Julius Hallervorden (ur. 21 października 1882 w Allenbergu koło Wehlau, zm. 29 maja 1965 we Frankfurcie nad Menem) – niemiecki lekarz neurolog i neuropatolog. W okresie narodowego socjalizmu pracował w Instytucie Cesarza Wilhelma (Kaiser-Wilhelm-Institut) w Belinie-Buch, po wojnie w Instytucie Badań nad Mózgiem im. Maxa Plancka we Frankfurcie nad Menem (Max-Planck-Institut für Hirnforschung) kontynuującym działalność berlińskiego instytutu. Razem z Hugonem Spatzem opisał chorobę, znaną dawniej jako choroba Hallervordena-Spatza. W związku z udziałem obu neuropatologów w akcji T4, zaproponowano przemianowanie tej choroby na encefalopatię z odkładaniem żelaza w mózgu lub neurodegenerację związaną z kinazą pantotenianu.

Życiorys Urodził się w miejscowości Allenberg w Prusach Wschodnich. Jego ojciec Eugen Hallervorden (1853–1914) był psychiatrą pracującym w zakładzie psychiatrycznym w Allenbergu, potem Privatdozentem na Uniwersytecie Albertyna w Królewcu. Julius Hallervorden studiował medycynę w Królewcu w latach 1902–1907. Doktorem medycyny został w 1909 rokuIII. Abt., Rep. 55 - Hallervorden, Julius na podstawie dysertacji Ueber Heilerfolge bei nervösen Invalidenversicherten. Następnie odbył staż internistyczny w berlińskich klinikach Bethanien i Moabit. W 1913 uzyskał stanowisko radcy medycznego (Medizinalrat) i został głównym lekarzem w okręgowej instytucji psychiatrycznej (Psychiatrischer Landesanstalt) w Gorzowie Wielkopolskim (wówczas Landsberg an der Warthe). Pracował też w szpitalu wojskowym, zdobywając doświadczenie patologa. W 1918 roku zdał Kreisarztexamen.thumb|Dawny szpital psychiatryczny w Landsbergu. Obecnie Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki w Gorzowie Wielkopolskim (2012) Julius Hallervorden (drugi od lewej w górnym rzędzie) w 1927 roku jako współpracownik Walthera Spielmeyera (czwarty od lewej w dolnym rzędzie). Po prawej stronie Spielmeyera siedzi Hugo Spatz|thumb W 1921 i ponownie w 1925/1926 roku otrzymał urlop dziekański i stypendium, by pracować z Waltherem Spielmeyerem w Wydziale Neurohistologii Psychiatrycznego Zakładu Naukowo-badawczego Niemiec (Deutsche Forschungsanstalt für Psychiatrie, obecnie Max-Planck-Gesellschaft) w Monachium, któremu szefował wówczas Emil Kraepelin. Hallervorden pracował razem z Hugonem Spatzem, i od tego okresu wspólnej pracy naukowej w Monachium rozpoczęła się ich wieloletnia przyjaźń. Ci dwaj neuropatolodzy opisali pierwszy przypadek choroby neurodegeneracyjnej znanej później jako choroba Hallervordena-Spatza.

Od 1928 roku Hallervorden był zwolniony z obowiązków naczelnego lekarza w Gorzowie Wielkopolskim, otrzymując nowe zadanie utworzenia centralnej prosektury w Brandenburgii.

Od 1 stycznia 1938 był profesorem i szefem wydziału neuropatologii Instytutu Cesarza Wilhelma Badań nad Mózgiem (Kaiser-Wilhelm-Institut für Hirnforschung) w Berlinie-Buch, zastępując Maxa Bielschowsky’ego zwolnionego w 1933 z powodu żydowskiego pochodzenia. Po wojnie instytut został odtworzony jako Instytut Maxa Plancka Badań nad Mózgiem we Frankfurcie nad Menem (Max-Planck-Institut für Hirnforschung). Od 1936 do 1937 roku pracował w Poczdamie.

Hallervorden był nieczynnym (förderndes) członkiem SS i w 1939 roku wstąpił do NSDAPRolf Castell, Uwe-Jens Gerhard, Jan Nedoschill, Madeleine Rupps, Dagmar Bussiek. Geschichte der Kinder- und Jugendpsychiatrie in Deutschlan. Vandenhoeck & Ruprecht 2003, 513 . Gdy wybuchła II wojna światowa, Hallervorden był prosektorem w Szpitalu Landu Brandenburgia. W 1939 roku wdrożono program "eutanazji"; Brandenburg-Görden było regionalnym ośrodkiem akcji, jednym z sześciu na terenie Rzeszy. W tym okresie miał miejsce gwałtowny wzrost zgonów w tej instytucji: z czterech w 1938 roku do łącznej liczby 1260 w latach 1939–1945. Uważa się, że większość z 700 przebadanych przez Hallervordena preparatów anatomicznych mózgów pochodziło z ofiar nazistowskiego programu eutanazji; Hallervorden był prawdopodobnie obecny przy egzekucji sześćdziesięciorga dzieci i nastolatków tlenkiem węgla 28 października 1940 rokuMüller-Hill B. Tödlichen Wissenschaft. Reinbeck bei Hamburg: Rowohlt Taschenbuch Verlag GmbH, 1984: Tłum. ang. GR Fraser: Murderous Science. Oxford: Oxford University Press, 1988. Reprint, New York: Cold Spring Harbor Laboratory Press, 1998. s. 21, cytat za .

Do uczniów Hallervordena zaliczali się Diezel, Eicke, Kruecke, Noetzel, Seitelberger i WilkeKolle K. Genealogie der Nervenärzte des deutschen Sprachgebiete. Fortschritte der Neurologie, Psychiatrie, und ihrer Grenzgebiete 32:512-538, 1964.

Ocena działalności W Niemczech do lat 90. głosów krytycznych wobec postawy Hallervordena nie było. Po śmierci neurologa w czasopismach medycznych opublikowano nekrologi i artykuły wspomnieniowe, pomijające ten aspekt życia neurologa. Ich autorami byli Günther Ule, Spatz, Krücke, Berthold Ostertag i Ludo van Bogaert.

W 1989 roku kwestię nieetycznej postawy Hallervordena poruszył Aly w artykule opublikowanym w „Die Zeit”Aly G. Je mehr, desto lieber. Ueber den Umgang mit Praeparaten von Nazi-Opfern vor 1945 und danach. Die Zeit 6, ss. 21-22 (10 lutego 1989). Podniesione przez niego wątpliwości co do pochodzenia większości preparatów z kolekcji Hallervordena doprowadziły do ich usunięcia z kolekcji Instytutu Edingera. W ostatnich latach zaproponowano, by termin zespołu (choroby) Hallervordena-Spatza zastąpić innym określeniem; wyjaśnienie genetycznego podłoża schorzenia pozwoliło na zaproponowanie terminu „neurodegeneracji związanej z kinazą pantotenianową” (pantothenate kinase-associated neurodegeneration).

Prace Ueber Heilerfolge bei nervösen Invalidenversicherten. Berlin: Schoetz, 1909 20 ss. Über eine hysterische Psychose mit alternierenden Bewußtseinszuständen. (1914)

Ein Beitrag zu den Beziehungen zwischen Substantia nigra und Globus pallidus: Befund melaninhaltiger Zellen im Globus pallidus. Zschr. ges. Neur. Psychiat. 91, s. 625 (1924)

Bielschowsky M, Hallervorden J. Symmetrische Einschmelzungsherde im Stirnhirn beim Wilson-Pseudosklerosekomplex. Jahrb. Psychol. Neur.42, ss. 177-209 (1931)

Max Laehr †. Allg. Zschr. Psychiat., 1936-37, 105: 239-44 Erbliche Hirntumoren. Nervenarzt 9, ss. 1-8 (1936) Kreislaufstörungen in der Aetiologie des angeborenen Schwachsinns. Zschr. ges. Neur. Psychiat. 167, ss. 527-46 (1939) Die Hirnschädigungen bei angeborenem Schwachsinn. Zbl. inn. Med. 60: 471 (1939) Die pathologisch-anatomischen Veränderungen im Zentralnervensystem beim Fleckfieber. Deut. Militärarzt 8, ss. 26-30 (1943) Über Entmarkungsencephalomyelitiden. (1948) Bemerkungen zur zentralen Neurofibromatose und tuberösen Sklerose. Deutsche Zeitschrift für Nervenheilkunde 169, 4, ss. 308-321 (1952) Das normale und pathologische Altern des Gehirns. Nervenarzt (1957) Die Entstehung der Hamartome am Hypothalamus mit und ohne Pubertas praecox. (1958)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Albrechta w Królewcu Kategoria:Ludzie zaangażowani w Akcję T4 Kategoria:Ludzie związani z Gorzowem Wielkopolskim przed 1945 Kategoria:Niemieccy neurolodzy Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Zmarli w 1969