Fallingwater – dom zaprojektowany przez amerykańskiego architekta Franka Lloyda Wrighta w 1935 roku w południowo-zachodniej Pensylwanii, ok. 110 km od Pittsburgha. Dom zbudowany został częściowo nad wodospadem ( lub ) na potoku Bear Run rzeki Youghiogheny.
Fallingwater stanowił dom letniskowy rodziny właściciela, Edgara Kaufmanna, właściciela domu towarowego w Pittsburghu. W roku 1963 został przekazany na cele publiczne i przekształcony w muzeum. Odwiedza go 120 000 gości rocznie.
W 2019 roku budynek został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako jedno z ośmiu .
Historia Liliane i Edgar Kaufmannowie poznali osobiście Franka Lloyda Wrighta w 1934 roku. Wcześniej Edgar Kaufmann prowadził korespondencję z Wrightem w związku z zaangażowaniem obu w programy z zakresu reform Nowego Ładu wprowadzanych przez prezydenta Roosevelta. W 1934 r. syn Edgara, Edgar Kaufmann Junior rozpoczął praktykę w programie architektury komunalnej Taliesin Fellowship założonym przez Wrighta i jego żonę.
Przekonani o podzielaniu ich miłości do przyrody przez Wrighta zlecili mu wybudowanie domu letniskowego nad Bear Run w stanie Pensylwania. Architekt postanowił w swoim projekcie zawrzeć wodospad jako „integralną część życia” mieszkańców projektowanego domu. 18 grudnia 1934 roku Wright odwiedził Bear Run i rozpoczął badanie terenu, na którym miał stanąć dom.
thumb|left|Dom od frontu (2013) Według współpracowników architekta, ten miał zwlekać kilka miesięcy z opracowaniem projektu. W około dwie godziny narysował projekt domu, gdy w międzyczasie Kaufmann jechał go odwiedzić. Wstępne plany zostały przekazane inwestorowi w styczniu, budowę rozpoczęto w kwietniu 1936. W grudniu następnego roku ukończono prace budowlane, a Kaufmanowie wprowadzają się do nowego domu. W 1939 r. zostaje dobudowana część dla gości.
Koszt budowy wyniósł ok. 150 tysięcy dolarów (pierwotne szacunki oscylowały około 35 tysięcy). Powierzchnia domu wyniosła 495 metrów kwadratowych powierzchni, z czego 268 m² zajmują pomieszczenia, a 227 m² tarasy.
W 1963 Edgar Kaufmann Jr. przekazał dom władzom stanu Pensylwania pod utworzenie w nim muzeum. Fallingwater wymagał jednak znaczących remontów i konserwacji. Prace renowacyjne prowadzono ponad 20 lat, a ich koszt wyniósł 11,5 miliona dolarów.
Styl i konstrukcja Fallingwater jest uważany za jedno z największych dzieł Franka Lloyda Wrighta. Modernistyczny dom zbudowany z łamanego kamienia (wydobywanego z okolicznych kamieniołomów) zdaje się wyrastać ze skalnego podłoża. Konstrukcja „wybiega” w przestrzeń dwiema kondygnacjami białych, prostokątnych tarasów, zawieszonych nad płynącym pod domem wodospadem.
thumb|left|Wnętrze domu (2007) Projekt jest sztandarową realizacją koncepcji Wrighta dotyczącej architektury organicznej, mającej dążyć do integracji ludzi, architektury i natury. Architekt uważał, że architektura musi wykorzystywać cechy przyrody w swoim otoczeniu. Centralną częścią domu wydaje się stanowić kamienny komin domu, do którego za pomocą wsporników są przymocowane tarasy zdające unosić się w powietrzu. Te rozległe tarasy zajmują niemal połowę powierzchni budynku. Pomieszczenia w środku mają niskie sufity, przez co tworzą wrażenie przebywania w osłoniętej jaskini wśród rozciągającego się przez wszechobecne, horyzontalne okna surowego krajobrazu. Ciemne i wąskie przejścia zostały zaprojektowane przez Wrighta, by oddawać wrażenie kompresji, kontrastującej z poczuciem ekspansji w większych pomieszczeniach. Narożne okna zostały pozbawione szprosów by spowodować zniknięcie narożników. W ten sposób Wright chciał „burzyć pudło”, które uważał za przeżytą formę budowli.
W budowli dostrzegalny jest również wpływ japońskiej architektury, dążącej do harmonii między człowiekiem a naturą.
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne Amazing Fallingwater House (YouYube) Fallingwater House | Frank Lloyd Wright | Eterna Magazine (YouTube)
Kategoria:Budynki mieszkalne Kategoria:Obiekty budowlane w Pensylwanii Kategoria:Muzea w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Dzieła Franka Lloyda Wrighta Kategoria:Budynki w Stanach Zjednoczonych oddane do użytku w 1939 Kategoria:Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Stanach Zjednoczonych