość.

Jesienią 1919 nastąpiła stabilizacja działań na froncie polsko-bolszewickim. Prowadzono jedynie walki o znaczeniu lokalnym. 8 listopada pułk obsadził linię Słuczy od Baranówki do Lubaru. 23 grudnia dwie kompanie I batalionu wspierane ogniem pociągu pancernego zaatakowały z sukcesem Romanów. Dwa dni później skutecznie na tę samą miejscowość uderzył III batalion i spowodował ucieczkę nieprzyjaciela z miasta. 5 stycznia II batalion z 8 baterią 13 pal, wsparty 10 kompanią ckm, odbił Lubar i do 8 stycznia bronił się w okrążeniu.

W styczniu 1920 pułk przeszedł kolejną reorganizację. Zwolniono amerykańskich ochotników, a ich miejsce zajęli żołnierze z batalionu zapasowego. Prowadzono nadal wypady o znaczeniu lokalnym. Atakowano między innymi Prywitów, Kamień i Romanów. W marcu pułk bronił pozycji pod Miropolem i Czartonią. 27 marca pułk odszedł do Połonnego, a 1 kwietnia przeprowadził wypad na Romanów. W Bubnowie rozbił sowieckie 518. i 519. pułki strzelców i zmusił przeciwnika do wycofania się aż do Wróblewki. Po wykonaniu zaplanowanych zadań, pułk wycofał się do Miropola, a następnie przeszedł do Połonnego na dwutygodniowy odpoczynek.

Działania pułku w ofensywie kijowskiej Przed ofensywą na Ukrainie Naczelne Dowództwo WP zadecydowało się zreorganizować siły. W miejsce frontów utworzono armie. Na południowym kierunku operacyjnym sformowano 6 Armię gen. por. Wacława Iwaszkiewicza, 2 Armię gen. ppor. Antoniego Listowskiego i 3 Armię Józefa Piłsudskiego.

25 kwietnia 44 pułk strzelców kresowych uderzył ze stanowisk pod Lubarem na wieś Filińcy. I i III batalionem opanował umocnioną pozycję Awratyn–Mały Bratałów bronioną przez oddziały sowieckiej 44 Dywizji Strzelców i przeszedł do pościgu maszerując trzema kolumnami. 27 kwietnia zajął na swoim kierunku linię starych okopów niemieckich. Sowieci nie pogodzili się z utratą terenu i przeprowadzali gwałtowne kontrataki. Dochodziło do walki wręcz. Stosując manewr oskrzydlenia nieprzyjaciel wychodził na tyły i skrzydła wojsk polskich. Dopiero uderzenie przeprowadzone przez mjr. Szyllinga przechyliło szalę zwycięstwa na stronę polską. Ostatecznie wzięto około 4 000 jeńców, zdobyto 14 dział i 200 karabinów maszynowych. W rocznicę tych walk pułk obchodził corocznie swoje święto.

Pułk w działaniach odwrotowych