– powództwo egzekucyjne w procesie formułkowym, obowiązujące w prawie rzymskim, wytaczane w celu przymusowego wykonania prawomocnego wyroku.

Tytułem egzekucyjnym mógł być prawomocny wyrok lub tzw. , tj. sądowe uznanie powództwa, które miało skutki wyroku. Pretor udzielał wierzycielowi prawa do po upływie 30 dni od zapadnięcia prawomocnego wyroku, czyli po czasie, jaki miał dłużnik na dobrowolne spłacenie długu.

Dłużnik, po wniesieniu tej skargi, mógł wdać się w spór co do zasadności egzekucji (zakwestionować ważność wyroku, tzw. ), co powodowało ponowne zbadanie sprawy. Najczęściej jednak już na procesowym etapie uznawał swój obowiązek wykonania wyroku, gdyż narażało go na zasądzenie sumy dwukrotnie wyższej niż orzeczona w pierwszym wyroku – tzw. .

Wierzyciel, uzyskując wyrok w procesie egzekucyjnym, wszczętym za pomocą , mógł wedle własnego wyboru dokonać egzekucji osobistej (na osobie) lub majątkowej – tzw. – na majątku dłużnika. W przypadku egzekucji osobistej, wierzyciel, upoważniony przez pretora, miał prawo zabrać dłużnika do swojego domu (tzw. więzienie prywatne), gdzie dłużnik odpracowywał dług. Z powodu kłopotliwości i małej ściągalności długów, najczęściej dochodziło do egzekucji majątkowej. , przewidziana przez prawo pretorskie, miała następujący przebieg: wierzyciel wchodził w posiadanie majątku dłużnika, a następnie ogłaszano o tym publicznie, w celu zawiadomienia ewentualnych innych wierzycieli. Jeden z nich (tzw. ) sprzedawał w drodze licytacji cały majątek dłużnika (który ulegał przez to infamii) jednemu nabywcy (tzw. ). Jeśli dłużnik nie wykonał wyroku z przyczyn losowych, mógł ogłosić upadłość (tzw. ) – oddać majątek dobrowolnie. Mógł się ubiegać o pozostawienie środków niezbędnych do utrzymania (tzw. ). Nie ulegał też infamii.

Skarga ta nie przedawniała się, a ponadto wchodziła w skład spadku i mogło służyć przeciw spadkobiercom dłużnikaDigesta 42, 1,6,3: „Ulpian w księdze sześćdziesiątej szóstej komentarza do edyktu: nie ulega przedawnieniu i zawiera w sobie element dochodzenia rzeczy. Przysługuje ona zarówno spadkobiercom jak i przeciw spadkobiercom”..

Źródła zastąpiło znane wcześniej dwa sposoby postępowania legisakcyjnego: i dopuszczalną w wyjątkowych wypadkach .

Przypisy

Bibliografia

Władysław Rozwadowski „Prawo rzymskie” Wydanie II. Poznań 1992.

Kategoria:Actiones