Sambar jednobarwny, sambar indyjski (Rusa unicolor) – gatunek ssaka parzystokopytnego, największy w południowej Azji przedstawiciel rodziny jeleniowatych. Nazywany jest również jeleniem końskim (z powodu gęstych, długich włosów na ogonie).
Występowanie i biotop Obecny zasięg występowania gatunku obejmuje Półwysep Indyjski, Cejlon, Półwysep Indochiński, południowe Chiny, Sumatrę i Borneo. Jego siedlisko to wilgotne lasy i tereny trawiaste. Preferuje lasy na zboczach gór, w pobliżu pól uprawnych. Został z powodzeniem introdukowany w Australii, Nowej Zelandii i w kilku stanach USA.
Charakterystyka ogólna Podstawowe daneDługość ciała170–270 cmWysokość w kłębie90–150 cmOgon (kwiat)22–35 cmMasa ciała100–350 kgDojrzałość płciowaok. 2 latOkres godowylistopad–grudzieńCiąża 8 miesięcyLiczba młodychw miocie1Długość życia16–20 lat,w niewolido 24,5 latJones, M.L.: Longevity of ungulates in captivity. Intern. Zoo Yearbk. 32:159-169, 1993.Liczba chromosomów2n= ?zobacz opis w tekście mały|Samiec w Parku Narodowym Ćitwan, Nepal mały|Pojąca się samica w Parku Narodowym Bandhavgarh, Indie
Wygląd Sambar jednobarwny jest dużym jeleniem osiągającym do 350 kg masy ciała i do 150 cm wysokości w kłębie. Ubarwienie ciała brązowe z szarym odcieniem do brunatnoczarnego. Sierść samców ciemnieje z wiekiem do prawie czarnej. Poroże sambara indyjskiego – o długości 60–100 cm, zwykle z trzema rozgałęzieniami – jest największym porożem wśród południowoazjatyckich jeleniowatych. Na karku i szyi samców wyrasta grzywa. Jaśniejszy spód ogona służy jako sygnał alarmowy – po uniesieniu ogona sambar odsłania białe futro ostrzegając inne osobniki przed niebezpieczeństwem. Sambary mają bardzo dobry słuch i węch. Dobrze pływają.
Tryb życia Prowadzą nocny tryb życia. Samce są samotnikami. Samice z młodymi łączą się w luźne grupy. Żywią się różnymi gatunkami traw, liśćmi i owocami krzewów i drzew. Żyją 16–20 lat, a zanotowany rekord długości życia wynosi 24,5 roku.
Rozród Okres godowy sambarów jednobarwnych przypada na przełomie listopada i grudnia. Samce są wówczas bardzo agresywne wobec siebie i wykazują terytorializm. Samice zbierają się w stada do 8 osobników. Sambary indyjskie są gatunkiem poligamicznym.
Ciąża trwa zwykle 240 dni. Samica rodzi zwykle jedno młode ważące ok. 10 kg. Narodziny dwóch młodych zdarzają się bardzo rzadko. U młodych nie występują cętki. Młode sambary przez kilka dni pozostają w ukryciu, następnie podążają za nią dołączając do stada. Pozostają przy matce przez około 7 miesięcy. Pełną samodzielność uzyskują po osiągnięciu roku życia.
Podgatunki W zależności od autora wyróżnianych jest od 6–15 podgatunków sambara jednobarwnego: R. unicolor brookei R. unicolor cambojensis R. unicolor dejeani R. unicolor equina R. unicolor hainana R. unicolor swinhoii R. unicolor unicolor
Liczba chromosomów u sambara jednobarwnego nie została jednoznacznie określona. Badacze określili różne wartości: 2n=58Chandra H.S. et al., 1967. „Chromosoma”, 21: 211-220., 64 lub 65Hsu T.C., Benirschke K., 1973. „Atlas Mammal.Chrom.”, 7: 344.Muir PD, et al. J Hered. 1997 Sep-Oct;88(5):366-72. i 62Wang, Z. and Du, R.: Evolution of karyotype of the genus Cervus. Acta Genet. Sinica 9:24-31, 1982 mały|Młody osobnik w Parku Narodowym Khao Yai, Tajlandia
Znaczenie Sambary stanowią ulubiony pokarm tygrysów. Przez ludzi są poławiane dla mięsa, skór i poroży.
Zagrożenia i ochrona Sambar indyjski należy do gatunków pospolitych. Nie jest objęty konwencją waszyngtońską CITES. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii VU .
Zobacz też ochrona przyrody jeleń gwara myśliwska
Przypisy Nazwa polska za:
Bibliografia
Kategoria:Jeleniowate Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1792 roku