Jan Paweł Woronicz herbu Pawęża, pseud. i krypt.: I. W.; J. W.; Jeden z Synów Ojczyzny (ur. 28 czerwca 17573 lipca jest datą chrztu Woronicza, a nie datą jego narodzin w Brodowie pod Ostrogiem – w Tajkurach lub Brodowie pod Ostrogiem, zm. 6/7 grudnia 1829S. Łoza podaje datę 4 grudnia 1829. S. Łoza, Kawalerowie orderu św. Stanisława, [w:] „Miesięcznik Heraldyczny”, nr 5, R. 9, Warszawa, sierpień 1930, s. 98 w Wiedniu) – polski duchowny rzymskokatolicki, kaznodzieja, jezuita do 1772, poeta, mówca, dziekan warszawskiej kapituły katedralnej, radca stanu w Radzie Stanu Księstwa Warszawskiego w 1812Kalendarzyk Polityczny Piiarski Na Rok Przestępny 1812, Warszawa 1812, s. 77., opat komendatoryjny lądzki w 1812Kalendarzyk Polityczny Piiarski Na Rok Przestępny 1812, Warszawa 1812, s. 81., biskup diecezjalny krakowski w latach 1816–1829, arcybiskup metropolita warszawski i prymas Królestwa Polskiego w latach 1828–1829, kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys Urodził się na Wołyniu (w Tajkurach lub Brodowie), jako syn Piotra, dzierżawcy Brodowa i Tajkur, i Magdaleny z Jackowskich. Początkowo uczył się u jezuitów w Ostrogu na Wołyniu, gdzie ujawnił zdolności poetyckie, pisząc pierwsze sielanki. Tam też wstąpił wkrótce do zakonu jezuitów (5 września 1770), gdzie odbył 2-letni nowicjat i roczny kurs retoryki. Jednak wobec kasaty tego zakonu w roku 1773 został ostatecznie wyświęcony na księdza diecezjalnego. Wkrótce potem podjął studia w Akademii Wileńskiej, które zakończył z tytułem doktora obojga praw. W roku 1777 pracował w Ostrogu jako nauczyciel I klasy w szkole pojezuickiej. Począwszy od roku 1781 przebywał w Warszawie i w Osiecku u księdza Jędrzeja Reptowskiego (kanonik poznański i proboszcz Osiecka).

W latach 1783–1784 studiował teologię w seminarium św. Krzyża ks. ks. Misjonarzy (Warszawa). Dnia 3 marca 1784 (3 miesiące przed uzyskaniem święceń kapłańskich) został, dzięki poparciu A. Okęckiego (biskup poznański i warszawski), proboszczem w Liwie (stanowisko to objął prawdopodobnie dopiero w lipcu), uzyskując tym samym godność infułata. Wkrótce (11 listopada 1784) został także kanonikiem kijowskim. Podczas Sejmu Czteroletniego pracował w komisji do spraw religijnych. Był autorem mów sejmowych napisanych dla biskupów Kacpra Kazimierza Cieciszowskiego i Macieja Garnysza. W 1791 dzięki poparciu biskupa chełmskiego Wojciecha Skarszewskiego został audytorem kurii diecezji chełmskiej. Od 1794 był kanonikiem chełmskim. W czasie insurekcji kościuszkowskiej był komisarzem Komisji Porządkowej Księstwa Mazowieckiego. 12 marca 1795 objął kanonię warszawską. W listopadzie 1797 został kanonikiem wrocławskim. W 1800 wycofał się z życia hierarchii kościelnej i osiadł na probostwie w Kazimierzu Dolnym. Tam związał się z rodziną Czartoryskich osiadłą w niedalekich Puławach. Swój najlepszy poemat Świątynia Sybilli zadedykował wówczas księżnej Izabeli Czartoryskiej. W latach 1803–1815 był proboszczem w Powsinie. Utrzymywał jednak żywy kontakt z pobliską Warszawą, działając między innymi w Towarzystwie Przyjaciół Nauk.

Członek Izby Najwyższej Wojennej i Administracji Publicznej w 1806B. Grochulska, Księstwo Warszawskie, Warszawa 1966, s. 52.. Po utworzeniu Księstwa Warszawskiego mianowany został w 1808 członkiem Rady Stanu. W 1810 mianowany członkiem Sekcji Spraw Wewnętrznych i Obrządków Religijnych. W 1812 przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa PolskiegoDziennik Konfederacyi Jeneralnej Królestwa Polskiego, 1812, nr 2, s. 13..

W 1815 cesarz Aleksander I mianował go biskupem diecezjalnym krakowskim i senatorem Królestwa Polskiego. W 1827 został arcybiskupem metropolitą warszawskim i prymasem Królestwa Polskiego. 24 maja 1829 na Zamku Królewskim w Warszawie przewodniczył uroczystościom koronacyjnym cesarza Mikołaja I, który koronował się sam, prymas Woronicz podał mu jedynie koronę.

W 1828 był członkiem Sądu Sejmowego, mającego osądzić osoby oskarżone o zdradę stanuT. Bieczyński, Sąd sejmowy 1827–1829 na przestępców stanu. Urzędowe akta, Poznań 1873, s. IX, 50..

Zmarł w Wiedniu nocą 6/7 grudnia 1829. Pochowany został 8 stycznia 1830 w Krakowie na Wawelu. Jego pogrzeb był wielką manifestacją patriotyczną.

Jego najważniejsze utwory to: Zjawienie Emilki (1796/1797), Świątynia Sybilli (1801) i Hymn do Boga (15 V 1805). Zasłynął też jako homiletyk i mówca, jako retor wielokrotnie porównywany z Piotrem Skargą.

Odznaczony Orderem Świętego Stanisława I klasy w 1815S. Łoza, Kawalerowie orderu św. Stanisława, [w:] „Miesięcznik Heraldyczny”, nr 5, R. 9, Warszawa, sierpień 1930, s. 98.. W 1829 odznaczony Orderem Orła BiałegoKawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705–2008, 2008, s. 291..

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Publikacje Jana Pawła Woronicza w bibliotece Polona [dostęp 2020-12-24]

Jan Paweł Woronicz Kategoria:Polscy biskupi jezuiccy Kategoria:Biskupi krakowscy Kategoria:Biskupi warszawscy Kategoria:Prymasi Królestwa Polskiego Kategoria:Biskupi katoliccy Królestwa Kongresowego Kategoria:Dziekani polskich kapituł katedralnych Kategoria:Kanonicy chełmskiej kapituły katedralnej Kategoria:Kanonicy kijowskiej kapituły katedralnej Kategoria:Kanonicy wrocławscy Kategoria:Opaci lądzcy (komendatoryjni) Kategoria:Polscy jezuici (I Rzeczpospolita) Kategoria:Duchowieństwo katolickie Księstwa Warszawskiego Kategoria:Duchowni katoliccy w powstaniu kościuszkowskim Kategoria:Polscy homiletycy Kategoria:Polscy poeci XVIII wieku Kategoria:Polscy poeci XIX wieku Kategoria:Polscy retorycy Kategoria:Senatorowie duchowni Królestwa Kongresowego Kategoria:Członkowie władz powstania kościuszkowskiego Kategoria:Członkowie Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego 1812 Kategoria:Członkowie Sądu Sejmowego Królestwa Kongresowego (1827–1829) Kategoria:Członkowie Izby Najwyższej Wojennej i Administracji Publicznej Kategoria:Członkowie Rady Stanu Księstwa Warszawskiego Kategoria:Radcy stanu Rady Stanu Księstwa Warszawskiego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława I klasy (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii i Uniwersytetu Wileńskiego Towarzystwa Jezusowego Kategoria:Absolwenci i studenci katolickich seminariów duchownych I Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Liwem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Warszawą (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Pochowani w bazylice archikatedralnej św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1757 Kategoria:Zmarli w 1829