1 KS Ślęza Wrocław – wrocławski klub sportowy, założony 16 czerwca 1945 roku, pięć tygodni po kapitulacji Twierdzy Wrocław. Inicjatorami powstania było siedemnastu działaczy sportowych oraz zawodników, a klub stał się jednym z symboli odradzającego się życia sportowego we Wrocławiu.

W przeszłości Ślęza prowadziła działalność w wielu dyscyplinach, m.in. w pływaniu, lekkoatletyce, piłce wodnej, piłce ręcznej, boksie, tenisie stołowym i ziemnym, koszykówce, kajakarstwie, kolarstwie, hokeju na lodzie oraz łyżwiarstwie. Obecnie funkcjonują dwie sekcje: żeńska sekcja koszykówki oraz męska sekcja piłki nożnej.

Od lipca 2006 do końca stycznia 2009 roku klub występował pod nazwą I Towarzystwo Sportowe Intakus-Ślęza Wrocław. Po fuzji z Gawinem Królewska Wola powrócono do nazwy Ślęza Wrocław. W tym okresie klub zmagał się z problemami finansowymi, a po spadku z II ligi nie otrzymał licencji na grę w III lidze. Dzięki staraniom działaczy, z dyrektorem sekcji Pawłem Pałysem na czele, drużyna rozpoczęła rywalizację w IV lidze, w której spędziła dwa sezony, by w 2012 roku awansować do III ligi.

W sezonie 2012/2013 piłkarze zajęli 2. miejsce w III lidze, przegrywając awans z UKP Zielona Góra. Rok później Ślęza zwyciężyła w rozgrywkach III ligi dolnośląsko-lubuskiej, lecz nie awansowała po porażce w barażach.

W 2013 roku rozpoczęto proces reaktywacji sekcji bokserskiej. Koszykarki, po dwóch sezonach w I lidze (2012/2013 i 2013/2014), awansowały do ekstraklasy kobiet (Tauron Basket Liga Kobiet), w której występują od sezonu 2014/2015. W sezonie 2016/2017 zdobyły mistrzostwo Polski.

Nazwy 16 czerwca 1945 r. – założenie klubu, nazwa 1 KS Wrocław, marzec 1949 r. – zmiana nazwy na KS „Samorządowiec”, 1949 r. – po likwidacji zrzeszenia „Samorządowiec” klub wraz z WUZ, KS „Sieć” oraz ZKS „Tramwajarz” zmienia nazwę na KS „Ogniwo”, grudzień 1955 r. – Sparta, Ogniwo i Energetyk w wyniku fuzji utworzyły 1 KS z dopiskiem „Vroclavia”, styczeń 1956 r. – w wyniku konkursu przeprowadzonego przez redakcję „Słowa Polskiego” klub przyjął nazwę 1 KS Ślęza Wrocław, lipiec 2006 r. – po przejęciu klubu przez firmę Intakus klub przyjął nazwę I TS Intakus Ślęza Wrocław, luty 2009 r. – po fuzji z Gawinem Królewska Wola klub powrócił do nazwy I TS Ślęza Wrocław. 2012 – klub przyjął nazwę 1 KS Ślęza Wrocław

Początki Klub powstał 16 czerwca 1945 r. kilka tygodni po tym, gdy widmo wojny oddaliło się od Wrocławia. Trudno dziś dokładnie odtworzyć fakty w jaki sposób ówczesny naczelnik Wydziału Wojskowego Zarządu Miejskiego major Jan Gorgos zwerbował 16 działaczy. W każdym razie doprowadził do historycznego zebrania i wtedy to ukonstytuował się zarząd pierwszego na Ziemiach Zachodnich klubu sportowego. Otrzymał on nazwę prostą, ale wielce wymowną: „1-szy KLUB SPORTOWY” (w skrócie 1 KS). Pierwszym prezesem 1 KS-u został wiceprezydent Wrocławia Tadeusz Jan Drobut. Funkcje wiceprezesa objął Juliusz Erdt, sekretarką została Helena Bandrowska-Willowa, a skarbnikiem Adam Launer. Kierownikami poszczególnych wybrano: Aleksandra Marczyńskiego – lekkoatletyka, Józef Wymysło – piłka nożna, Zdzisław Gergowicz – gry sportowe, Włodzimierz Olejniszyn i Jerzego Derubskiego – tenis ziemny, Jan Skraba i Henryka Terlikowskiego – kolarstwo (ten ostatni zgodził się również kierować sekcją hokejową), Műnzera – tenis stołowy, Józefa Ziębe i Jana Kulca – boks oraz Maziarza – pływanie.

Od samego początku 1 KS związany był ze środowiskiem pracowników gospodarki komunalnej stając się sztandarowym klubem odradzającego się miasta. Od zarania powstania klubu opiekunami były Zarząd Główny i Okręgowy Związek Zawodowy Pracowników Gospodarki Komunalnej oraz Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne. Stała opieka władz politycznych, związkowych i administracyjnych przyczyniła się do umocnienia roli 1 KS Ślęza. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne pomagało Ślęzie najbardziej. Klub miał różnych patronów, ale to właśnie załoga MPK wielokrotnie dawał dowody swojego przywiązania. Przez wiele lat – a od 1958 do bodaj 1970 roku – ster klubu spoczywał w rękach pracowników MPK. W tamtym okresie prezesami Ślęzy byli Bogusław Jankowski, Kuźbik i Bogusław Głoba. Oczkiem w ich głowie byli zawsze piłkarze i nie ma co się dziwić – wtedy bowiem wielu zawodników wywodziło się spośród załogi MPK. Pod koniec lat 70. w wyniku zmian struktury organizacyjnej załoga MPK sprawowała patronat nad – jedynie albo aż – całą sekcją piłki nożnej.

Klub we wczesnych latach nie miał jeszcze swego stałego miejsca. Zebrania zarządu odbywały się w szkole przy ul. Poniatowskiego 27, czasem zbierano się w stołówce przy ul. Kasprowicza, w mieszkaniu Jana Kulca przy piekarni – ul. Mikołaja 21, lub też w hotelu Polonia przy ul. Świerczewskiego [obecnie ul. Piłsudskiego]. Na jednym z zebrań młody artysta plastyk Andrzej Wilk zaprezentował zebranym projekt herbu klubowego. Spodobał się on wtedy wszystkim natychmiast. Zresztą, trzeba dodać, że agendy 1 KS-u rozsiane były po całym mieście. Najszybciej zorganizowano sekcje: piłkarską i pływacką. Pływacy już 22 czerwca 1945 roku wystartowali w zaimprowizowanych zawodach z okazji „Dnia Morza”. Piłkarze rozegrali pierwszy mecz w sierpniu. Głównymi ośrodkami życia sportowego w ówczesnym Wrocławiu były: stadion AZS na Zaciszu i obiekt lekkoatletyczny na Stadionie Olimpijskim.

Sekcja piłkarska

11 sezonów w II lidze (ob. I lidze):

1954 – 10. (spadek) 1984/1985 – 11. 1985/1986 – 4. 1986/1987 – 10. 1987/1988 – 12. 1988/1989 – 16. (spadek) 1991/1992 – 9. 1992/1993 – 3. 1993/1994 – 4. 1994/1995 – 9. 1995/1996 – 16. (spadek)

Lata 40. XX wieku Pierwszą większą imprezą w wyzwolonym Wrocławiu w 1945 r. był mecz piłkarski. Co do tego zgodni są kronikarze i działacze. I właśnie w pierwszym szeregu stanęli piłkarze 1 KS Ślęza. W skład pierwszego zespołu klubowego wchodzili: Początek, Wisznia, Baranowski, Cybulski, Leopold Kosturkiewicz, Mieczysław Fige, Pudło, Góra, Skatulski, Obydziński, Rzeczkowski. W 1946 roku drużyna pozyskała dwóch znakomitych piłkarzy w osobach Żabickiego i Borka, a następnie najlepszego strzelca w historii klubu Edwarda Laseckiego, choć ilość jego goli nie jest znana. Po fuzji z WUZ, 1 KS zmienił nazwę na Ogniwo, a do zespołu przybył Antoni Arbach – legenda Ślęzy, pingpongista. Ponadto drużynę zasilili Mirosław Mucha, Kania, Gajewski i Adam Zwoliński. U schyłku lat 40. Ślęza liczyła się w Polsce. Wygrana z ZZK Poznań (tak przez rok nazywał się Lech Poznań), w barwach którego grali legendarni Edmund Białas i Teodor Anioła, zacięte pojedynki z chorzowskim Ruchem występującym na czele z Gerardem Cieślikiem i Henrykiem Alszerem, Polonią Warszawa z Henrykiem Boruczem i Marianem Łączem, czy Polonią Bytom z Michałem Matyasem, były wielkim wydarzeniami we wrocławskim sporcie.

W pigułce

1946 – wicemistrzostwo Dolnego Śląska po przegranej z Burzą Wrocław, zakwalifikowanie się do nowo powstałej klasy A 1947 – 3. miejsce w eliminacjach do I ligi za Polonią Świdnica i Pafawagiem Wrocław, 2. miejsce w grupie 1 klasy A 1948 – wicemistrzostwo Dolnego Śląska 1949 – mistrzostwo Dolnego Śląska, nieudane baraże o II ligę

Lata 50. XX wieku W 1951 r. wybuchł talent jednego z najlepszych bramkarzy dolnośląskich lat pięćdziesiątych Mieczysława Jednoroga, a do drużyny doszli reprezentant Polski Muskała i w 1954 r. Marceli Strzykalski. W 1953 roku Ogniwo zdołało, jako trzeci wrocławski klub, awansować do II ligi. Występowali w nim wtedy: Mieczysław Jednoróg, Siech, Mirosław Mucha, Antoni Arbach, Dragon, Kwiatkowski, Kurach, Kozłowicki, Sokołowski, Edward Lasecki, Borek i Małek. Radość trwała jednak krótko i po jednym sezonie Ogniwo znowu musiało grać w lidze okręgowej. Ale trzeba przyznać, że stawka była wtedy mocna – Górnik Zabrze, Stal Sosnowiec, Górnik Bytom, Budowlani Opole, Kolejarz Warszawa i Włókniarz Kraków. Tabela III ligi – gr. VI Wrocław, sezon 1953 1. Ogniwo Wrocław 22 67-23 37 2. Unia Kędzierzyn 22 58-24 34 3. OWKS Wrocław 22 63-33 27 4. Stal Wrocław 22 43-36 21 5. Stal Świebodzice 22 41-42 21 6. Kolejarz Kluczbork 22 41-45 21 7. Włókniarz Chojnów 22 40-45 20 8. Spójnia Lubań 22 54-49 21 9. Gwardia Opole 22 49-61 19 10. Włókniarz Prudnik 22 24-44 19 11. LZS Chróścice 22 38-56 18 12. Ogniwo Nysa 22 25-85 6

Baraż: Stal Gdańsk 0-1 1-1 Ogniwo Wrocław Wrocławianie wystąpili w tym czasie jednak w Pucharze Polski, gdzie w 1/32 ulegli na własnym boisku potentatowi, warszawskiej Legii 1:2 po dogrywce. Bramkę na wagę zwycięstwa Legionistów zdobył uderzeniem z trzydziestu metrów Ernest Pohl.

Później w swojej historii zespół 1 KS jeszcze kilkakrotnie szturmował bramy ówczesnej II ligi. Był nawet bliski końcowego sukcesu, ale w ostatniej chwili niespodziewana porażka zaprzepaszczała pracę całego roku. Tak było w 1958 roku, kiedy to zespół szkolony przez Czechosłowaka Karola Finka dał się ubiec poznańskiej Olimpii i Flocie Gdynia. Drużyna 1 KS znana była z uzyskiwania dobrych wyników w meczach towarzyskich, natomiast w mistrzowskich brakowało jej konsolidacji. Przykładem może być właśnie rok 1958, kiedy to po niepowodzeniach w rozgrywkach o wejście do II ligi, piłkarze 1 KS stoczyli pojedynek ze słynną Duklą Praga, występującą na czele z reprezentantami swego kraju Josefem Masopustem, Vacenovskym i Urbanem, przegrywając zaledwie 1:2. Oprócz seniorów swoje pięć minut mieli także i juniorzy, którzy w 1957 doszli do półfinału Mistrzostw Polski. Jeden z zawodników tej świetnej drużyny Ryszard Matyszczak awansował do kadry juniorów reprezentacji Polski – zagrał 10 spotkań i strzelił jedną bramkę 16 kwietnia 1956 w turnieju młodzieżowym FIFA w Hiszpanii przeciwko RFN. W 1959 r. trenerem został Władysław Borek, który jako zawodnik był jednym z najlepszych strzelców w historii dolnośląskiego futbolu. Na tej zmianie zyskała młodzież, bowiem pod jego ręką zajęli oni 3. miejsce na turnieju w Dreźnie, wygrywając z Emporem Rostock 1:0, Ulm 1945 3:2 oraz SEV Westfaller 2:0. Następnie zostali Mistrzami Dolnego Śląska, co pozwoliło im grać o Mistrzostwo Polski. Na szczeblu ogólnopolskim znowu szło im dobrze, jednak tak jak 2 lata wcześniej, w tym przypadku marzenia również skończyły się na półfinale, gdzie zatrzymała ich Arka Gdynia. Seniorom nie szło tak dobrze jak młodszym kolegom i w lidze okręgowej zajęli 10. pozycję.

W pigułce

1950 – 2. miejsce w grupie 2 A klasy 1951 – mistrzostwo grupy wschodniej A klasy, nieudane baraże o 2 ligę 1952 – wicemistrzostwo w grupie wrocławskiej klasy wojewódzkiej 1953 – mistrzostwo ligi międzywojewódzkiej i awans do II ligi po barażach 1954 – spadek z II ligi 1955 – 11. pozycja w lidze międzywojewódzkiej. Klub powrócił do starej nazwy 1 KS 1956 – do nazwy 1 KS dodaną nową – Ślęza. 3. miejsce w lidze międzywojewódzkiej 1957 – seniorzy zajmują trzecie miejsce w nowej 3 lidze dolnośląskiej, a juniorzy Ślęzy dochodzą do półfinału Mistrzostw Polski, ale zatrzymują ich Karpaty Krosno, wygrywając 1:0. W finale Karpaty przegrały z Lechią Gdańsk 1:2. 1958 – 1. miejsce w III lidze dolnośląskiej, nieudane baraże o II ligę (porażki 0:3 i 1:2 z Olimpią Poznań i Flotą Gdynia oraz wygrana 4:0 z Kujawiakiem Włocławek) 1959 – seniorzy zajmują 10. miejsce w III lidze. Juniorzy ponownie doszli do półfinału mistrzostw kraju po zwycięstwie z Szombierkami Bytom w dwumeczu (wygrana 1:0 i remis 2:2). W półfinale grają z Arką Gdynia, ale po zwycięstwie 2:0 we Wrocławiu i porażce w Gdyni 0:2 o grze w finale zdecydowały rzuty karne, które wrocławianie przegrali.

Lata 60. XX wieku Były to lata chude dla zespołu przy ul. Wróblewskiego 9. Brak większych sukcesów, ciągła zmiana trenerów i dryfowanie między ligą okręgową i klasą A, a pod koniec lat 60. ligą międzywojewódzką. Jedynymi sukcesami były: trzecie miejsce w nowej III lidze i awans trzech juniorów do młodzieżowej reprezentacji Polski – Władysław Knapik, Tadeusz Wanat i Andrzej Ziemięcki, z czego dwóch pierwszych wystąpiło na turnieju UEFA w RFN.

W pigułce