thumb|Grzegorz Kołodko razem ze współpracownikami z Centrum Badawczego Transformacji, Integracji i Globalizacji TIGER na Akademii Leona Koźmińskiego (2019) Grzegorz Witold Kołodko (ur. 28 stycznia 1949 w Tczewie) – polski ekonomista i polityk, profesor nauk ekonomicznych. Wiceprezes Rady Ministrów i minister finansów w latach 1994–1997 i 2002–2003, wykładowca Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie.
Życiorys
Wykształcenie W 1967 ukończył Liceum Ogólnokształcące im. Marii Curie-Skłodowskiej w Tczewie. Po maturze, w roku szkolnym 1967–1968, pracował jako niewykwalifikowany robotnik budowlany w Gdańsku. Podczas studiów (1968–1972) w Szkole Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie (SGPiS), był m.in. przewodniczącym Rady Uczelnianej Zrzeszenia Studentów Polskich (1970–1971). W latach 1975–1977 był przewodniczącym Rady Młodych Pracowników Nauki SGPiS, a w latach 1978–1981 wiceprzewodniczącym Ogólnopolskiej Rady Młodych Pracowników Nauki ds. Zagranicznych.
Po ukończeniu studiów w 1972 (nagroda Ministra Finansów za pracę magisterską na temat nierównowagi rynkowej) doktoryzował się na tej samej uczelni w 1976 (dysertacja pt. „Wahania tempa wzrostu gospodarczego w PRL”). Promotorem jego pracy magisterskiej oraz doktorskiej był prof. Maksymilian Pohorille. Stopień doktora habilitowanego uzyskał w 1984 na podstawie dorobku naukowego i rozprawy pt. „Cele rozwoju a makroproporcje gospodarcze”. Tytuł naukowy profesora nauk ekonomicznych uzyskał w 1988.
W latach 1976–2001 profesor wizytujący na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles, gdzie należał do grupy badaczy zainteresowanej tematyką transformacji gospodarczej i skupionej wokół czasopisma „” (od 1992 „Communist and Post-Communist Studies”). Jako stypendysta Fundacji Fulbrighta przebywał na Uniwersytecie Illinois (1985–1986). Założyciel i dyrektor Instytutu Bankowości i Polityki Monetarnej Narodowego Banku Polskiego (1988). Research fellow w (WIDER) w Helsinkach (1988, 1989 i 2002). Dyrektor Instytutu Finansów (1989–1994). Konsultant Międzynarodowego Funduszu Walutowego w Departamencie Badań (1991 i 2000) i w Departamencie Polityki Fiskalnej (1992 i 1999). W 1994 senior research fellow w przy japońskim w Tokio. Distinguished Sasakawa Chair and Research Professor in Development Policy w WIDER (1997–1998), visiting fellow w Banku Światowym (1998) i senior research fellow na Uniwersytecie Yale (1998). Inicjator, współzałożyciel i w latach 1994–1998 prezes Bankowej Fundacji Kultury.
Od 2000 wykładowca Katedry Ekonomii Akademii Leona Koźmińskiego (ALK). Założył przy tej uczelni Centrum Badawcze Transformacji, Integracji i Globalizacji TIGER i został jego dyrektorem. Od 2019 pracuje na stanowisku Distinguished Professor of Belt and Road School na .
Od 2001 do 2019 był członkiem Komitetu Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk, a w 2019 – jako pierwszy polski ekonomista – został wybrany w skład paneuropejskiego towarzystwa naukowego Academia Europaea. Od 2020 członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Członek . Zagraniczny członek Rosyjskiej Akademii Nauk oraz Narodowej Akademii Nauk Ukrainy.
Doktor honoris causa i honorowy profesor dwunastu zagranicznych uniwersytetów.
Działalność naukowa Jest autorem nowego pragmatyzmu – koncepcji ekonomii opierającej się na imperatywie harmonijnego rozwoju społeczno-gospodarczego.
Autor i redaktor 60 książek oraz licznych artykułów i referatów opublikowanych w 28 językach (w tym ponad 200 po angielsku). Prowadził wykłady i seminaria w dziedzinie ekonomii politycznej, polityki ekonomicznej, ekonomii porównawczej, polityki rozwoju i finansów publicznych w SGH i ALK oraz m.in. na uniwersytetach w Stanach Zjednoczonych (Uniwersytet Yale, Uniwersytet Kalifornijski w Los Angeles, Uniwersytet Illinois, Uniwersytet Wesleyański, Uniwersytet w Rochester). Kierował pracami naukowymi i wykładał w instytutach badawczych i na uniwersytetach na wszystkich kontynentach. Członek rad programowych periodyków naukowych i instytutów badawczych. Promotor pięciu prac doktorskich, m.in. Marcina Piątkowskiego i Marty Postuły. Wielokrotny laureat nagród Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Polskiej Akademii Nauk i Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego w dziedzinie badań naukowych oraz dydaktyki.
Autor prac naukowych z zakresu makroekonomii o tematyce inflacji i niedoborów w gospodarce planowej, traktujących m.in. o polityce stabilizacyjnej, transformacji ustrojowej od gospodarki socjalistycznej (komunistycznej) do gospodarki rynkowej, czynnikach wzrostu gospodarczego, roli instytucji w procesie rozwoju gospodarczego, procesie globalizacji i jej implikacjach dla wzrostu gospodarczego oraz wpływie zmian geopolitycznych na rozwój społeczno-gospodarczy. W latach 1982–1988 był doradcą prezesa Narodowego Banku Polskiego.
Columbia University Press nominowała amerykańskie wydanie jego książki pt. Wędrujący świat do nagrody im. Michaela Harringtona przyznawanej przez sekcję nowej politologii Amerykańskiego Towarzystwa Nauk Politycznych. Nagroda jest przyznawana książkom, których przekaz może być wykorzystany w walce o lepszy świat. „Wędrujący świat” został przetłumaczony na 10 języków.
Twórca programów rozwoju społeczno-gospodarczego: Strategii dla Polski, Pakietu 2000 oraz Programu Naprawy Finansów Rzeczypospolitej.
Autor książek i artykułów z dziedziny ekonomii i polityki gospodarczej, ekspert i konsultant międzynarodowych organizacji.
Działalność polityczna W latach 1969–1990 należał do PZPR.
W 1989 roku uczestniczył w negocjacjach Okrągłego Stołu, w zespole do spraw gospodarki i polityki społecznej. W latach 1989–1991 członek Rady Ekonomicznej Rady Ministrów. Uznany przez magazyn „” najlepszym ministrem finansów Europy Środkowo-Wschodniej (1996).
Wicepremier i minister finansów
Czterokrotnie powołany na urząd wiceprezesa Rady Ministrów i ministra finansów: w rządzie Waldemara Pawlaka (od 28 kwietnia 1994 do 6 marca 1995) w rządzie Józefa Oleksego (od 7 marca 1995 do 7 lutego 1996) w rządzie Włodzimierza Cimoszewicza (od 7 lutego 1996 do 4 lutego 1997) w rządzie Leszka Millera (od 6 lipca 2002 do 16 czerwca 2003)
W 1994 prowadził negocjacje i doprowadził do podpisania porozumienia w sprawie redukcji polskiego zadłużenia zagranicznego wobec banków komercyjnych (Klubu Londyńskiego). 11 lipca 1996 w imieniu rządu polskiego podpisał Konwencję o Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, na mocy której 22 listopada 1996 Polska przystąpiła do OECD. Odegrał aktywną rolę w procesie przystępowania Polski do Unii Europejskiej, uczestnicząc w szczytach w Kopenhadze w grudniu 2002 roku oraz w Atenach w 2003 roku.
Jako wicepremier i minister finansów w rządzie Leszka Millera był autorem pomysłu tzw. abolicji podatkowej, która zakładała, że – wzorem rozwiązań przyjętych m.in. we Włoszech przez drugi rząd Silvia Berlusconiego () – osoby, które ukrywały swoje dochody po ich ujawnieniu będą mogły zapłacić jednorazowy podatek w wysokości 7,5% (w toku prac parlamentarnych zmienione na 12%). W mediach propozycja była krytykowana, jako z jednej strony zbyt słabo uzasadniona, a z drugiej zagmatwana prawnie, natomiast chwalona jako redukująca szarą strefę w długim okresie i wprowadzająca standardy zachodnie, w ramach spójnej, całościowej strategii. Polska Rada Biznesu co do zasady poparła pomysł, postulując jedynie obniżkę podatku abolicyjnego do 2,5 procent. W listopadzie 2002 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że warunki abolicji podatkowej zaproponowanej w ustawie naruszają zasady konstytucyjne, m.in. demokratycznego państwa prawnego, równości wobec prawa oraz powszechności ponoszenia danin publicznych, w tym podatków. Po wyroku Trybunału opozycyjna Platforma Obywatelska wezwała ministra Kołodkę do dymisji, a następnie złożyła, poparty przez posłów PiS, LPR i SKL, wniosek o wotum nieufności wobec niego. Wniosek został odrzucony zdecydowaną większością głosów (150 za, 249 przeciw, 3 wstrzymujące się).
Odznaczenia i nagrody 1997 – Za wybitne zasługi w działalności państwowej i publicznej odznaczony został Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski 2013 – Nagroda naukowa im. Fryderyka Skarbka przyznana przez Polską Akademię Nauk za książkę pt. Dokąd zmierza świat. Ekonomia polityczna przyszłości, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warszawa, 2013 2014 – Odznaka honorowa „Za zasługi dla bankowości Rzeczypospolitej Polskiej” 2014 – Medal Komisji Edukacji Narodowej za szczególne zasługi dla oświaty i wychowania 2014 – Nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia naukowe w dziedzinie badania na rzecz rozwoju gospodarki 2015 – Specjalna Nagroda Honorowa Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego za dorobek naukowy i upowszechnianie polskiej ekonomii w świecie 2019 – Kowadło – nagroda stowarzyszenia Kuźnica 2020 – for facilitating the exchange and mutual appreciation of Chinese and foreign civilizations 2021 – doktor honoris causa Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu
Ważniejsze publikacje Cele rozwoju a makroproporcje gospodarcze, Szkoła Główna Planowania i Statystyki, Warszawa 1984 (wydanie I); Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1986 (wydanie II), . Polska w świecie inflacji, Książka i Wiedza, Warszawa 1987, . Reform, Stabilization Policies and Economic Adjustment in Poland, United Nations University World Institute for Development Economics Research (WIDER), Helsinki 1989, . Kryzys, dostosowanie, rozwój, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1989, . Inflacja, reforma, stabilizacja, Alma-Press, Warszawa 1990, . Hiperinflacja i stabilizacja w gospodarce posocjalistycznej (współautorzy: Danuta Gotz-Kozierkiewicz i Elżbieta Skrzeszewska-Paczek), Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1991 (wydanie I) ; Instytut Finansów, Warszawa 1991 (wydanie II), . praca ukazała się także w języku angielskim: Hyperinflation and Stabilization in Postsocialist Economies, Kluwer Academic Publishers, Boston-Dordrecht-London 1992, . Polityka finansowa – stabilizacja – transformacja (współautor i redakcja naukowa), Instytut Finansów, Warszawa 1991. Polityka finansowa – transformacja – wzrost (współautor i redakcja naukowa), Instytut Finansów, Warszawa 1992. Transformacja polskiej gospodarki. Sukces czy porażka?, Polska Oficyna Wydawnicza BGW, Warszawa 1992, . Kwadratura pięciokąta. Od załamania gospodarczego do trwałego wzrostu, Poltext, Warszawa 1993, . Economic Transition in Eastern Europe (współautorzy: Michael Ellman i Egor T. Gaidar), Blackwell, Oxford, U. K. and Cambridge, USA, 1993, . Strategia dla Polski, Poltext, Warszawa 1994, . Rok w polityce, Real Press, Warszawa-Kraków 1995, . Dwa lata w polityce, Real Press, Kraków-Warszawa 1996, . Polska 2000. Strategia dla przyszłości, Poltext, Warszawa 1996, . praca ukazała się także w języku angielskim, niemieckim i rosyjskim: Poland 2000. The New Economic Strategy, Poltext, Warszawa 1996, . Polen 2000. Die neue Wirtschaftsstrategie, Poltext, Warszawa 1996, . Polsza 2000. Nowaja ekonomiczeskaja strategija, Poltext, Warszawa 1996, . Trzy lata w polityce, Realbud, Kraków 1997, . The Polish Alternative. Old Myths, Hard Facts and New Strategies in the Successful Transformation of the Polish Economy (współautor D. Mario Nuti), WIDER, Helsinki 1997, . praca ukazała się także w języku polskim i rosyjskim: Polska alternatywa. Stare mity, twarde fakty, nowe strategie, Poltext, Warszawa 1997, . Polskaja altiernatiwa. Staryje mity, riealnyje fakty i nowaja strategija w processie uspiesznoj transformacji polskoj ekonomiki, Rosyjska Akademia Nauk, Moskwa 1997. From Shock to Therapy. The Political Economy of Postsocialist Transformation, Oxford University Press, Oxford and New York 2000, . praca ukazała się także w języku polskim, chińskim, rosyjskim, japońskim i ukraińskim: Od szoku do terapii. Ekonomia i polityka transformacji, Poltext, Warszawa 1999, . Cong Xiu ke Dao Liao fa: Hou she hui zhu yi de Zheng zhi jin gji, Shanghai Far East Press, Szanghaj-Pekin 2000, .