2 Warszawska Brygada Pancerna

240px|thumb|right|Podstawowy czołg 2 BPanc – Sherman M4 240px|thumb|right|Stuart – czołg szwadronów rozpoznawczych 240px|right|thumb|Przykładowe oznakowanie pojazdów brygady 240px|mały|Udział Brygady w ramach 2 Korpusu w bitwie o Ankonę right|240px|thumb|Udział Brygady w składzie 2 KP w bitwie o Bolonię 2 Warszawska Brygada Pancerna (2 BPanc) – wielka jednostka pancerna Polskich Sił Zbrojnych. Brygada w czasie walk na Półwyspie Apenińskim była jednostką podporządkowaną bezpośrednio dowódcy 2 Korpusu Polskiego. Po zakończeniu walk weszła w skład 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej.

Rodowód 30 czerwca 1942 roku dowódca Wojsk Polskich na Środkowym Wschodzie wydał rozkaz organizacyjny L. dz. 3083/I/Tjn. w sprawie formowania Brygady Czołgów. 7 sierpnia 1942 roku został wydany pierwszy rozkaz dzienny brygady.

We wrześniu 1942 roku brygada została przesunięta do Iraku. Nowym miejscem postoju była Dżalaula w rejonie Kizil Rabat. Rozkaz dowódcy 6 Dywizji Piechoty gen. M. Tokarzewskiego-KaraszewiczaL.dz. 749/Tj/42 ustalał skład podległej mu 2 Brygady Czołgów. W jej skład weszły 4, 5 i 6 bataliony czołgów. Etat brygady oparto na brytyjskim etacie CEME/76751/SD1a, który obowiązywał od 24.08.1942. Przewidywał on organizację batalionu piechoty zmotoryzowanej. W 2 Brygadzie Czołgów zrezygnowano z utworzenia takiego batalionu głównie z powodu braków kadrowych. Przy brygadzie zorganizowano Centrum Wyszkolenia Broni Pancernej. 20 czerwca brygada została przesunięta do Teza-Khurmatli, w rejon pól naftowych w okolicach Kirkuku. Do nowych zadań brygady należało zabezpieczenie terenu przed sabotażem ze strony Kurdów. Z brygady stopniowo wycofywano szkolne czołgi Mk VI Crusader Mk. VI i włoskie M.13. Stopniowo napływały większe ilości sprzętu. Na przełomie czerwca i lipca bataliony posiadały wszystkie przewidziane etatem czołgi (po 52 sztuki w batalionie). Dysponowano czołgami piechoty Mk III Valentine. Brakowało jedynie 4 czołgów w wersji plot. Wcześniej dysponowano czołgami Mk. VI AA, ale zostały one oddane Brytyjczykom.

Na podstawie rozkazu dziennego z 1 lipca 1943 nr 75 oraz rozkazów dziennych nr 147 z 1 lipca 1943 i nr 148 z dnia 2 lipca 1943 bataliony czołgów 4 i 6 przemianowano odpowiednio na 4 i 6 pułki pancerne, a 5 batalion czołgów na 1 pułk kawalerii pancernej. 21 sierpnia 2 Brygada Pancerna przeszła ponownie do Palestyny w rejon Gazy. We wrześniu 2 Brygada Czołgów zdała do magazynów czołgi Valentine, a zaczęła otrzymywać czołgi średnie Sherman. Na podstawie rozkazu Naczelnego Wodza L.dz. 444/tj./43 z 1 grudnia 1943, potwierdzonego rozkazem Dowódcy Armii Polskiej na Wschodzie L.dz.446/tjn./Org.(SD)/43 nastąpiło ustalenie nazwy 1 pułku kawalerii pancernej na 1 pułk ułanów Krechowieckich. Przygotowując 2 Brygadę Czołgów do wejścia do walki na terenie Włoch, dokonano kolejnej reorganizacji i zmiany nazwy. Na podstawie brytyjskich dokumentów organizacyjno-etatowych WE VI539/4 oraz rozkazu dowództwa 2 KP SztabL.dz.72/Tj./S.S.(SD)/44 ustalono etat dowództwa brygady na 18 oficerów i 149 szeregowych i przeformowano go w dowództwo 2 Brygady Pancernej. Nastąpiły też zmiany kadrowe w dowództwie brygady oraz nowe naliczenia pojazdów i sprzętu.

Organizacja 2 BPanc Kwatera Główna 2 Brygady Pancernej (ang. Brigade Headquarters) 1 Pułk Ułanów Krechowieckich (ang. 1st Polish Lancer Regiment) 4 Pułk Pancerny „Skorpion” (ang. 4th Polish Armoured Regiment) 6 Pułk Pancerny „Dzieci Lwowskich” (ang. 6th Polish Armoured Regiment) 9 wysunięty szwadron dostawy czołgów – mjr Włodzimierz Samira 2 Batalion Komandosów Zmotoryzowanych (ang. 2nd Motor BattalionW składzie brygady od czerwca 1945) 9 kompania łączności 9 lekka kompania sanitarna 9 kompania warsztatowa 9 park materiałowy 9 pluton saperów 9 samodzielny pluton żandarmerii 6 Sąd Polowy – kpt. Olgierd Niebieszczański 123 poczta polowa Stan brygady w kampanii włoskiej wynosił: 222 oficerów i 3362 szeregowych. Na wyposażeniu etatowo znajdowało się 160 czołgów średnich, 33 czołgi lekkie i 13 czołgów specjalnych.

Obsada personalna Dowództwa 2 BPanc Dowódcy brygady gen. bryg. Gustaw Paszkiewicz (od 16 X 1942) gen bryg. Bronisław Rakowski (od 18 VIII 1943) ppłk / płk dypl. kaw. Ziemowit Grabowski (od 1 VI 1945)

Zastępcy dowódcy brygady ppłk dypl. Antoni Marian Korczyński (VIII 1942 – VIII 1943) gen. bryg. Tadeusz Kossakowski (VIII – XII 1943) ppłk / płk kaw. Władysław Bobiński (XII 1943 – XII 1944) ppłk dypl. kaw. Jan Monwid-Olechnowicz ( 20 XII 1944 - 8 I 1946)

Szefowie sztabu mjr br. panc. Stanisław Gliński (p.o. VIII – X 1942) mjr dypl. art. Tadeusz Jan Kolasiński (X 1942 – VIII 1943) kpt. / mjr dypl. piech. Stanisław Otton Drzewiecki (VIII 1943 – † 17 VII 1944) ppłk dypl. kaw. Ziemowit Grabowski (21 VI 1944 – 1 VI 1945 → dowódca brygady) kpt.dypl. Izydor Dowgiałło (1945)

kwatermistrzowie ppłk Stefan Kamiński (do VIII 1943) mjr / ppłk Zygmunt Chabowski (od VIII 1943) kpt. dypl. piech. Anastazy Łukjaniec (1945) kpt. Zdzisław Tyliński (do VIII 1945 → I zastępca kwatermistrza 2 DPanc)

Oficerowie dowództwa szef łączności – mjr Eugeniusz Kozakiewicz szef służby duszpasterstwa katolickiego – st. kpl. ks. Adam Studziński szef służby zdrowia – kpt. lek. Ryszard Kaszubski szef służby warsztatowej – mjr Henryk Nitecki szef służby materiałowej – kpt. August Wołyniec komendant Kwatery Głównej – mjr Witold Hankisz (od VIII 1943)

Działania bojowe 240px|thumb|Po bitwie o Bolonię - generałowie Władysław Anders (1. z prawej) i Bronisław Rakowski (2. z prawej) na wieży czołgu M4 Sherman; kwiecień 1945 240px|thumb|2 Warszawska DPanc w defiladzie pod Loreto - gen. Bronisław Rakowski w czołgu M4 Sherman "Kizil-Ribat" przed trybuną honorową; sierpień 1945

Struktura organizacyjna brygady wskazuje na jej typowy charakter jednostki bezpośredniego wsparcia piechoty i w zasadzie poszczególne pułki były przydzielane do dyspozycji dowódców dywizji piechoty, którzy to z kolei rozdrabniali je szwadronami pomiędzy brygady strzeleckie.

Zanotowano natomiast tylko nieliczne przypadki działania brygady w roli samodzielnego związku taktycznego, wzmacnianego siłami do brygady piechoty, dodatkowym (brytyjskim) pułkiem czołgów, pułkiem kawalerii oraz artylerią i wspieranego przez lotnictwo.

W dniach 16—19 lipca 1944 w bitwie pod Ankoną 2 BPanc. dostała zadanie przeskrzydlenia niemieckiej 278 DP i odcięcia jej odwrotu. Ze względu jednak na trudny teren, pola minowe i kontrataki niemieckie, brygada nie zdołała odciąć dróg odejścia całkowicie. Utrudniła go jednak w znacznym stopniu. Po opanowaniu przez nią miasta Chiaravalle, Niemcy mogli się wycofać jedynie przez wąski, ostrzeliwany korytarz pomiędzy wybrzeżem a miastem.

Dowódcy brygady do wykonania powierzonego mu zadania podporządkowano: bryt. 7 Pułk Huzarów, 15 Pułk Ułanów Poznańskich i 16 Lwowski Batalion Piechoty ze składu 5 KDP, dywizjon 7 Pułku Artylerii Konnej, 1 Samodzielną Kompanię Komandosów. Równocześnie 4 Pułk Pancerny podporządkowano dowódcy 5 KDP.

Po raz drugi 2 BPanc nacierała samodzielnie w dniach 13—20 kwietnia 1945 jako zgrupowanie „Rak” w natarciu na Bolonię. Tym razem nie był to jednak zagon na skrzydło nieprzyjaciela, lecz trudne uderzenie czołowe połączone z forsowaniem paru przeszkód wodnych. Zgrupowanie wykonało wówczas do końca postawione mu zadanie.

Straty w kampanii włoskiej wynosiły: 120 poległych, 631 rannych i 7 zaginionych.

Symbole brygady Proporczyk 170px|right Sztab i Kwatera Główna 2 BPanc: proporczyki kroju kawaleryjskiego zielone z czarnym paskiem przez środek; na berecie srebrny krzyż maltański z białego metalu (haftowany srebrną nitką u oficerów) na zielonym sukiennym rombie.

100px Pasek na rękawie – biały

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Witold Biegański: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie : formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad, Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1967.

Franciszek Skibiński: Wojska pancerne w II wojnie światowej, Warszawa 1982, s. 121

Kategoria:2 Warszawska Brygada Pancerna Kategoria:Wojsko Polskie na Środkowym Wschodzie Kategoria:Jednostki o nazwie wyróżniającej Warszawska Kategoria:Oddziały 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej Kategoria:Oddziały 6 Lwowskiej Dywizji Piechoty Kategoria:Oddziały 2 Korpusu Strzelców Kategoria:Polskie jednostki pancerne utworzone w 1943 Kategoria:Polskie jednostki pancerne rozwiązane w 1947