Stulisz (Sisymbrium L.) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych (Brassicaceae). Obejmuje 41 do 48 gatunków. Rośliny te występują naturalnie w strefach umiarkowanych i subtropikalnych na Starym Świecie, poza tym w Ameryce Północnej i jako rośliny introdukowane na innych kontynentach. W Polsce dwa gatunki rosną jako rodzime, a 7 dalszych jako przybysze zadomowieni lub przejściowo zawlekani.
Znaczenie użytkowe miał dawniej stulisz lekarski S. officinale wykorzystywany jako roślina lecznicza, w tym stosowana przeciw szkorbutowi.
Rozmieszczenie geograficzne Zasięg rodzaju obejmuje cały Stary Świat z wyłączeniem strefy tropikalnej. W Europie rośnie 20 gatunków, przy czym na Wyspach Brytyjskich i Islandii są obecne tylko gatunki introdukowane. W Azji rodzaj obecny jest niemal na całym kontynencie z wyjątkiem południowo-wschodniej części, w samych Chinach rośnie 9 gatunków rodzimych. Szereg gatunków obecnych jest w północnej i północno-wschodniej Afryce, poza tym pojedyncze gatunki rodzime rosną w południowej Afryce i jeden gatunek rodzimy występuje w zachodniej części Ameryki Północnej. Jako rośliny introdukowane stulisze obecne są na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy.
Gatunki flory Polski stulisz austriacki Sisymbrium austriacum Jacq. – efemerofit stulisz gładki Sisymbrium irio L. – efemerofit stulisz lekarski Sisymbrium officinale (L.) Scop. – antropofit zadomowiony stulisz Loesela Sisymbrium loeselii L. – antropofit zadomowiony stulisz miotłowy Sisymbrium polymorphum (Murray) Roth stulisz nadwołżański Sisymbrium wolgense M.Bieb. ex E.Fourn. ≡ Sisymbrium volgense M.Bieb. ex E.Fourn. – antropofit zadomowiony stulisz pannoński, s. szczotkowaty Sisymbrium altissimum L. – antropofit zadomowiony stulisz sztywny Sisymbrium strictissimum L. stulisz wschodni Sisymbrium orientale L. – efemerofit
Morfologia thumb|left|Stulisz lekarski thumb|Stulisz Loesela thumb|Stulisz pannoński Pokrój Rośliny zielne (jednoroczne, dwuletnie i byliny), rzadko drewniejące u nasady (półkrzewy). Łodyga nierozgałęziona lub rozgałęziona, zwykle w górnej części, prosto wzniesiona, podnosząca się lub rzadziej płożąca, owłosiona (wówczas włoski pojedyncze) lub naga. Liście Odziomkowe i łodygowe. Odziomkowe liście bywają skupione w rozetę przyziemną i są ogonkowe. Liście łodygowe są zwykle podobne, różnią się zwykle tylko wielkością (im wyższe tym są mniejsze), górne są też siedzące. Blaszka jest wcinano ząbkowana do pierzastodzielnej. Kwiaty Zebrane w grono, często wydłużające się znacząco podczas owocowania. Szypułki są cienkie lub grube, wzniesione i czasem przylegające do osi kwiatostanu albo mniej lub bardziej odgięte. Kwiaty rzadko wsparte są przysadkami. Działki kielicha 4, prosto wzniesione lub odgięte, jajowate lub eliptyczne, wewnętrzne nieco u niektórych gatunków woreczkowato rozdęte u nasady. Płatki korony 4, żółte, rzadko białe lub różowe, z paznokciem podobnej długości lub dłuższym od działek kielicha. Rozszerzona część płatków zaokrąglona, jajowata lub łopatkowata, na szczycie zaokrąglona lub wycięta. Pręcików 6, z czego cztery dłuższe, u nasady z czterema miodnikami zrośniętymi w formie pierścienia. Pylniki podługowate z tępym wierzchołkiem. W górnej zalążni znajduje się od 6 do 160 zalążków. Szyjka słupka krótka, walcowata, stożkowata lub maczugowata, zakończona znamieniem główkowatym, mniej lub bardziej rozwidlonym. Owoce Wielonasienne łuszczyny równowąskie lub zwężające się ku szczytowi. Nasiona jednorzędowe, eliptycze lub jajowate, z łupiną brodawkowaną lub siateczkowatą, bez skrzydełka.
Systematyka thumb|Sisymbrium orientale Pozycja systematyczna Rodzaj z rodziny kapustowatych (Brassicaceae) z rzędu kapustowców (Brassicales). W obrębie rodziny klasyfikowany do plemienia Sisymbrieae.
Wykaz gatunków
Przypisy
Kategoria:Kapustowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza