thumb|225px|Sakramentarium w kościele św. Marii Magdaleny we Wrocławiu thumb|225px|Sakramentarium w kościele św. Elżbiety we Wrocławiu mały|Sakramentarium w kościele Mariackim w Gdańsku, XV w. Sakramentarium – specjalne pomieszczenie na Najświętszy Sakrament, pełniące podobną rolę co tabernakulum. Upowszechniło się w średniowieczu, a zwłaszcza w okresie gotyku.
Sakramentaria były częstokroć lokowane po lewej stronie (od strony nawy), tuż obok ołtarza głównego, który wówczas najczęściej przybierał formę retabulum i stanowiły integralną część prezbiterium kościoła. Sakramentaria były wznoszone w różnych formach. Początkowo powstawały w formie zamykanych nisz, oprawianych częstokroć dekoracją architektoniczną i rzeźbiarską. Od XIV stulecia przybierały kształt strzelistych wież, traktowane były jako świątynia w świątyni, dlatego też nadawano im bardzo wyszukaną formę.
Przykłady: Kościół św. Wawrzyńca w Norymberdze, dzieło Adama Krafta Katedra w Ulm Kościół Mariacki w Lubece Kościół klasztorny w Bad Doberan Kościół parafialny w Kolinie Kościół św. Jakuba w Lewoczy Katedra św. Elżbiety w Koszycach Kościół Świętych Piotra i Pawła w Strzegomiu Bazylika św. Jerzego w Ziębicach Bazylika Mariacka Wniebowzięcia NMP w Gdańsku Katedra św. Marii Magdaleny we Wrocławiu Bazylika św. Elżbiety we Wrocławiu, dzieło Jodokusa Tauchena, datowane na rok 1455.
Bibliografia Janusz Nowiński, Ars Eucharistica. Idee, miejsca i formy towarzyszące przechowywaniu eucharystii w sztuce wczesnochrześcijańskiej i średniowiecznej, Warszawa 2000
Kategoria:Liturgia katolicka Kategoria:Sztuka chrześcijańska