Carsten Peter Thiede (ur. 8 sierpnia 1952 w Berlinie Zachodnim, zm. 14 grudnia 2004 w Paderborn) – niemiecki historyk i papirolog, badacz najstarszych manuskryptów Nowego Testamentu i zwojów z Kumran, również członek Niemieckiego Centrum PEN i zakonu joannitów. Był profesorem katedry historii Nowego Testamentu na Uniwersytecie w Bazylei, wykładowcą na izraelskim Uniwersytecie Ben Guriona i dyrektorem Instytutu Badań Epistemologicznych w Paderborn. Zajmował się również naukowo średniowiecznymi tekstami łacińskimi i początkami chrześcijaństwa oraz był pisarzem popularnonaukowym.
Największą sławę przyniosły mu badania krytyczne najwcześniejszych manuskryptów biblijnych. W pracy The Earliest Gospel Manuscript z roku 1982 Thiede wsparł O’Callaghana w identyfikacji papirusu 7Q5 z siódmej groty w Kumran jako najstarszego zachowanego manuskryptu ewangelii według Marka, co datuje ten fragment na okres przed rokiem 68 n.e., gdy Rzymianie zdobyli Qumran.
W grudniu 1994 Thiede opublikował wyniki swoich badań dotyczących datowania papirusu magdaleńskiego zawierającego trzy skrawki z greckim tekstem Ewangelii według Mateusza rozdz. 26. Na podstawie badań paleograficznych Thiede zmienił datowanie tego manuskryptu na ok. 60 rok n.e. (nie jak sądzono wcześniej na przełom II/III wieku). Nowe datowanie oznaczałoby przełom w badaniach nad początkami Nowego Testamentu, przede wszystkim to, że papirus magdaleński byłby najstarszym zachowanym manuskryptem biblijnym. Ewangelia Mateusza zostałaby napisana rzeczywiście przez Mateusza w I wieku n.e., a nawet przed rokiem 70 n.e., czyli zniszczeniem Jerozolimy przez Rzymian, które przepowiada, co jest zgodnie z najstarszą tradycją. Odkrycia Thiede'a mają też dalekie inklinacje na datowanie pozostałych manuskryptów.
Carsten Thiede był również zwolennikiem identyfikacji drewnianego przedmiotu tzw. titulus crucis, przechowywanego w Rzymie jako fragmentu autentycznego krzyża, na którym zginął Jezus Chrystus.
Papirus magdaleński Thiede datuje powstanie papirusu na I wiek). Przesłanki zmiany datacji papirusu oparte są na wykazaniu iż: kodeksy (czyli książki) znane były już w I wieku co wynika m.in. z epigramu Marcjalisa (Epigram 1,2) z 84-86 roku n.e.: „Jeśli zechcecie, udając się w drogę wziąć ze sobą moje książki ... te małe tomiki...”. Początki kodeksu jak podaje włoski papirolog Gallo zostały przesunięte do I wieku n.e.; porównując rękopisy i styl ze zwojami i papirusami z Qumran, Nachal Chewer i Herkulanum, których czas powstania datuje się na I wieku iż wykazują one datację papirusu magdaleńskiego na I wiek.
Przegląd tekstów z III i IV wieku wyklucza możliwość datowania papirusu na okres późniejszy niż koniec II wieku.
Datowanie Robertsa opierało się na porównaniu papirusu magdaleńskiego do tekstów których datacja jest tylko pośrednia: „fragment zapisu na skórze 4QLXXLeva z qumrańskiej Jaskini 4 dostarcza nam użytecznego przykładu pisma, które pozwala datować papirus magdaleński na połowę I wieku”. W Nachal Chewer w 1952 roku i później w Jaskini Grozy odkryto części tego samego zwoju, który wykazuje zasadnicze podobieństwa do pisma użytego w papirusie magdaleńskim. W zwojach tych posłużono się stylem charakterystycznym dla I wieku p.n.e. i I wieku n.e.
Carsten Thiede konkluduje: „Podsumowując dowody pochodzące z analizy zwojów znad Morza Martwego, możemy się cieszyć, że te greckie teksty, datowane na połowę I wieku n.e. lub na jego wcześniejsze dekady są bliższe fragmentom Ewangelii św Mateusza [tzn. omawianemu papirusowi magdaleńskiemu] niż alternatywne papirusy z II bądź III wieku. Jest to wystarczająco przekonujące aby oznaczyć datę powstania tych Mateuszowych urywków na I wiek n.e., na rok około 70 lub wcześniejszy”. W 1994 roku znaczny rozgłos zyskał niemiecki papirolog Carsten Peter Thiede z Paderborn, który przedstawił dowody zmieniające datowanie papirusu magdaleńskiego na ostatnie trzy dekady I wieku n.e. (prawdopodobnie rok ok. 60 n.e.). Oficjalny artykuł Thiedego ukazał się w 2003 r. w „Magazynie epigraficznym i papirologicznym” (Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik). Tekst popularnonaukowy zredagowany został wraz z Matthew d’Ancona i opublikowany jako Jezusowy papirusCarsten Peter Thiede, Matthew D’Ancona: Jezusowy papirus, Amber, 2007.
Zmiana datowania papirusu magdaleńskiego zaproponowana przez Thiedego nie została przyjęta przez uczonych.
Publikacje Prace dostępne w języku polskim Jezusowy papirus, przeł. Barbara Przybyłowska, Warszawa: Wydawnictwo Amber 2007 (współautor Matthew D’Ancona). W poszukiwaniu świętego krzyża, przeł. Ewa Witecka, Warszawa: Wydawnictwo Amber 2006 (współautor Matthew D’Ancona). Jezus - człowiek czy Bóg, przeł. Ewa Morycińska-Dzius, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media 2006. Emaus. Zaginione święte miejsce chrześcijaństwa, wstęp Matthew d’Ancona, przeł. Barbara Przybyłowska, Warszawa: Wydawnictwo Amber 2007.
Prace dostępne w jęz. angielskim The Heritage of the First Christians (1994) The Jesus Papyrus (1994) (współautor Matthew D’Ancona) Rekindling the Word: In Search of Gospel Truth (1996) Jesus: Life or Legend (2001) The Dead Sea Scrolls (2001) The Quest for the True Cross (2002) (współautor Matthew D’Ancona) The Dead Sea Scrolls and the Jewish Origins of Christianity (2003) The Cosmopolitan World of Jesus: New Light from Archaeology (2004) Emmaus Mystery: Discovering Evidence of the Risen Christ (2005) Jesus: Man or Myth? (2006)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Niemieccy historycy Kategoria:Urodzeni w 1952 Kategoria:Zmarli w 2004 Kategoria:Papirolodzy Kategoria:Ludzie urodzeni w Berlinie Zachodnim