Billy Crudup, właśc. William Gaither Crudup (ur. 8 lipca 1968 w Manhasset) – amerykański aktor.
Życiorys Wczesne lata Urodził się w Manhasset w stanie Nowy Jork jako drugi z trzech synów Georgann (z domu Gaither) i Thomasa Henry’ego Crudupa III. Jego rodzina była pochodzenia angielskiego, a także miała korzenie niemieckie i szkockie. Jest wnukiem adwokata Billy’ego Gaithera z Florydy. Ma dwóch braci (producentów filmowych: Tommy’ego (ur. 1966) i Brooksa (ur. 1971)). Jego rodzice rozwiedli się, gdy był małym chłopcem. Gdy miał osiem lat, wraz z rodziną opuścił Nowy Jork; dorastał w stanie Teksas i na Florydzie. Uczęszczał do Hillcrest High School w Dallas. W 1986 ukończył szkołę średnią Saint Thomas Aquinas High School w Fort Lauderdale. Naukę kontynuował na Uniwersytecie Karoliny Północnej w Chapel Hill, na wydziale komunikacji.
Kariera Występował na scenie Lab!Theatre. W 1994 otrzymał dyplom ukończenia sztuk pięknych w Tisch School of the Arts przy Nowojorskim Uniwersytecie. Rok później debiutował na scenie Broadwayu w Lincoln Center Theater jako Byronic geniusz matematyczny płci żeńskiej w spektaklu Arkadia, który przyniósł mu nagrody Theatre World, Outer Critics Circle i Clarence Derwent.
Po raz pierwszy na dużym ekranie pojawił się w dwóch filmach – komedii muzycznej Woody’ego Allena Wszyscy mówią: kocham cię (Everyone Says I Love You, 1996) i dramacie Barry’ego Levinsona Uśpieni (Sleepers, 1996) jako morderca.
W 1997 roku powrócił na broadwayowską scenę w roli Solyonia w sztuce Antona Czechowa Trzy siostry, a rok później zagrał tytułową postać w przedstawieniu Oedipus Rex. Jego głos został użyty w reklamie MasterCard „Priceless” (1997). Użyczył też głosu Ashitakowi, bohaterowi angielskiej wersji japońskiego filmu animowanego Księżniczka Mononoke (Princess Mononoke, 1999). Zebrał znakomite recenzje za kreację znanego w latach 70. amerykańskiego długodystansowca Steve’a Prefontaine’a – który w wieku 24 lat zginął w wypadku samochodowym – w jednym z lepszych w historii kina sportowych biografii Przed metą (Without Limits, 1998). Za postać Pete’a Caldera, rywalizującego ze swoim przyjacielem (Woody Harrelson) na Dzikim Zachodzie, w westernie Kraina Hi-Lo (The Hi-Lo Country, 1998) odebrał nagrodę National Board of Review. Uznanie zyskała także rola mistycznego gitarzysty Russella Hammonda w dramacie muzycznym Camerona Crowe U progu sławy (Almost Famous, 2000). Rola 20-letniego włóczęgi FH, który brnie przez życie w stanach narkotykowego odurzenia w dramacie Syn Jezusa (Jesus’ Son, 1999) została uhonorowana nagrodą na festiwalu filmowym w Paryżu. Zagrał potem w komedii przygodowej fantasy Duża ryba (Big Fish, 2003), dramacie kostiumowym Królowa sceny (Stage Beauty, 2004) jako Edward Kynaston, mistrzowski odtwórca teatralnych ról kobiecych w czasach, gdy mogli je odtwarzać tylko mężczyźni, oraz kasowym dreszczowcu Mission: Impossible III (2006) z Tomem Cruise.
Był dwukrotnie nominowany do nagrody Tony za występ w sztuce broadwayowskiej – Człowiek słoń (The Elephant Man) w 2002 oraz Poduszyciel (The Pillowman) z Jeffem Goldblumem w 2005. Od października 2006 do maja 2007 występował w dziewięciogodzinnej trylogii brytyjskiego dramaturga Toma Stopparda Utopie (The Coast of Utopia) w Lincoln Center, zdobywając nagrodę Tony. W 2018 jako tytułowy bohater spektaklu Harry Clarke otrzymał nagrody teatralne: Lucille Lortel Award, Drama Desk Award, Obie Award i Outer Critics Circle Award.
Życie prywatne W latach 1996–2003 był związany z aktorką Mary-Louise Parker, z którą ma syna Williama Atticusa (ur. 7 stycznia 2004). W latach spotykał się z aktorką Claire Danes (2004-–2005). W 2017 Crudup zaczął spotykać się z brytyjską aktorką Naomi Watts, którą poznał na planie serialu Netflixa Gypsy, a 9 czerwca 2023 zawarł związek małżeński.
Filmografia Rok Tytuł Rola Uwagi1996 UśpieniTommy Marcano1996 Wszyscy mówią: kocham cięKen Risley1997Abbottowie prawdziwiJacey Holt1997GrindEddie Dolan1998PętlaTeddy1998Przed metąSteve Prefontaine1998Kraina Hi-LoPete Calder1999Księżniczka MononokeAshitaka (głos)angielski dubbing1999Syn JezusaFH2000Przebudzenie miłościFielding Pierce2000U progu sławyRussell Hammond2001Światowy podróżnikCal2001Charlotte GrayJulien Levade2003Duża rybaWilliam „Will” Bloom2003Królowa scenyNed Kynaston2005Trust the ManTobey2006Mission: Impossible IIIJohn Musgrave2006Dobry agentArch Cummings2007DedykacjaHenry Roth2008Pretty BirdCurtis Prentiss2009Watchmen: StrażnicyJon Osterman / Dr. Manhattan2009Wrogowie publiczniJ. Edgar Hoover2009The Ballad of G.I. JoeZartankrótkometrażowy2010Jedz, módl się, kochajStephen2011Thin IceRandy Kinney2012Straż sąsiedzka„Creepy Neighbor”Cameo2013Więzy krwiFrank Pierzynski2014Bez kompasuSam Manning2014The Longest WeekDylan Tate2014Glass ChinJ.J. Cook2015The Stanford Prison ExperimentDr. Philip Zimbardo2015SpotlightEric MacLeish2016Youth in OregonBrian Gleason2016JackieTheodore H. White201620th Century WomenWilliam2017Obcy: PrzymierzeChristopher Oram2017Liga SprawiedliwościHenry Allen2019After the WeddingOscar
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci University of North Carolina at Chapel Hill Kategoria:Amerykanie pochodzenia brytyjskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia niemieckiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia szkockiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Laureaci nagrody Tony Kategoria:Urodzeni w 1968