thumb|240px|Grób Bolesława Wicherkiewicza na cmentarzu Rakowickim Bolesław Wiktor Wicherkiewicz (ur. 7 czerwca 1847 w Kcyni, zm. 7 grudnia 1915 w Wiedniu) – polski lekarz okulista, profesor. Jeden z najwybitniejszych okulistów europejskich swojej epoki.
Edukacja Był synem Jana Alojzego – lekarza, ucznia Jana Evangelisty Purkyněgo i współpracownika Karola Marcinkowskiego. W latach 1867–1872 pobierał studia medyczne na wojskowej Akademii Medyko-Chirurgicznej Fryderyka Wilhelma w Berlinie i na Uniwersytecie Humboldta tamże. Od 1870 do 1871 brał udział w wojnie francusko-pruskiej, w tym w oblężeniu Paryża. Doktoryzował się w 1872 pracą Über Sarkome und ihr Vorkommen im Mediastinum. Potem przebywał w najlepszych europejskich ośrodkach okulistycznych – w Londynie (William Bowman, Georg Critchett), Paryżu (Louis de Becker, Photinos Panas), Heidelbergu, Halle i Lipsku.
Okres poznański W 1877 powrócił do Poznania, w którym mieszkał już wcześniej. 1 lipca tegoż roku założył na Chwaliszewie Zakład Leczniczy dla Ubogich Chorych na Oczy. Początkowo była to tylko przychodnia – po zabiegu chorych odsyłano do domu. Potem znalazły się też miejsca na łóżka. W 1892 zakupił kamienicę przy ul. Święty Marcin 11 i (od strony ul. Wysokiej) urządził większy i nowoczesny zakład okulistyczny. W 1895 było tam już 80 łóżek. Wicherkiewicz dysponował także przychodnią prywatną z 10 łóżkami.
Do szpitala przy ulicy Wysokiej zjeżdżali chorzy nie tylko z Wielkopolski, ale także ze Śląska, Prus Wschodnich, całych Niemiec, innych państw europejskich i z Ameryki Północnej. Był to wtedy największy szpital okulistyczny na ziemiach polskich oraz pierwsza placówka medyczna w Poznaniu o międzynarodowej renomie.
Okulista pełnił rolę sekretarza PTPN (do 1888). W latach 1889–1896 był szefem Wydziału Lekarskiego Towarzystwa, a od 1892 do 1896 (wyjazd do Krakowa) również wiceprzewodniczącym PTPN. Przewodniczył komitetowi organizacyjnemu IV Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich w Poznaniu w dniach 2-4 czerwca 1884. Od 1879, przez 14 lat, wydawał Sprawozdania Zakładu Leczniczego dla ubogich chorych na oczy, a ponadto był współzałożycielem i pierwszym redaktorem naczelnym „Nowin Lekarskich".
W 1909 został mianowany przez państwo pruskie radcą sanitarnym, a wkrótce profesorem, co w przypadku Polaków było wielkim wyróżnieniem.
Okres krakowski W 1895 powołany został na stanowisko profesora zwyczajnego na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Objął je w 1896. Krakowska klinika okulistyczna liczyła wtedy 24 łóżka, co uderzało skromnością w stosunku do warunków poznańskich. W 1898 otwarto nowoczesny gmach nowej kliniki, w którym nadal było jednak tylko 40 łóżek. W uznaniu zasług profesor otrzymał tytuł Radcy Dworu. Leczył bezpłatnie zakonnice i zakonników, tudzież ubogich mieszkańców Krakowa. W 1900 papież przyznał mu Order świętego Grzegorza Wielkiego.
Od 1899 do 1914 wydawał (z własnych środków) miesięcznik „Postępy Okulistyczne", pierwsze polskie czasopismo okulistyczne (tradycje czasopisma B. Wicherkiewicza kontynuuje „Klinika Oczna" – czołowy polski periodyk okulistyczny wydawany od 1923). W latach 1897–1915 prezes Krakowskiego Towarzystwa Ratunkowego. Założył też stowarzyszenie Samarytanin Polski. W latach 1911–1915 pełnił funkcję pierwszego przewodniczącego Polskiego Towarzystwa Okulistycznego.
Jeszcze w Poznaniu zaraził się od jednej z pacjentek i ciężko chorował na prawe oko. W obawie przeniesienia się choroby na drugie z oczu, postanowił usunąć prawą gałkę oczną. Dokonano tego w budapeszteńskiej klinice prof. Emila Grósza w 1902.
W 1914 jako przedstawiciel chrześcijańskich demokratów był członkiem sekcji zachodniej Naczelnego Komitetu NarodowegoKonstanty Srokowski, N.K.N. Zarys historii Naczelnego Komitetu Narodowego, Kraków 1923, s. 146.. B. Wicherkiewicz był czołowym propagatorem idei ruchu pansłowiańskiego w medycynie na gruncie polskim.
Pod koniec 1915 został odznaczony oficerską Odznaką Honorową Czerwonego Krzyża na wstędze Medalu Waleczności.
Zmarł nagle w Wiedniu, w 1915, po powikłaniach związanych z rakiem odźwiernika. Pogrzeb odbył się w Krakowie w dniu 13 grudnia 1915 roku. W uroczystości, która rozpoczęła się w kościele oo. Kapucynów udział wzięli: biskup Sapieha, biskup Nowak, prezydent Leo, wiceprezydent Bandrowski, senat akademicki z rektorem Kostaneckim na czele, Wydział Lekarski z dziekanem Piltzem, komendant policji Józef Broszkiewicz, delegaci NKN, Samarytanina Polskiego, Towarzystwa Ratunkowego i oddział legionistów przebywający w tym czasie w Krakowie. Pochowany na cmentarzu Rakowickim. W testamencie zapisał parcelę i 20 000 marek Towarzystwu Przyjaciół Nauk w Poznaniu, 5 000 koron na zakład p. Żurawskiej, 5 000 koron Naczelnemu Komitetowi Opieki nad superarbitrowanymi legionistami.
Następcą Bolesława Wicherkiewicza na stanowiskach kierownika Katedry Okulistyki oraz dyrektora Kliniki Okulistycznej został prof. Kazimierz Majewski.
Dorobek naukowy Dorobek naukowy liczy ponad 300 prac, w tym około 150 dotyczy okulistyki (publikował w języku polskim, niemieckim, francuskim i angielskim). Był licznie cytowany, a jego nazwisko znajdować można w wielu współczesnych mu podręcznikach medycznych. Był także autorem pionierskich rozwiązań, zabiegów i instrumentów okulistycznych. W pracy badawczej zajmował się przede wszystkim nowymi metodami operacyjnymi zaćmy, jaskry, zmarszczki nakątnej i małych szpar powiekowych. Ponadto wdrażał nowe leki okulistyczne i nowe sposoby leczenia chorób zapalnych oka.
Życie prywatne Żonaty z Bożeną Łyskowską, zmarłą w 1906 w Krakowie. Ożeniony powtórnie i prawdopodobnie nieszczęśliwie, z Marią Trzebińską. Miał jedną córkę, która wyszła za profesora Juliana Makarewicza i wyjechała do Lwowa.
Przypisy
Bibliografia Andrzej Grzybowski, Bolesław Wicherkiewicz i jego słynny szpital okulistyczny, w: Kronika Miasta Poznania, nr 4/2007, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, ss.255-261, ISSN 0137-3552
Linki zewnętrzne Prace Bolesława Wicherkiewicza w serwisie Polona.pl
Kategoria:Członkowie Naczelnego Komitetu Narodowego (sekcja zachodnia) Kategoria:Ludzie urodzeni w Kcyni Kategoria:Ludzie związani z Poznaniem Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy odznaczeni Odznaką Honorową Czerwonego Krzyża (Austria) Kategoria:Polscy okuliści Kategoria:Urodzeni w 1847 Kategoria:Zmarli w 1915