Sankt Johann im Pongau, oficjalnie St. Johann im Pongau, także Sankt Johann i St. Johann/Pg. – miasto powiatowe w Austrii, w kraju związkowym Salzburg, siedziba powiatu St. Johann im Pongau. Leży w dolinie rzeki Salzach, w środkowej części regionu Pongau. Według danych Statistik Austria 1 stycznia 2026 roku liczyło 11 593 mieszkańców.
Miasto jest regionalnym ośrodkiem administracyjnym, handlowym, szkolnym i komunikacyjnym. W południowej części jego obszaru znajduje się Liechtensteinklamm, wąwóz wyżłobiony przez rzekę Großarler Ache, natomiast ponad miastem rozwinęła się turystyczna dzielnica Alpendorf.
Geografia Sankt Johann im Pongau położone jest na obu brzegach Salzach, w miejscu, w którym do jej doliny uchodzi Großarler Ache. Centrum miasta znajduje się na wysokości około 565 m n.p.m. Od północy obszar ograniczają wzniesienia Salzburger Schieferalpen, od południowego wschodu Radstädter Tauern, natomiast od południowego zachodu północne stoki Ankogelgruppe.
Gmina zajmuje powierzchnię 78,14 km². Obejmuje centrum miasta oraz rozproszone osady i przysiółki położone w dolinie Salzach, na zboczach Hahnbaumu i w dolinie prowadzącej ku Großarltalowi. Do jednostek katastralnych należą m.in. Einöden, Ginau, Hallmoos, Maschl, Plankenau, Reinbach, Rettenstein, St. Johann i Urreiting.
Na południe od zwartej zabudowy Großarler Ache wcina się w skały, tworząc około czterokilometrowy Liechtensteinklamm. Około kilometrowy fragment wąwozu udostępniono turystycznie za pomocą pomostów, tuneli, galerii i schodów.
Historia Najstarsze ślady osadnictwa na obszarze dzisiejszej gminy pochodzą z epoki brązu i wiążą się z eksploatacją rud miedzi. Kościół w miejscowości został odnotowany w źródłach w 924 roku, natomiast nazwa ad sanctum Johannem pojawiła się w dokumencie z 1074 roku. Nazwa miejscowości wywodzi się od wezwania kościoła św. Jana.
Sankt Johann rozwijało się jako ośrodek handlowy i administracyjny należący do arcybiskupstwa salzburskiego. Około 1290 roku uzyskało status targu, a w 1672 roku stało się siedzibą sądu krajowego obejmującego część Pongau.
W okresie reformacji znaczna część mieszkańców przyjęła protestantyzm. Podczas wypędzeń protestantów z arcybiskupstwa salzburskiego w latach 1731–1732 parafię opuściło około 2500 osób. Wielu emigrantów osiedliło się następnie w Prusach Wschodnich.
31 maja 1855 roku pożar zniszczył niemal całe centrum miejscowości, w tym kościół parafialny oraz ponad sto budynków. Jednym z nielicznych obiektów, które przetrwały katastrofę, była średniowieczna kaplica św. Anny. Odbudowa doprowadziła do przekształcenia układu centrum i wzniesienia nowego, neogotyckiego kościoła parafialnego.
W latach 1939–1945 miejscowość nosiła nazwę Markt Pongau. Od 1941 roku funkcjonował w niej niemiecki obóz jeniecki Stalag XVIII C, w którym przetrzymywano m.in. jeńców francuskich, serbskich, belgijskich, brytyjskich, polskich i radzieckich. W wyniku głodu, chorób, zimna i złych warunków zmarło 3709 radzieckich jeńców wojennych. Ofiary upamiętnia cmentarz położony na północ od centrum miasta.
Po II wojnie światowej miejscowość rozwinęła się jako siedziba władz powiatowych, ośrodek usługowy i węzeł komunikacyjny Pongau. 24 czerwca 2000 roku została podniesiona do rangi miasta.
Zabytki i atrakcje Najbardziej charakterystycznym obiektem sakralnym miasta jest kościół św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty, określany jako Pongauer Dom. Obecną neogotycką świątynię wzniesiono po pożarze z 1855 roku. Jej dwie wieże dominują w panoramie miasta, a we wnętrzu zachowały się starsze dzieła snycerskie.
W pobliżu kościoła znajduje się kaplica św. Anny, której początki sięgają XIV wieku. Kaplica przetrwała pożar z 1855 roku; jej dolna kondygnacja pełniła dawniej funkcję ossuarium, a górna była przeznaczona do celów liturgicznych.
Do najważniejszych obiektów i miejsc należą również: Liechtensteinklamm – głęboki wąwóz Großarler Ache, udostępniony turystycznie w 1876 roku; cmentarz jeńców radzieckich związany z obozem Stalag XVIII C; Arthurstollen – pozostałości dawnego górnictwa rud miedzi; historyczna zabudowa centrum odbudowanego po pożarze z 1855 roku.
Gospodarka i turystyka Sankt Johann im Pongau pełni funkcję regionalnego centrum administracyjnego i usługowego. W mieście mieszczą się siedziba władz powiatowych, sąd, szkoły ponadpodstawowe, placówki handlowe i instytucje publiczne obsługujące znaczną część Pongau.
Istotne znaczenie ma turystyka letnia i zimowa. Położona na południe od centrum dzielnica Alpendorf stanowi część obszaru narciarskiego Snow Space Salzburg i sieci Ski amadé. Latem okolice miasta są wykorzystywane do turystyki pieszej, rowerowej i zwiedzania Liechtensteinklamm.
Transport Przez miasto przebiega droga B311 Pinzgauer Straße, zapewniająca połączenie w kierunku Bischofshofen, Zell am See i doliny Gastein. Z centrum rozpoczyna się również droga L109 prowadząca przez Großarltal do Großarl i Hüttschlag.
Stacja kolejowa Sankt Johann im Pongau leży na linii Salzburg–Wörgl, określanej jako Salzburg-Tiroler-Bahn. Zatrzymują się na niej pociągi regionalne i dalekobieżne, zapewniające połączenia m.in. z Salzburgiem, Bischofshofen, Schwarzach im Pongau, Zell am See i Tyrolem.
Sport W mieście działają kluby sportowe związane m.in. z piłką nożną, narciarstwem i sportami motorowymi. Stadion miejscowego klubu TSV St. Johann posiada tor żużlowy, na którym rozgrywano krajowe i międzynarodowe zawody motocyklowe.
Przypisy
Kategoria:Powiat Sankt Johann im Pongau Kategoria:Miasta w Salzburgu