thumb|250px|ISU-122 - podstawowe działo pułku 250px|thumb|right|Tablica w kościele garnizonowym w Szczecinie 25 Drezdeński Pułk Artylerii Pancernej – oddział artylerii samobieżnej ludowego Wojska Polskiego.

Formowanie i zmiany organizacyjne 4 lipca 1944 r. we wsi Wólka Czulczycka pod Chełmem sformowany został 25 pułk artylerii samobieżnej. Jednostka zorganizowana została według sowieckiego etatu nr 010/461, w składzie 1 Korpusu Pancernego. Zaprzysiężenia dokonano prawdopodobnie w październiku 1944.

2 lipca 1946 otrzymał nazwę wyróżniającą „Drezdeński”Rozkaz ND WP nr 598 i został odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu III klasyRozkaz ND WP nr 597. 19 lutego 1947 przeformowany na 25 Drezdeński pułk artylerii pancernej. Po wojnie stacjonował w Opolu, a od września 1947 w Żarach. W lipcu 1948 przeszedł do Żagania.

Rozkaz Dowódcy Wojsk Lądowych nr 0013/Panc z 22 kwietnia 1949 nakazywał dowódcy OW-IV w terminie do 1 lipca 1949 rozformować 25 Drezdeński pułk artylerii pancernej. Zgodnie z rozkazem pułk miał przekazać 12 dział ISU-122 wraz z załogami do 6 pułku czołgów i 12 dział ISU-122 wraz z załogami do 2 pułku czołgów.

Dowódcy pułku Obsada okresu wojny: ppłk Michał Sobolew (od 18 września do 21 października 1944 r.) płk Piotr Fizin (od 26 października 1944 do 26 kwietnia 1945 r.) ppłk Franciszek Wieliczkiewicz (od 2 maja 1945 do końca wojny) płk I. Trofimow

Struktura i wyposażenie pułku dowództwo (jedno działo ISU-122); sztab z plutonem dowodzenia (4 transportery Universal Carrier) i plutonem saperów; kwatermistrzostwo z kompanią zabezpieczenia technicznego (w składzie plutony transportowy, pluton amunicyjny, pluton remontowy i drużyna gospodarcza) a także z plutonem sanitarnym; 4 baterie dział; kompania fizylierów (2 plutony fizylierów zmotoryzowanych). Etatowy stan pułku wynosił 422 żołnierzy, w tym: 94 oficerów, 144 podoficerów i 184 szeregowych.

Na etatowe uzbrojenie i wyposażenie pułku składało się: 21 dział pancernych ISU-122; 4 transportery opancerzone Universal Carrier; 105 karabinów; 91 pistoletów maszynowych; 4 karabiny maszynowe; 2 motocykle; 43 różnych samochodów; 2 ciągniki ewakuacyjne; 2 radiostacje.

Marsze i działania bojowe Na mocy rozkazu z 3 lutego 1945 pułk przeszedł z rejonu formowania do Mszczonowa pod Żyrardowem, a następnie 5 marca przemaszerował do rejonu Myśliborza i Dąbrowy, a następnie w okolice Oleśnicy i Dobroszyc, a 7 kwietnia przeszedł do Dobrej pod Bolesławcem. 14 kwietnia pułk zajął stanowiska ogniowe w rejonie Prędowic celem wzięcia udziału w artyleryjskim przygotowaniu, które poprzedziło forsowanie Nysy Łużyckiej.

Na mocy rozkazu z 15 kwietnia pułk otrzymał zadanie wzmocnienia dwiema bateriami 3 Brygady Pancernej i po sforsowaniu Nysy ześrodkować się w rejonie Geheege, następnie zachować gotowość do odparcia przeciwuderzeń nieprzyjaciela z kierunku północnego. 16 kwietnia pułk przekroczył rzekę i przesuwał się w kierunku Biehain, Geheege, Niesky. 18 kwietnia osiągnął Gutta i następnie zajął stanowiska ogniowe w rejonie Moholz, Diehsa. W nocy 21 kwietnia pułk oderwał się od przeciwnika i uderzył w kierunku Diehsa, Welka, Bischofswerda by 22 kwietnia osiągnąć rejon Fischbach, Arnsdorf. Po otrzymaniu rozkazu dowódcy 1 KPanc zawrócił spod Radeberg i przeszedł na stanowiska pod Welka z zadaniem odparcia ataku niemieckiego z kierunku Budziszyna przeprowadzonego 23 kwietnia. 24 kwietnia jedną baterią wzmocnił 3 Brygadę Pancerną, a pozostałymi siłami zajął stanowiska ogniowe w rejonie Kronerstchen, Bochna, Quoos wykonując zadanie niedopuszczenia do przerwania się nieprzyjaciela z kierunku Kaln, Luttowitz. 26 kwietnia został podporządkowany 8 Dywizji Piechoty celem wzmocnienia obrony na odcinku Crostwitz, Grosswelka, Luppen, Lubrau. W tym dniu poległ w walce dowódca pułku płk Piotr Fizin. 28 kwietnia pułk wspierał ogniem jednostki 5 Dywizji Piechoty ze stanowisk w rejonie Konigswartha.

W związku z przygotowaniem do operacji praskiej pułk przeszedł 5 maja do odwodu 1 Korpusu Pancernego i zgrupował się w rejonie Truppen w gotowości do pościgu za nieprzyjacielem w kierunku Bischofswerda. Następnego dnia pułk przeprowadził natarcie na Neustadt, Bad Schandau i 10 maja zgrupował się w rejonie Mělnika. 13 maja otrzymał rozkaz przejścia z Mělnika do Bolesławca, a 18 maja nakazano mu ześrodkowanie się w rejonie Kalisza, gdzie przybył 22 maja i rozmieścił się w m. Dembie.

Sztandar pułku Sztandar ufundowany został przez społeczeństwo Mszczonowa. Po jego odbiór na początku kwietnia 1945 roku udała się do Mszczonowa delegacja pułku, która przywiozła sztandar na front. Opis sztandaru Płat o wymiarach 116 x 110 cm, obszyty z trzech stron żółtą frędzlą przymocowany do drzewca za pomocą sześciu tasiemek biało-karmazynowych. Drzewce z jasnego politurowanego drewna. Grot w kształcie orła wspartego na mosiężnej gałce.

Strona główna Na karmazynowym tle aplikowany z białego aksamitu i haftowany srebrno-złotą nicią orzełdziób i szpony czarne. Nad orłem i pod nim napisy haftowane żółtą nicią ze złotym obrzeżeniem: "HONOR I OJCZYZNA 1945 R DAR OBYWATELI M. MSZCZONOWA".

Strona odwrotna; Na białym tle aplikowany czarny Krzyż Virtuti Militari z obrzeżeniem ze złotej taśmy i ozdobami na rogach. Pośrodku krzyża, na karmazynowym tle w kształcie koła, aplikowany z białego aksamitu i haftowany srebrną nicią, orzeł trzymający w szponach berło i jabłko. Wokół orła napis haftowany pomarańczową nicią: "25 PUŁK ARTYLERII SAMOCHODOWEJ CIĘŻKIEJ". Na ramionach krzyża haftowany napis: "VIRTUTI MILITARI". W rogach haftowane zielono-brązowo-złotą nicią wieńce dębowe

Tradycje Zgodnie z rozkaz nr 025/MON z 30 września 1967 w sprawie przekazania jednostkom wojskowym historycznych nazw i numerów oraz ustanowienia dorocznych świąt jednostek Dz. Roz. Tjn. MON Nr 10, poz. 53, tradycje 25 Drezdeńskiego pułku artylerii pancernej przyjął 25 Drezdeński pułk czołgów średnich ze Szczecina.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Pułki artylerii pancernej ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Ludowe Wojsko Polskie w Opolu Kategoria:Ludowe Wojsko Polskie w Żaganiu Kategoria:Ludowe Wojsko Polskie w Żarach Kategoria:Jednostki Wojska Polskiego o nazwie wyróżniającej Drezdeńska Kategoria:Jednostki odznaczone Orderem Krzyża Grunwaldu Kategoria:Polskie pułki artylerii pancernej na froncie wschodnim Kategoria:Polskie jednostki pancerne utworzone w 1944 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1949