Moïse Amyraut (także: Mojżesz Amyraldus, ur. we wrześniu 1596 w Bourgueil, zm. 8 stycznia 1664 w Saumur) – francuski teolog kalwiński, twórca doktryny amyraldianizmu.
Życiorys Syn prawnika, studiował prawo w Orleanie i w Poitiers. Za radą pastora w Saumur zaczął studiować teologię kalwińską i po zakończeniu studiów był pastorem w Saint-Aignan. W 1633 został profesorem teologii na uniwersytecie w Saumur. Był uznawany wówczas za najwybitniejszego teologa francuskiego kalwinizmu. Bronił tolerancji religijnej na dworze w Wersalu i wskazywał na naruszenia edyktu nantejskiego. Był także propagatorem ekumenizmu i porozumienia między luteranami i kalwinistami.
W 1634 opublikował Traité de la predestination (Traktat o predestynacji), który negował kalwińską doktrynę o "podwójnej predestynacji", tj. przeznaczeniu jednych ludzi do zbawienia, a drugich na potępienie. Amyraut twierdził, że Bóg wszystkich ludzi przeznaczył do zbawienia, pod warunkiem, że mają wiarę. Ta doktryna spowodowała burzliwą dyskusję i trzykrotne oskarżenie Amyrauta o herezję przed synodami protestanckimi w Alençon w 1637, w Charenton w 1644 i w Loudun w 1659, które oczyściły go z zarzutów i aprobowały nową doktrynę. Uniwersytet w Saumur stał się ośrodkiem nauczania i rozpowszechniania amyraldianizmu. Kardynał Richelieu widział w amyraldianizmie sposób na osłabienie kalwinizmu oraz na stopniowe zbliżenie jego wyznawców do katolicyzmu i z tego powodu wielokrotnie rozmawiał z Amyraut. Jednak próby porozumienia i zbliżenia między katolikami i kalwinistami, podejmowane przez Amyrauta i Richelieu, nie powiodły się z powodu sprzeciwu ortodoksyjnych wiernych obu tych wyznań.
Amyraut oprócz dzieł teologicznych pisał popularne książeczki religijne i parafrazy Biblii, przeznaczone głównie dla ludności wiejskiej. W 1657 poważnie pogorszyło się jego zdrowie, co ograniczyło jego działalność.
Amyraut miał wielu przeciwników, którzy ostro atakowali jego innowacje teologiczne (należeli do nich m.in. teolodzy Friedrich Spanheim (1600–1649) i François Turretin (1623–1687). Ostateczny kres amyraldianizmu nastąpił po opublikowaniu Konsensusu Helweckiego, który potępił tę doktrynę.
Dzieła Traité des religions, contre ceux qui les estiment toutes indifférentes. - 1631 Brief Traitté de la prédestination et de ses principales dépendances. - 1634 Discours sur l'état des fidèles après la mort. - 1646 Paraphrase de la Première Epître de saint Pierre (ch. II, v. 7). -1646 Apologie pour ceux de la religion. - 1647 Six livres de la vocation des pasteurs. - 1649 Morale chrétienne, 6 tomów. - 1652-1660 Du gouvernement de l'Église contre ceux qui veulent abolir l'usage et l'autorité des synodes. - 1653 Du règne de mille ans ou de la Prospérité de l'Église. - 1654 Discours de la souveraineté des rois. - 1656 La vie de François, seigneur de La Noue, dit Bras de fer. - 1661
Bibliografia A. Sabatier, Etude historique sur l'universalité de Moïse Amyraut, 1867 R. Stauffer, Moïse Amyraut, un précurseur français de l'œcuménisme, 1962 Brian G. Madison, Calvinism and the Amyraut heresy, 1969
Linki zewnętrzne Wirtualne muzeum protestantyzmu francuskiego Mosis Amyraldi De Seceßione ab Ecclesia Romana Deque Ratione Pacis inter Evangelicos in religionis negotio constituendæ Dispvtatio : Ad Illustrissimum... w bibliotece Polona
Kategoria:Historia protestantyzmu we Francji Kategoria:Duchowni kalwińscy Kategoria:Urodzeni w 1596 Kategoria:Zmarli w 1664 Kategoria:Francuscy teolodzy kalwińscy